Nâng hạng thị trường, nâng chuẩn doanh nghiệp niêm yết

Việt Nam vừa được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường Mới nổi Thứ cấp kéo theo yêu cầu cao hơn về minh bạch và công bố thông tin. Trong khi đó, hoạt động quan hệ nhà đầu tư (IR) cũng được yêu cầu nâng cao chất lượng thông tin, hướng tới làm rõ giá trị dài hạn của doanh nghiệp, tích hợp các yếu tố ESG và tăng cường đối thoại...

Ngày 24/9/2026, Lễ Vinh danh IR Awards 2026 do Vietstock, Hiệp hội Các nhà quản trị tài chính Việt Nam (VAFE) và Tạp chí điện tử Tài chính và Cuộc sống (FiLi) đồng tổ chức đã diễn ra.

Phát biểu khai mạc, nhà báo Nguyễn Như Hùng, Tổng Biên tập FiLi, cho biết việc FTSE Russell nâng hạng Việt Nam từ thị trường Cận biên lên Mới nổi Thứ cấp từ ngày 21/9/2026 sẽ kéo theo yêu cầu cao hơn về minh bạch, kỷ luật công bố thông tin và khả năng đối chiếu dữ liệu.

Trong bối cảnh lãi suất, tỷ giá và kinh tế thế giới biến động, nhà đầu tư ngày càng sàng lọc kỹ hơn. Theo ông Hùng, công nghệ và AI giúp đẩy nhanh phân tích, ra quyết định nhưng không thay thế được niềm tin của nhà đầu tư. Vì vậy, hoạt động IR (Investors Relations - Quan hệ nhà đầu tư) cần chủ động xây dựng câu chuyện doanh nghiệp và duy trì đối thoại thường xuyên với thị trường.

ESG LÀ PHẦN QUAN TRỌNG TRONG LUẬN ĐIỂM ĐẦU TƯ

Trong khuôn khổ sự kiện, tại Hội thảo IR View với chủ đề 'Nâng hạng thị trường - Nâng hạng doanh nghiệp', bà Daniela Peeva, Chủ tịch Hiệp hội các Giám đốc Quan hệ Nhà đầu tư Bulgaria (ABIRD), nhấn mạnh ESG không phải một chương riêng biệt mà là một phần trong luận điểm đầu tư.

Thị trường chỉ thực sự ghi nhận và đánh giá cao ESG khi nhà đầu tư nhìn thấy tác động rõ ràng của các yếu tố này tới rủi ro, tăng trưởng và dòng tiền trong tương lai của doanh nghiệp.

Bà Peeva cho rằng IR theo cách truyền thống đã kết thúc từ khoảng 5 năm trước tại châu Âu và thị trường đang bước vào một kỷ nguyên mới của hoạt động quan hệ nhà đầu tư. Kỳ vọng của nhà đầu tư đối với các công ty đại chúng hiện cao hơn, cùng với sự xuất hiện của những nhà đầu tư và hình thức đầu tư mới. Theo đó, IR không còn chỉ là hoạt động truyền thông mà cần lồng ghép ESG.

Việc gắn kết chiến lược doanh nghiệp với các kết quả ESG không chỉ nhằm giải quyết những vấn đề trọng yếu mà còn tạo ra giá trị dài hạn, nâng cao khả năng chống chịu trước biến động và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Bà Peeva dẫn ví dụ, khi trao đổi với nhà đầu tư, doanh nghiệp không chỉ nói EBITDA tăng 8% mà cần cho thấy EBITDA tăng 8% cùng với các khoản đầu tư vào năng lượng, hiệu quả và những yếu tố dài hạn. Đây là cách tích hợp ESG vào IR, coi ESG là một phần trong mô hình kinh tế và luận điểm đầu tư của doanh nghiệp.

'Các doanh nghiệp hàng đầu về ESG tại châu Âu không tách ESG thành một nội dung riêng mà tích hợp vào câu chuyện đầu tư. Theo đó, doanh nghiệp không chỉ công bố các cam kết hay kết quả ESG mà cần làm rõ cách thức thực hiện.

Chẳng hạn, giá năng lượng và rủi ro từ giá carbon có thể tác động đến chiến lược doanh nghiệp. Việc đầu tư nâng cao hiệu quả năng lượng, giảm cường độ sử dụng năng lượng có thể giúp giảm chi phí vận hành và rủi ro từ giá carbon, qua đó hướng tới biên lợi nhuận ổn định hơn và mức phần bù rủi ro thấp hơn. Doanh nghiệp vì vậy không chỉ cần công bố kết quả mà còn phải thể hiện quá trình thực hiện'.

Bên cạnh đó,  bà Peeva nhấn mạnh đến tác động của ESG đến định giá doanh nghiệp. Giá trị doanh nghiệp được xác định dựa trên dòng tiền tương lai và mức độ rủi ro, ESG có thể tác động đến cả hai yếu tố này.

Về dòng tiền, chiến lược ESG hiệu quả có thể giúp gia tăng dòng tiền thông qua giảm chi phí vận hành, tiết kiệm năng lượng và tài nguyên, phát triển các sản phẩm bền vững, giữ chân nhân tài và hạn chế các khoản phạt pháp lý.

Ở góc độ chi phí vốn, thực hành ESG đáng tin cậy có thể giúp giảm các rủi ro pháp lý, khí hậu và uy tín. Khi mức độ rủi ro giảm, tỷ lệ chiết khấu, hay chi phí vốn, cũng giảm theo.

IR CẦN HƯỚNG TỚI GIÁ TRỊ DÀI HẠN

Ông Darren Wang, Giám đốc Truyền thông Nhà đầu tư và Phát triển Chuyên môn tại Viện Quan hệ Nhà đầu tư Đài Loan (Trung Quốc) (TIRI), kiêm Giám đốc Điều hành Bays Capita, cho rằng IR hiệu quả không nằm ở việc kể một câu chuyện hấp dẫn mà ở khả năng giúp thị trường hiểu đúng giá trị doanh nghiệp và kết nối doanh nghiệp với những nhà đầu tư phù hợp.

'Các số liệu từng quý chỉ là bối cảnh, không phải toàn bộ câu chuyện', ông Wang nhấn mạnh. Theo đó, doanh nghiệp cần trả lời những câu hỏi lớn hơn về sự thay đổi của ngành, khả năng bảo vệ vị thế cạnh tranh và khả năng tạo ra giá trị trong nhiều năm tới.

Theo ông Wang, niềm tin mà doanh nghiệp xây dựng với nhà đầu tư, khách hàng và cơ quan quản lý cũng là một loại tài sản. Niềm tin được tích lũy thông qua việc truyền tải thông tin nhất quán và chính xác, cả trong giai đoạn thuận lợi lẫn khó khăn, qua đó hỗ trợ khả năng định giá của doanh nghiệp.

'IR tồn tại để giúp những giá trị thực chất của doanh nghiệp trở nên rõ ràng, thay vì tô điểm cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp muốn duy trì mức định giá qua nhiều chu kỳ cần xây dựng câu chuyện IR dựa trên giá trị dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào những biến động và kết quả kinh doanh từng quý'.

Khi Việt Nam bước vào các bộ chỉ số thị trường mới nổi toàn cầu, cơ cấu nhà đầu tư trên thị trường sẽ ngày càng đa dạng, từ quỹ chỉ số, quỹ phòng hộ đến các tổ chức đầu tư dài hạn và nhà đầu tư cá nhân.

Mỗi nhóm nhà đầu tư có khung thời gian và cách đánh giá khác nhau. Theo ông Wang, doanh nghiệp không nên cố gắng làm hài lòng tất cả mà cần kiên định với giá trị nội tại và truyền tải đúng bản chất của mình. Nếu lợi thế của doanh nghiệp nằm ở dòng tiền ổn định thay vì tăng trưởng bùng nổ, hoạt động IR cần nói rõ điều đó. Những nhà đầu tư phù hợp với mô hình kinh doanh sẽ định giá doanh nghiệp dựa trên những nền tảng này.

Ngược lại, việc thổi phồng câu chuyện để thu hút sự chú ý trong ngắn hạn có thể ảnh hưởng đến uy tín trong dài hạn, bởi thị trường vẫn định giá dựa trên giá trị thực.

Ông Darren Wang nhấn mạnh: 'Một đội ngũ IR hiệu quả không chỉ cung cấp thông tin về cổ phiếu hay kết quả kinh doanh mà còn cần mang đến những dữ liệu và góc nhìn nhà đầu tư khó tìm thấy ở nơi khác. Lợi thế này đến từ sự am hiểu trực tiếp về cung cầu, giá cả, công suất và động lực cạnh tranh của ngành'.

Lợi thế của doanh nghiệp nằm ở sự am hiểu trực tiếp về cung cầu, giá cả, công suất và động lực cạnh tranh của ngành. Bên cạnh đó, doanh nghiệp có thể phân tích tác động của những thay đổi về chính sách, quy định đến hoạt động kinh doanh trên cơ sở dữ liệu khách quan. Những tín hiệu từ hoạt động thực tế như đơn hàng, mức độ sử dụng công suất hay hành vi khách hàng cũng có thể cung cấp thêm thông tin trước khi được phản ánh trong số liệu tài chính.

Tuy nhiên, ông Wang lưu ý việc chia sẻ thông tin cần tuân thủ các quy định về công bố thông tin công bằng. Khi trở thành nguồn thông tin đáng tin cậy, doanh nghiệp có thể xây dựng mối quan hệ dài hạn với nhà đầu tư và hình thành cơ cấu cổ đông ổn định hơn.