Mua cổ phiếu IPO được ‘tặng’ cổ tức: Chiêu hút vốn mới của doanh nghiệp?

Mua cổ phiếu IPO được ‘tặng’ cổ tức: Chiêu hút vốn mới của doanh nghiệp?Hải Đường-27/08/2026 11:00 (GMT+7)(VNF) - Trong cuộc đua hút vốn qua IPO, bên cạnh câu chuyện tăng trưởng và triển vọng kinh doanh, một số doanh nghiệp đang đưa cổ tức tiền mặt như “phần quà” đi kèm, nhằm gia tăng sức hấp dẫn với nhà đầu tư.Doanh nghiệp IPO đua nhau ghi điểm bằng cổ tứcCông ty Cổ phần Đầu tư quốc tế Hoàng Anh Gia Lai (HGI) là một trong những doanh nghiệp đang thực hiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Trong đợt IPO này, HGI dự kiến chào bán tối đa 18,8 triệu cổ phiếu, tương ứng tỷ lệ chào bán dự kiến tối đa 11,157% số cổ phiếu đang lưu hành, với giá chào bán dự kiến 60.600 đồng/cổ phiếu.Trong thương vụ này, HGI mang đến câu chuyện về tham vọng phát triển vùng trồng cà phê. Dòng cà phê HGI tập trung phát triển là Arabica - loại cà phê ít được trồng tại Việt Nam do yêu cầu về thổ nhưỡng, ngoại trừ một số khu vực như Cầu Đất (Lâm Đồng) và Sơn La. Trong khi đó, HGI sở hữu quỹ đất tại Lào ở độ cao trên 900m, được đánh giá phù hợp để phát triển loại cây này.HGI sẽ góp phần vào mục tiêu phát triển 20.000ha cà phê của Công ty Cổ phần Hoàng Anh Gia Lai (HAGL), được ông Đoàn Nguyên Đức (bầu Đức) đánh giá là “diện tích cà phê lớn nhất thế giới”.Bên cạnh câu chuyện về vùng nguyên liệu và triển vọng kinh doanh, HGI còn đưa ra một yếu tố khác để thu hút nhà đầu tư: cổ tức tiền mặt.Tại buổi roadshow, ban lãnh đạo HGI đề cập và nhấn mạnh chính sách cổ tức như một yếu tố hỗ trợ nhà đầu tư ra quyết định. Theo đó, HGI cam kết chia cổ tức tiền mặt 50% trong 3 năm liên tiếp cho cổ đông. Công ty Cổ phần Chứng khoán VPBank (VPBankS) đánh giá không phải thương vụ IPO nào cũng cam kết chia cổ tức ngay sau khi lên sàn.Không dừng ở cổ tức tiền mặt, HGI còn dự kiến thực hiện chia tách cổ phiếu thưởng theo tỷ lệ 1:1, tương đương 100%, ngay sau khi hoàn tất IPO. Ông Đoàn Nguyên Đức đánh giá việc vừa chia cổ tức tiền mặt 50%, vừa chia cổ phiếu thưởng 100% gần như là cơ hội hấp dẫn nhất thị trường hiện tại nếu so sánh với tất cả các công ty đang niêm yết.“Cho nên không có gì phải lo lắng cả, cứ yên tâm mà đầu tư”, ông Đức khẳng định.Trong bối cảnh chi phí vốn còn cao, bà Nguyễn Bích Trâm, Giám đốc Tư vấn Thị trường vốn, CTCP Chứng khoán OCBS, nhận định HGI đang sở hữu lợi thế cạnh tranh lớn.“Thị trường 2026 không còn dễ dàng cho câu chuyện IPO nào cũng thắng. Sức hấp thụ phụ thuộc hoàn toàn vào chất lượng nội tại. Điểm cộng lớn nhất của HGI là doanh nghiệp bước ra thị trường vốn với một mô hình kinh doanh đã định hình, dòng tiền thực và khả năng sinh lời đã được kiểm chứng qua thời gian”, bà Trâm nhận định.HGI không phải doanh nghiệp đầu tiên đưa cổ tức tiền mặt vào câu chuyện thu hút vốn trong quá trình IPO. Trước đó, Điện Máy Xanh (DMX) cũng lựa chọn chính sách cổ tức như một điểm nhấn trong thương vụ đưa cổ phiếu lên sàn.DMX cam kết thực hiện cổ tức tiền mặt 4.000 đồng/cổ phiếu, tương đương 5% trên giá IPO. Hơn 5.000 tỷ đồng cổ tức tiền mặtcũng đã được phân phối tới tài khoản của các cổ đông theo đúng lộ trình đặt ra.Đối với lợi nhuận năm 2026, DMX tiếp tục lên kế hoạch chia 4.000 đồng/cổ phiếu bằng tiền, thực hiện thành hai đợt, gồm 2.000 đồng/cổ phiếu vào tháng 12/2026 và 2.000 đồng/cổ phiếu sau ĐHĐCĐ thường niên vào tháng 4/2027. Như vậy, trong vòng 6-8 tháng kể từ thời điểm niêm yết, tổng lợi tức tiền mặt mà cổ đông DMX nhận được ước tính khoảng 10%.Phần lợi nhuận còn lại cùng với thặng dư vốn sau IPO sẽ được công ty xem xét chia bằng cổ phiếu, dự kiến theo tỷ lệ 1:1. Phương án này nhằm tạo điều kiện để nhà đầu tư dễ tiếp cận cổ phiếu hơn, đồng thời tăng thanh khoản trên thị trường.Một trường hợp khác là Công ty Cổ phần Nông nghiệp Hoà Phát (HPA). Trong quá trình IPO, HPA cũng đưa câu chuyện trả cổ tức bằng tiền mặt ngay khi lên sàn và duy trì chính sách này hàng năm trở thành một trong những yếu tố để thu hút nhà đầu tư.Theo ông Nguyễn Việt Thắng, Chủ tịch HĐQT HPA, doanh nghiệp có kế hoạch đầu tư 1.500 tỷ đồng đến năm 2030. Công ty gần như không có nợ vay trung hạn, chủ yếu sử dụng vốn lưu động để phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh.Do đó, nguồn vốn từ khấu hao kết hợp với nguồn huy động từ IPO được đánh giá đủ để đáp ứng nhu cầu phát triển, trong khi HPA không có kế hoạch huy động vốn thông qua phát hành thêm cổ phiếu. Theo đó, lợi nhuận tạo ra có thể được sử dụng để chia cổ tức tiền mặt. Điều này khác với tập đoàn mẹ, do nhu cầu đầu tư của tập đoàn mẹ lớn hơn.Sau khi lên sàn HoSE vào tháng 2, HPA đã hoàn tất việc trả gần 600 tỷ đồng cổ tức cho hơn 2.300 cổ đông vào tháng 6 vừa qua.Cổ tức có thực sự là “phần thưởng” cho nhà đầu tư IPO?Trong quá trình IPO, câu chuyện cổ tức thường được đưa ra như một “phần thưởng tặng thêm” cho nhà đầu tư khi mua cổ phiếu. Tuy nhiên, về bản chất, cổ tức tiền mặt không phải là khoản lợi nhuận được cộng thêm hoàn toàn vào giá trị khoản đầu tư.Khi doanh nghiệp trả cổ tức tiền mặt, giá tham chiếu của cổ phiếu sẽ được điều chỉnh giảm tương ứng vào ngày giao dịch không hưởng quyền. Do đó, nhà đầu tư chỉ thực sự có thêm lợi nhuận từ khoản cổ tức nếu giá cổ phiếu sau đó phục hồi, bù đắp phần điều chỉnh giá hoặc tiếp tục tăng. Ngược lại, nếu cổ phiếu giảm giá, nhà đầu tư có thể vừa chịu thiệt về giá trị cổ phiếu, vừa chịu thuế trên khoản cổ tức nhận được.Thực tế diễn biến của cổ phiếu HPA là một ví dụ đáng chú ý. Kể từ thời điểm chia cổ tức vào đầu tháng 6 đến nay, cổ phiếu HPA vẫn duy trì xu hướng giảm và đã giảm khoảng 17% kể từ thời điểm chia cổ tức. Thị giá hiện tại của HPA đã trượt dài khỏi mức giá chào sàn hồi đầu năm, với mức sụt giảm lên tới gần 30%.Nếu tính cả khoản cổ tức đã nhận và thuế thu nhập cá nhân phải nộp, nhà đầu tư mua HPA tại giá IPO 41.900 đồng/cổ phiếu đến nay vẫn đang chịu mức lỗ khoảng 27%.Điều này cho thấy tỷ suất cổ tức cao tự thân chưa thể đảm bảo hiệu quả đầu tư. Theo các chuyên gia, nếu doanh nghiệp duy trì mức cổ tức cao nhưng giá cổ phiếu liên tục giảm hoặc đi ngang trong dài hạn, đó có thể là dấu hiệu cho thấy thị trường đang đánh giá thấp tiềm năng tăng trưởng hoặc sức khỏe tài chính của doanh nghiệp. Khi đó, tỷ suất cổ tức cao không đồng nghĩa với hiệu quả đầu tư cao.Thêm một công ty chứng khoán sắp IPOThêm một công ty chứng khoán sắp IPOTài chính(VNF) - Làn sóng IPO của các công ty chứng khoán tiếp tục sôi động khi Chứng khoán Capital lên kế hoạch chào bán 12 triệu cổ phiếu.