Ngăn tình trạng đầu tư núp bóng, hợp thức hóa tài sản phạm pháp

Tại phiên thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư sáng 2/11, nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị tăng cường kiểm soát hoạt động đầu tư núp bóng, đồng thời hoàn thiện cơ chế hỗ trợ sau đầu tư, làm rõ trách nhiệm của nhà đầu tư khi không thực hiện đúng các cam kết.

Đề xuất kiểm soát chặt tình trạng đầu tư núp bóng

Phát biểu tại phiên thảo luận, ĐBQH Nguyễn Trung Kiên (đoàn TP.Đồng Nai), bày tỏ ủng hộ việc sửa đổi Luật Đầu tư nhằm tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng dự thảo cần bổ sung các cơ chế phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn tình trạng đầu tư núp bóng, lợi dụng hoạt động đầu tư để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.

Theo ông Kiên, một số thủ đoạn thường gặp là nhờ người Việt Nam đứng tên thành lập doanh nghiệp, góp vốn hoặc mua cổ phần; chia nhỏ tỷ lệ sở hữu để né tránh thẩm định. Thậm chí, có trường hợp chuyển vốn qua nhiều tổ chức, cá nhân nhằm che giấu nguồn gốc tài sản và chủ thể đầu tư thực sự.

"Việc lợi dụng đầu tư không chỉ dừng lại ở hành vi trốn tránh, còn có thể phục vụ buôn lậu, sản xuất và kinh doanh hàng giả, lừa đảo chiếm đoạt tài sản", đại biểu nêu.

Đáng lo ngại, tình trạng này còn tiềm ẩn nguy cơ chuyển giao công nghệ trái phép, thu thập thông tin, xâm phạm an ninh quốc gia và trật tự xã hội.

Theo dự thảo, các hoạt động đầu tư gây phương hại đến quốc phòng, an ninh sẽ bị đình chỉ hoặc chấm dứt. Tuy nhiên, ông Kiên cho rằng quy định hiện nay chủ yếu tập trung xử lý khi vi phạm đã xảy ra, trong khi chưa thiết lập đầy đủ cơ chế phòng ngừa chủ động ngay từ các khâu đăng ký, góp vốn, chuyển nhượng đến triển khai dự án.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định yêu cầu hoạt động đầu tư kinh doanh phải bảo đảm minh bạch về chủ thể, chủ sở hữu hưởng lợi, nguồn vốn và mục đích đầu tư. Doanh nghiệp không được lợi dụng hoạt động đầu tư để che giấu chủ thể thực sự hoặc hợp thức hóa tài sản do phạm tội mà có.

Đồng thời, cơ quan có thẩm quyền cần được trao quyền yêu cầu nhà đầu tư cung cấp và xác minh thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, người thực sự kiểm soát tổ chức kinh tế, nguồn gốc vốn góp cũng như các bên có liên quan.

Làm rõ trách nhiệm thu hồi hỗ trợ khi nhà đầu tư vi phạm cam kết

Liên quan đến cơ chế hỗ trợ sau đầu tư, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng) đánh giá dự thảo đã có bước hoàn thiện khi làm rõ trách nhiệm chứng minh điều kiện hưởng hỗ trợ, quy trình đánh giá hồ sơ và giám sát quá trình thực hiện.

Đáng chú ý, dự thảo đã chuyển cách tiếp cận từ "xem xét thu hồi" sang "thu hồi" trong trường hợp nhà đầu tư không đáp ứng tiêu chí, điều kiện hoặc không thực hiện đầy đủ cam kết.

Tuy nhiên, để bảo đảm tính thống nhất khi triển khai, bà Nga cho rằng cần xác định rõ kết quả đầu ra, thời điểm kiểm chứng và trách nhiệm xác nhận đối với từng nhóm cam kết.

Đại biểu đề nghị làm rõ trong quy định giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết Điều 17 về phương pháp xác định kết quả đầu ra, thời điểm kiểm chứng và chủ thể xác nhận theo từng loại hình hỗ trợ.

"Những yêu cầu này phải được xác định trong hồ sơ làm căn cứ quyết định hỗ trợ, giúp doanh nghiệp dự báo được nghĩa vụ và cơ quan thực hiện có căn cứ đánh giá thống nhất", bà Nga nhấn mạnh.

Đối với chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng, đại biểu đề nghị ưu tiên kiểm chứng những kết quả nằm trong phạm vi cam kết của doanh nghiệp, chẳng hạn năng lực đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm định, thiết kế và quản trị.

Theo bà, việc doanh nghiệp có ký kết được hợp đồng cung ứng hay không còn phụ thuộc vào diễn biến thị trường và quyết định của bên mua. Do đó, cần phân biệt giữa kết quả nâng cao năng lực nội tại của doanh nghiệp với kết quả thương mại phát sinh sau đó.

Bên cạnh đó, dự thảo cần phân định rõ các điều kiện bắt buộc để được hưởng chính sách với những chỉ tiêu cam kết có thể thực hiện theo từng giai đoạn hoặc hạng mục.

Đề cập quy định thu hồi hỗ trợ khi nhà đầu tư không thực hiện đầy đủ cam kết, bà Nga cho rằng cần làm rõ nguyên tắc xác định phạm vi thu hồi, tránh áp dụng cứng nhắc đối với những cam kết có thể tách biệt theo từng giai đoạn, hạng mục.

"Nếu không đáp ứng điều kiện bắt buộc để hưởng chính sách thì phải thu hồi khoản đã hưởng không đúng. Nhưng đối với chỉ tiêu có thể tách riêng theo giai đoạn, hạng mục, cần xác định khoản hỗ trợ tương ứng bị điều chỉnh, thu hồi; tránh việc không hoàn thành một chỉ tiêu dẫn đến thu hồi cả khoản hỗ trợ cho những hạng mục độc lập đã thực hiện đúng", đại biểu Việt Nga phân tích.