Ngân hàng cam kết giảm tối thiểu 2% lãi suất cho vay

Chiều 17/10, Quốc hội thảo luận tại tổ cho ý kiến về: Dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập.

Ngân hàng cam kết giảm tối thiểu 2% lãi suất cho vay

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Văn Thân (đoàn TP. HCM) cho biết cả nước hiện có gần 6 triệu hộ kinh doanh và gần 1 triệu doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây là lực lượng đông đảo, tạo việc làm cho hàng chục triệu lao động trực tiếp và gián tiếp. Vì vậy, các chính sách hỗ trợ cần thực chất, tập trung tháo gỡ những khó khăn lớn nhất về vốn, thuế và thị trường.

Đề cập khó khăn về vốn, đại biểu Nguyễn Văn Thân cho rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh đang đối mặt với tình trạng thiếu vốn ngày càng lớn, trong khi nhu cầu đầu tư, đổi mới công nghệ và mở rộng sản xuất, kinh doanh liên tục gia tăng.

Theo đại biểu, cần có giải pháp căn cơ để giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu giảm lãi suất cho vay đối với doanh nghiệp và bảo đảm quyền lợi của người gửi tiền, thay vì chỉ dựa vào các biện pháp hành chính.

Từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp, đại biểu kiến nghị đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tài chính, triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox); đồng thời hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để các tổ chức tài chính, quỹ đầu tư, tổ chức tài chính vi mô trong và ngoài nước tham gia cung ứng vốn.

Đặc biệt, đại biểu đề nghị Quốc hội, Chính phủ nghiên cứu cho phép thí điểm một đến hai mô hình ngân hàng số độc lập. Theo đại biểu, mô hình này có thể giúp tiết giảm chi phí vận hành, qua đó tạo điều kiện giảm lãi suất cho vay và mở rộng hình thức cho vay tín chấp đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh.

Đại biểu Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch HĐQT Vietcombank cho biết, doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp Việt Nam, nhưng chỉ chiếm khoảng 20% tổng dư nợ tín dụng. Điều này cho thấy nhu cầu hỗ trợ của khu vực doanh nghiệp này rất lớn, trong khi nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước có giới hạn.

Theo đại biểu, nếu xây dựng một cơ chế hỗ trợ áp dụng đồng loạt cho toàn bộ doanh nghiệp nhỏ và vừa thì rất dễ dẫn đến tình trạng dàn trải, khó bảo đảm hiệu quả. Vì vậy, cần xác định rõ đối tượng, mục tiêu ưu tiên, tập trung nguồn lực vào những ngành nghề, lĩnh vực và nhóm doanh nghiệp có tiềm năng phát triển, có khả năng liên kết với doanh nghiệp lớn, tham gia các chuỗi sản xuất, cung ứng.

Đại biểu nhấn mạnh, không nên chỉ tư duy hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển riêng lẻ, mà cần tạo điều kiện để doanh nghiệp liên kết, tham gia hệ sinh thái của các tập đoàn, doanh nghiệp lớn, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường.

Tại phiên họp, đại biểu Nguyễn Thanh Tùng cũng cho biết Vietcombank cam kết từ nay tới cuối năm sẽ giảm tối thiểu 2% lãi suất cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn.

Ngân hàng vẫn yêu cầu doanh nghiệp phải có bất động sản để bảo đảm khoản vay

Phát biểu tại phiên thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng dư địa phát triển của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa còn rất lớn, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu phải tháo gỡ những điểm nghẽn đang cản trở quá trình phát triển.

Theo Chủ tịch Quốc hội, thách thức lớn nhất hiện nay vẫn là khả năng tiếp cận vốn. Mặc dù ngành ngân hàng đã triển khai nhiều chương trình tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, với quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng, lãi suất thấp hơn mặt bằng thông thường, nhưng trên thực tế, phần lớn doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận các nguồn vốn này.

Phân tích nguyên nhân, Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ ba vấn đề chủ yếu. Trước hết là sự phụ thuộc quá lớn vào tài sản thế chấp. Hiện nay, nhiều ngân hàng vẫn yêu cầu doanh nghiệp phải có bất động sản hoặc tài sản có giá trị cao để bảo đảm khoản vay. Trong khi đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là doanh nghiệp mới thành lập, thường không có đủ tài sản đáp ứng yêu cầu này.

Thứ hai là hạn chế về tính minh bạch thông tin và năng lực quản trị tài chính. Báo cáo tài chính của nhiều doanh nghiệp chưa chuẩn hóa, chưa tách bạch rõ ràng giữa tài chính cá nhân và tài chính doanh nghiệp, khiến ngân hàng khó đánh giá chính xác khả năng trả nợ.

Thứ ba là năng lực hấp thụ vốn của doanh nghiệp còn hạn chế. Ngay cả khi tiếp cận được nguồn vốn vay, một số doanh nghiệp vẫn chưa có phương án kinh doanh rõ ràng, năng lực quản trị còn yếu, làm gia tăng rủi ro và khiến các ngân hàng thận trọng khi quyết định cho vay.

Theo Chủ tịch Quốc hội, những hạn chế này tạo ra vòng luẩn quẩn: thiếu vốn nên doanh nghiệp không thể mở rộng sản xuất, đầu tư công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị; trong khi quy mô doanh thu và dòng tiền yếu lại tiếp tục khiến doanh nghiệp khó tiếp cận tín dụng.

Từ thực tế trên, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ cho vay dựa trên tài sản thế chấp sang cho vay dựa trên dòng tiền, dữ liệu giao dịch, hợp đồng đầu ra và vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng.

Trong đó, cần đẩy mạnh thí điểm cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), phát triển các hình thức cho vay không có hoặc có ít tài sản bảo đảm dựa trên dữ liệu; cải cách, nâng cao hiệu quả hoạt động của các quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Cùng với đó, phải hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính thông qua các chương trình đào tạo, tư vấn kế toán, ứng dụng phần mềm quản lý; đồng thời đa dạng hóa các kênh huy động vốn ngoài ngân hàng như quỹ đầu tư, trái phiếu và các định chế tài chính phù hợp.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, vấn đề không đơn thuần là hệ thống ngân hàng thiếu vốn cho vay, mà nằm ở cách thức đánh giá rủi ro và khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp.

'Nếu không tháo gỡ được điểm nghẽn này thì các chính sách hỗ trợ khác về thuế, mặt bằng sản xuất, công nghệ, thị trường cũng khó phát huy tối đa hiệu quả', Chủ tịch Quốc hội lưu ý.