Những ngân hàng đi lùi về lợi nhuận trong quý III
Bức tranh kết quả kinh doanh quý III cũng như 9 tháng của ngành ngân hàng đã hé lộ. Bên cạnh nhiều ngân hàng báo lãi tăng trưởng, không ít nhà băng ghi nhận lợi nhuận suy giảm so với cùng kỳ.
Chẳng hạn, KienlongBank báo lãi sau thuế quý III đạt xấp xỉ 430 tỷ đồng, giảm gần 13% so với cùng kỳ năm ngoái. Theo giải trình của KienlongBank, nguyên nhân chủ yếu khiến lợi nhuận quý III thụt lùi là do Ngân hàng triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi theo định hướng của Ngân hàng Nhà nước. Hồi tháng 8 năm nay, nhà băng này công bố giảm lãi suất cho vay đến 2,5%/năm, tập trung vào nhóm khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Đến cuối tháng 9/2026, dư nợ cho vay KienlongBank đạt xấp xỉ 78.500 tỷ đồng, tăng gần 10% so với cuối năm ngoái. Ngân hàng chủ yếu cho khách hàng doanh nghiệp vay, với tỷ trọng dư nợ của nhóm này chiếm gần 82% tổng dư nợ.
Lũy kế 9 tháng đầu năm, KienlongBank thu hơn 6.300 tỷ đồng lãi cho vay, tăng gần 1.000 tỷ đồng so với cùng kỳ; lãi sau thuế đạt gần 1.370 tỷ đồng, tăng 11% so với cùng kỳ. Theo KienlongBank, kết quả này nhờ cải tiến quy trình vận hành, tăng năng suất lao động, kiểm soát chi phí, cải thiện chất lượng tài sản.
Saigonbank báo lãi trước thuế quý III/2026 đạt 17,8 tỷ đồng, giảm 79% so với cùng kỳ, chủ yếu do các mảng kinh doanh khác như dịch vụ, kinh doanh ngoại hối ghi nhận sụt giảm, trong khi chi phí hoạt động trong kỳ tăng mạnh. Cụ thể, lãi thuần từ hoạt động dịch vụ giảm 4%, xuống gần 9 tỷ đồng; hoạt động kinh doanh ngoại hối giảm 57% lợi nhuận, còn hơn 2 tỷ đồng; lãi từ hoạt động khác giảm 26%, xuống hơn 32 tỷ đồng. Trong khi đó, thu nhập lãi thuần đạt gần 202 tỷ đồng, tăng 2% so với cùng kỳ.
Lũy kế 9 tháng đầu năm nay, các mảng kinh doanh của Saigonbank đều ghi nhận sụt giảm so với cùng kỳ năm trước, kéo tổng thu nhập giảm gần 16%, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh giảm hơn 47% so với cùng kỳ. Kết quả, lợi nhuận trước thuế chỉ đạt gần 66 tỷ đồng, giảm 74,4% so với cùng kỳ. Tính đến hết ngày 30/9/2026, tổng tài sản của nhà băng này gần như không đổi so với đầu năm, trong khi cho vay khách hàng giảm 1% và số dư tiền gửi khách hàng giảm 2%.
Sacombank ghi nhận lợi nhuận trước thuế hợp nhất quý III/2026 giảm tới 52% so với cùng kỳ, đạt 1.757 tỷ đồng. Nguyên nhân chủ yếu do thu nhập lãi thuần suy giảm và chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng mạnh.
Cụ thể, thu nhập lãi thuần trong quý III của Ngân hàng đạt 5.228 tỷ đồng, giảm 33,6% so với cùng kỳ. Lũy kế 9 tháng, Sacombank ghi nhận thu nhập lãi thuần đạt 17.517 tỷ đồng, giảm 17,8%. Theo Sacombank, thu nhập lãi thuần sụt giảm do Ngân hàng triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi, giảm chi phí tiếp cận vốn cho doanh nghiệp.
Mặt khác, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng của Sacombank cũng tăng đột biến. Trong quý III, Sacombank trích lập dự phòng 5.729 tỷ đồng, cao gấp khoảng 5,5 lần cùng kỳ. Lũy kế 9 tháng đầu năm, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng của Ngân hàng lên tới 12.848 tỷ đồng, cao gấp gần 6 lần cùng kỳ, khoản chi phí này đã hấp thụ phần lớn mức tăng lợi nhuận trước dự phòng (lợi nhuận thuần trước dự phòng đạt 18.741 tỷ đồng, tăng 42,6%). Kết quả, lợi nhuận trước thuế 9 tháng của Sacombank đạt 5.893 tỷ đồng, giảm 46,4% so với cùng kỳ.
Tại ngày 30/9/2026, tổng tài sản hợp nhất của Sacombank đạt khoảng 1,057 triệu tỷ đồng, tăng 15,3% so với đầu năm. Trong đó, dư nợ cho vay khách hàng đạt 682.457 tỷ đồng, tăng 12,5% so với đầu năm; tiền gửi khách hàng đạt 775.422 tỷ đồng, tăng khoảng 25,4% so với đầu năm nay. Tổng số dư nợ xấu đạt 51.367 tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ 7,33% trên tổng dư nợ cho vay.
Tại báo cáo tài chính quý III/2026 vừa công bố, BVBank ghi nhận lợi nhuận trước thuế đạt gần 278 tỷ đồng, giảm gần 19% so cùng kỳ. Trong quý vừa qua, thu nhập lãi thuần của BVBank tăng gần 30%, lên gần 934 tỷ đồng, trong khi một số mảng kinh doanh sụt giảm, trong đó lãi thuần hoạt động khác giảm gần 68%, kinh doanh ngoại hối giảm 19%. Nguyên nhân chính dẫn đến việc sụt giảm lợi nhuận trong quý III là chi phí hoạt động tăng tới 44%, trong khi tổng thu nhập hoạt động chỉ tăng 18,3%. Đồng thời, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng cũng tăng gần 43%, từ gần 100 tỷ đồng lên 142 tỷ đồng. Tuy nhiên, nhờ động lực tăng trưởng từ hai quý trước đó, lũy kế 9 tháng đầu năm, lợi nhuận trước thuế của Ngân hàng vẫn tăng gần 90% so cùng kỳ, đạt gần 825 tỷ đồng, vượt kế hoạch đề ra từ đầu năm (700 tỷ đồng).
Về chất lượng tài sản, tổng số dư nợ xấu (nợ từ nhóm 3 - 5) ở mức 2.452 tỷ đồng, tăng 4,7% so với cuối năm trước, đưa tỷ lệ nợ xấu trên tổng cho vay khách hàng lên 2,89%.
NIM sẽ giảm ở một phần danh mục
Nhận định về tác động của việc giảm lãi suất cho vay tới lợi nhuận của ngành ngân hàng, Công ty Chứng khoán TCBS cho rằng, NIM sẽ chịu tác động ở một phần danh mục. Nếu phần dư nợ được giảm từ 1,5 - 2%/năm chiếm 3 - 5% danh mục, NIM toàn ngành sẽ giảm khoảng 0,03 - 0,07%, lợi nhuận trước thuế giảm khoảng 2 - 4%. Việc lãi suất huy động giảm tối thiểu 0,5%/năm sẽ bù đắp một phần tác động này. Tất nhiên, mức độ ảnh hưởng của việc giảm lãi suất tới các ngân hàng không đều. Nhóm ngân hàng có vốn Nhà nước chi phối sẽ chịu tác động nhiều hơn, vì đi đầu thực hiện chủ trương hạ lãi suất của Ngân hàng Nhà nước, trong khi lãi suất cho vay vốn đã thấp, dư địa giảm mỏng.
Thực tế cho thấy, lãi suất cho vay chỉ giảm với 3 - 5% danh mục cho vay của các nhà băng. Đồng thời, mức giảm lãi vay từ 1,5 - 2%/năm chỉ tập trung vào một số lĩnh vực sản xuất - kinh doanh và các lĩnh vực Chính phủ khuyến khích.
Các chuyên gia phân tích VDSC nhận định, các ngân hàng có tỷ trọng cho vay các lĩnh vực sản xuất - kinh doanh lớn (như VietinBank đạt khoảng 66%, MB 57%, Vietcombank 56% và BIDV 51%) sẽ chịu nhiều sức ép từ yêu cầu giảm lãi suất. Dù vậy, tác động của việc giảm lãi suất lên NIM toàn ngành chưa thể lượng hóa rõ ràng, do các nhà băng chủ yếu giảm lãi suất thông qua những gói tín dụng có hạn mức và thời hạn cụ thể. Chẳng hạn, BIDV đã đưa ra gói tín dụng ưu đãi 100.000 tỷ đồng (chiếm khoảng 4% tổng dư nợ); Sacombank có gói tín dụng ưu đãi quy mô 40.000 tỷ đồng (khoảng 6% tổng dư nợ); Vietbank có gói tín dụng 3.000 tỷ đồng (khoảng 2,5% tổng dư nợ)... Một số ngân hàng khác tung ra gói tín dụng ưu đãi quy mô cũng dao động từ 2 - 5% tổng dư nợ.
Ông Lê Ngọc Lâm, Chủ tịch Hội đồng quản trị BIDV cam kết Ngân hàng sẽ triển khai ngay gói tín dụng quy mô khoảng 100.000 tỷ đồng, kỳ hạn cho vay đến 6 tháng, dành cho sản xuất - kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên; lãi suất cho vay từ 6 - 7%/năm, tùy theo kỳ hạn. Với gói tín dụng này, BIDV dự kiến giảm thu nhập khoảng 500 tỷ đồng để hỗ trợ khách hàng.
Trong khi đó, vào ngày 22/10 vừa qua, thực hiện chỉ đạo hạ lãi suất và thúc đẩy các động lực tăng trưởng kinh tế, Hội đồng quản trị SeABank đã thông qua Nghị quyết điều chỉnh giảm 15% mục tiêu lợi nhuận trước thuế năm 2026, về mức 6.008 tỷ đồng.
VIS Rating dự báo lãi suất cho vay sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian tới. Chi phí lãi vay tăng làm giảm khả năng trả nợ của khách hàng, trong khi ngân hàng cho vay chọn lọc hơn sẽ phần nào hạn chế nguồn tái cấp vốn và tài trợ vốn lưu động cho các doanh nghiệp bất động sản có hồ sơ tín nhiệm yếu, các doanh nghiệp xuất khẩu nhỏ và các doanh nghiệp đang gặp khó khăn về tài chính.