Mở khóa room ngoại
Tìm kiếm cổ đông chiến lược nước ngoài tiếp tục là một trong những hướng đi được các ngân hàng quan tâm, trong bối cảnh nhu cầu tăng vốn và nâng cao năng lực cạnh tranh ngày càng rõ nét. Tuy nhiên, mỗi ngân hàng có cách tiếp cận khác nhau, từ điều chỉnh giới hạn sở hữu đến chuẩn bị các phương án phát hành cổ phần cho đối tác phù hợp.
ACB cho biết sẵn sàng hợp tác với các đối tác có khả năng tạo ra giá trị cộng hưởng về tài chính, công nghệ, quản trị và sản phẩm, trên tinh thần phát triển minh bạch. Hiện ngân hàng đã khóa tỷ lệ sở hữu nước ngoài ở mức tối đa 30%. Dù thuộc nhóm ngân hàng chưa có cổ đông chiến lược nhưng có tỷ lệ nắm giữ của khối ngoại cao nhất, ACB vẫn còn khoảng 7% dư địa dành cho các nhà đầu tư chiến lược có cùng tầm nhìn dài hạn.
Trong khi đó, Eximbank vừa có bước điều chỉnh theo hướng nới rộng khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài. Tại Đại hội đồng cổ đông bất thường lần thứ ba trong năm 2026, tổ chức ngày 14/10, ngân hàng đã thông qua việc bãi bỏ quy định giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài ở mức 6% vốn điều lệ.
Cụ thể, Eximbank bãi bỏ quy định tại khoản 1, Điều 14 Nghị quyết Đại hội đồng cổ đông thường niên ngày 29/4/2025, đồng thời sửa đổi Điều 20 Điều lệ ngân hàng. Theo đó, tỷ lệ sở hữu nước ngoài sẽ được áp dụng theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng, tại Điều 63.
Chủ tịch HĐQT Eximbank Nguyễn Lê Quốc Anh cho rằng, thay đổi này sẽ tác động tích cực đến định giá ngân hàng, giúp thị trường nước ngoài đánh giá Eximbank cao hơn. Theo ông Quốc Anh, việc điều chỉnh được thực hiện theo yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước và không ảnh hưởng đến quyền lợi cổ đông.
Việc bãi bỏ giới hạn riêng trong điều lệ giúp Eximbank mở thêm dư địa để nhà đầu tư nước ngoài xem xét cơ hội sở hữu cổ phần. Tuy nhiên, nới giới hạn sở hữu mới chỉ tạo điều kiện về mặt pháp lý; khả năng thu hút dòng vốn thực tế còn phụ thuộc vào mức giá, triển vọng sinh lời, mức độ rủi ro và cơ hội hợp tác mà ngân hàng có thể mang lại.
Diễn biến tại VPBank cho thấy khoảng cách giữa mong muốn tăng tỷ lệ sở hữu và sự đồng thuận về giá có thể trở thành trở ngại đối với một thương vụ. Cuối tháng 9/2026, Tập đoàn Tài chính Sumitomo Mitsui (SMFG) của Nhật Bản được cho là muốn nâng tỷ lệ nắm giữ tại VPBank lên 20%, nhưng hai bên chưa thống nhất được mức giá, theo Reuters.
VPBank muốn bán cổ phiếu cho đối tác với mức giá cao hơn thị giá trên sàn. Trước đó, năm 2023, SMBC đã chi khoảng 1,5 tỷ USD để sở hữu 15% vốn VPBank, với mức giá cao hơn khoảng 40% so với thị trường tại thời điểm giao dịch.
Tuy nhiên, theo Reuters, lần này phía Nhật Bản không chấp thuận mức chênh lệch giá và đang thảo luận nội bộ về khả năng nâng tỷ lệ sở hữu thông qua khớp lệnh trên sàn, thay vì phát hành riêng lẻ. Việc mua thêm cổ phiếu VPBank được cho là giúp SMBC tăng khả năng tiếp cận người tiêu dùng và doanh nghiệp Việt Nam.
Trước đó, tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, VPBank đã thông qua kế hoạch phát hành riêng lẻ hơn 624,3 triệu cổ phiếu cho một nhà đầu tư nước ngoài. Giá chào bán sẽ được xác định thông qua thỏa thuận trực tiếp với nhà đầu tư, nhưng không thấp hơn giá trị sổ sách của cổ phiếu tại thời điểm gần nhất, căn cứ trên báo cáo tài chính hợp nhất của quý liền trước thời điểm chào bán. Đợt phát hành dự kiến diễn ra trong quý III-IV/2026.
Cuộc đua tìm kiếm đối tác chiến lược
Không chỉ điều chỉnh giới hạn sở hữu hay chuẩn bị phương án phát hành, nhiều ngân hàng còn chủ động tìm kiếm các đối tác nước ngoài có năng lực tài chính và kinh nghiệm quốc tế. Những cuộc đàm phán đang được thị trường quan tâm cho thấy vốn ngoại không đơn thuần là nguồn lực bổ sung vốn, mà còn gắn với kỳ vọng về công nghệ, quản trị và khả năng mở rộng hoạt động.
Theo Reuters, BNP Paribas của Pháp và KB Kookmin Bank của Hàn Quốc đang tiến hành các cuộc đàm phán riêng để mua ít nhất 15% cổ phần Techcombank với tư cách nhà đầu tư chiến lược. Thương vụ được cho là có thể trị giá khoảng 2 tỷ USD, song các bên liên quan hiện chưa đưa ra bình luận về thông tin này.
Trước đó, ông Jens Lottner, Tổng giám đốc Techcombank cho biết, ngân hàng đang cân nhắc bán tối đa 15% cổ phần cho nhà đầu tư chiến lược dài hạn phù hợp, đồng thời tìm kiếm đối tác có năng lực, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ.
Ở một hướng đi khác, HDBank công bố định hướng tăng cường hợp tác quốc tế tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026 và vừa đưa ra kế hoạch phát hành riêng lẻ tối đa 700 triệu cổ phiếu cho các nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp trong và ngoài nước.
Cơ hội thu hút vốn ngoại tại một số ngân hàng còn được mở rộng nhờ cơ chế cho phép nâng trần sở hữu nước ngoài lên 49% đối với các tổ chức tham gia tái cơ cấu ngân hàng yếu kém, gồm HDBank, MB và VPBank.
Bên cạnh những ngân hàng đang tìm kiếm đối tác chiến lược, một số nhà băng khác cũng có kế hoạch tăng vốn hoặc còn dư địa đáng kể để thu hút nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, không phải mọi phương án tăng vốn đều đồng nghĩa với việc có thêm cổ đông chiến lược mới.
Chẳng hạn, OCB dự kiến phát hành 399,46 triệu cổ phiếu, tương đương 15% vốn điều lệ, để tăng vốn cổ phần từ nguồn vốn chủ sở hữu cho cổ đông hiện hữu. Nếu hoàn tất, vốn điều lệ ngân hàng sẽ tăng từ 26.631 tỷ đồng lên 30.625 tỷ đồng. Sau đợt phát hành, Aozora Bank, Ltd. dự kiến vẫn là cổ đông lớn duy nhất của OCB với tỷ lệ sở hữu 15%, không thay đổi so với các năm trước.
Với VIB, sau khi Commonwealth Bank of Australia (CBA) hoàn tất thoái phần vốn còn lại theo lộ trình vào tháng 3/2025, lãnh đạo ngân hàng cho biết đã làm việc với nhiều ngân hàng và quỹ đầu tư để tìm kiếm đối tác phù hợp. Room ngoại còn khoảng 25% được nhiều công ty chứng khoán đánh giá là dư địa thuận lợi để VIB thu hút nhà đầu tư nước ngoài.
Trong khi đó, các ngân hàng có tỷ lệ sở hữu nước ngoài dưới 5% như Nam A Bank, BVBank, VietBank, VietABank, Bac A Bank, KienlongBank... cũng còn dư địa đáng kể để đón dòng vốn ngoại. Đây là lợi thế về khả năng tiếp cận nhà đầu tư, dù việc hiện thực hóa các thương vụ vẫn phụ thuộc vào nhu cầu vốn, định giá và mức độ hấp dẫn của từng ngân hàng.
Nhìn rộng hơn, các kế hoạch nới room, phát hành cổ phần và tìm kiếm đối tác chiến lược đang diễn ra trong bối cảnh hoạt động mua bán, sáp nhập (M&A) ngân hàng thu hút sự chú ý của thị trường. Cùng với những thay đổi về hành lang pháp lý và áp lực tăng vốn theo chuẩn Basel III, nhu cầu củng cố năng lực tài chính đang tạo thêm động lực để các ngân hàng tìm kiếm nguồn lực từ bên ngoài.
Dù vậy, dư địa sở hữu nước ngoài chỉ là một phần của bài toán thu hút vốn. Để đi đến những thương vụ thực chất, các ngân hàng vẫn cần đáp ứng kỳ vọng của nhà đầu tư về định giá, hiệu quả hoạt động và khả năng tạo giá trị cộng hưởng trong dài hạn.