Mở rộng ‘hệ sinh thái’ tài sản bảo đảm để hút dòng vốn quốc tế

Mở rộng ‘hệ sinh thái’ tài sản bảo đảm để hút dòng vốn quốc tếKhánh Hồng-08/09/2026 18:01 (GMT+7)(VNF) - Theo các chuyên gia, việc mở rộng phạm vi tài sản bảo đảm và tháo gỡ các điểm nghẽn trong tiếp cận, xử lý tài sản được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam tăng sức hấp dẫn đối với dòng vốn quốc tế.Mở rộng “cánh cửa” tài sản bảo đảmChia sẻ tại Hội nghị trao đổi về chính sách và phát triển các công cụ tài chính, GS. Nguyễn Xuân Thảo, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Luật châu Á, Trường Luật, Đại học Washington (Mỹ), cho rằng cùng với sự phát triển của nền kinh tế và công nghệ, phạm vi tài sản có thể được sử dụng làmtài sản bảo đảmngày càng mở rộng. Nếu trước đây bất động sản, nhà xưởng, máy móc, hàng tồn kho hay quyền tài sản là những loại tài sản phổ biến, thì hiện nay tài sản vô hình và tài sản số đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong cácgiao dịch tài chính.GS. Thảo cho rằng giao dịch bảo đảm là một trong những “xương sống” của nền kinh tế, giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn và thúc đẩy hoạt động đầu tư. Tại các nền kinh tế phát triển, pháp luật về giao dịch bảo đảm đã mở rộng sang nhiều loại tài sản như quyền sở hữu trí tuệ, bằng sáng chế, bản quyền, nhãn hiệu, bí mật kinh doanh, phần mềm, các khoản phải thu, cổ phiếu, trái phiếu, tiền gửi và nhiều quyền tài sản khác.Ảnh minh họa.Một điểm đáng chú ý là pháp luật cũng cần có cơ chế đủ rộng để bao quát những loại tài sản mới hình thành trong tương lai. Đây là lý do khái niệm “tài sản vô hình nói chung” được sử dụng như một nhóm mở, có thể bao gồm cả những tài sản hiện chưa xuất hiện hoặc chưa được pháp luật quy định đầy đủ. Tín chỉ carbon là một ví dụ. Khi các loại tài sản này được số hóa và token hóa, chúng có thể trở thành những tài sản có giá trị và được sử dụng trong các giao dịch bảo đảm.Theo GS. Nguyễn Xuân Thảo, Mỹ hiện là một trong những quốc gia đi đầu trong việc xây dựng khung pháp lý cho tài sản số được sử dụng làm tài sản bảo đảm. Các loại chứng khoán, trái phiếu hay tín chỉ carbon được token hóa đang đặt ra những yêu cầu mới đối với pháp luật về giao dịch bảo đảm.Trong khi đó, khung pháp lý của Việt Nam về giao dịch bảo đảm vẫn còn tương đối hạn chế so với sự phát triển của hệ thống pháp luật quốc tế, chưa khai thác đầy đủ giá trị của các loại tài sản mới. Giáo sư kỳ vọng Việt Nam có thể xây dựng một đạo luật chuyên biệt về giao dịch bảo đảm, tách khỏi các quy định chung của Bộ luật Dân sự, qua đó tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho tài sản số, tín chỉ carbon, quyền sở hữu trí tuệ, quyền tài sản và những loại tài sản mới trong tương lai.GS Thảo cũng nhấn mạnh pháp luật về giao dịch bảo đảm cần kết hợp linh hoạt các phương thức như đăng ký, chiếm giữ và kiểm soát tài sản, đồng thời dự liệu trường hợp nhiều bên cùng có quyền đối với một tài sản. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để hệ thống tài chính Việt Nam thích ứng với sự phát triển nhanh chóng của tài sản số và các mô hình tài chính mới.Gỡ điểm nghẽn tài sản bảo đảmÔng Trần Anh Đức, luật sư điều hành A&O Shearman, cho rằng từ góc nhìn của nhà đầu tư và các tổ chức cho vay quốc tế, một trong những vấn đề quan trọng khi đầu tư vào Việt Nam là khả năng tiếp cận, kiểm soát và xử lý tài sản bảo đảm.Đối với các dự án hạ tầng, đặc biệt là dự án điện, bên cho vay thường yêu cầu quyền tham gia vào dự án. Khi xảy ra vi phạm,ngân hàngcần có cơ hội tham gia, khắc phục vi phạm và trong trường hợp cần thiết thay thế chủ đầu tư để cứu dự án, thay vì phải bán đấu giá tài sản.Hội nghị trao đổi về chính sách và phát triển các công cụ tài chính doCơ quan điều hành VIFC-DN phối hợp cùng Tổ chức Tài chính Quốc tế thuộc Nhóm Ngân hàng Thế giới (IFC) tổ chức.Một điểm nghẽn khác là quyền sử dụng đất. Theo luật sư Đức, ngân hàng nước ngoài không được trực tiếp nhận thế chấp quyền sử dụng đất tại Việt Nam. Trước đây, trong một số dự án BOT có bảo lãnh Chính phủ, từng có cơ chế ngân hàng Việt Nam đứng ra làm đại lý nhận tài sản bảo đảm thay cho các bên cho vay nước ngoài. Tuy nhiên, đây là cơ chế mang tính ngoại lệ và khó áp dụng rộng rãi.Do đó, để thu hút nguồn vốn quốc tế, Việt Nam cần thiết kế các cấu trúc tài sản bảo đảm thay thế như cổ phiếu, tài khoản, khoản phải thu và các quyền tài sản khác.Luật sư Đức cũng nhấn mạnh vấn đề quyền thu giữ tài sản bảo đảm. Mặc dù pháp luật quy định các phương thức xử lý tài sản bảo đảm như bán đấu giá, bán trực tiếp hoặc nhận chính tài sản bảo đảm, nhưng nếu không thu giữ được tài sản thì việc xử lý trên thực tế sẽ gặp khó khăn. Trong khi đó, quyền thu giữ hiện chủ yếu được trao cho các tổ chức tín dụng tại Việt Nam, còn bên cho vay nước ngoài không có quyền tương tự.Theo ông, đây là điểm mà Trung tâm tài chính quốc tế có thể tạo ra khác biệt. Nếu xây dựng được cơ chế xử lý tài sản bảo đảm thuận lợi, minh bạch và có tính dự đoán cao hơn, Việt Nam sẽ tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư và bên cho vay quốc tế.Khung pháp lý mới tạo chuyển biến trong xử lý tài sản bảo đảmKhung pháp lý mới tạo chuyển biến trong xử lý tài sản bảo đảmDiễn đàn(VNF) - Việc luật hóa quyền thu giữ tài sản bảo đảm đang tạo ra bước ngoặt lớn cho công tác xử lý nợ xấu. Tại TP.HCM, 80% yêu cầu của các tổ chức tín dụng được tòa án chấp thuận, cho thấy hệ thống pháp lý đã thực sự "mở đường" và bảo vệ quyền lợi của chủ nợ chính danh.