Ngành bia tiếp tục chật vật, doanh nghiệp đầu ngành xoay sở ra sao?
Ngành bia Việt Nam tiếp tục đối mặt với nhiều áp lực từ việc siết chặt quy định pháp lý, bất ổn kinh tế toàn cầu và sức mua suy yếu, buộc các doanh nghiệp đầu ngành như Habeco, Sabeco phải đẩy mạnh mở rộng thị trường và tìm kiếm động lực tăng trưởng mới.
Áp lực chồng áp lực
Theo đánh giá của nhiều doanh nghiệp trong ngành, năm 2025 đã là một năm đầy thách thức đối với ngành bia khi hàng loạt yếu tố bất lợi cùng lúc gây áp lực lên kết quả kinh doanh. Các doanh nghiệp cho biết ngành bia đang chịu tác động từ việc siết chặt các quy định pháp lý, bất ổn kinh tế toàn cầu ảnh hưởng tới kinh tế Việt Nam, quy định mới về thuế đối với hộ kinh doanh làm ảnh hưởng hoạt động phân phối, cùng với thời tiết cực đoan và thiên tai gây gián đoạn vận hành doanh nghiệp.
Những khó khăn này kéo dài sang năm 2026 và được dự báo còn phức tạp hơn. Ngành bia của Việt Nam năm 2026 sẽ tiếp tục chịu tác động từ các cơ chế chính sách hiện hành như Luật Phòng chống tác hại của rượu, bia; Nghị định 168/2024/NĐ-CP và Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt sửa đổi được Quốc hội thông qua ngày 14/6/2025.
Theo quy định mới, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với bia và rượu sẽ tăng 5% mỗi năm từ 2027 đến 2031. Đối với nước giải khát có đường, mức thuế 8% áp dụng từ năm 2027 và tăng lên 10% từ năm 2028 cho sản phẩm có hàm lượng đường vượt ngưỡng 5g/100ml.
Song song với áp lực chính sách, xung đột địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục đẩy giá nguyên vật liệu, chi phí logistics, lãi suất và tỷ giá tăng cao, làm gia tăng áp lực lên biên lợi nhuận doanh nghiệp. Nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng nguyên liệu cũng khiến các doanh nghiệp trong ngành duy trì tâm lý thận trọng.
Trong khi đó, ở thị trường nội địa, sức mua vẫn chưa có dấu hiệu phục hồi rõ nét khi thu nhập người dân chưa cải thiện đáng kể. Nhiều doanh nghiệp cho rằng hành vi tiêu dùng đã thay đổi mạnh sau khi các quy định kiểm soát nồng độ cồn được siết chặt.
Lãnh đạo Tổng Công ty cổ phần Bia - Rượu - Nước giải khát Hà Nội (Habeco, HoSE: BHN) nhận định năm 2026 là năm mở đầu cho giai đoạn 2026 - 2030 và cũng là năm nền tảng để các doanh nghiệp ngành bia có những điều chỉnh trong hoạt động sản xuất kinh doanh để thích nghi với lộ trình tăng thuế tiêu thụ đặc biệt.
Trong bối cảnh thị trường còn nhiều bất định, Habeco đặt kế hoạch doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ năm 2026 đạt 7.800 tỷ đồng, tăng nhẹ 1,5% so với năm trước. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế mục tiêu chỉ đạt 234,4 tỷ đồng, giảm 41% so với kết quả công ty mẹ năm 2025.
Ông Trần Đình Thanh, Chủ tịch HĐQT Habeco, cho biết Nghị định 100 đã làm thay đổi hoàn toàn thói quen tiêu dùng của người dân Việt Nam. Nếu trước đây các nhà hàng, quán ăn thường bày cả két bia thì nay chỉ còn vài chai hoặc lon bia trên bàn. Tại các đám cưới, hội nghị hay sự kiện, lượng tiêu thụ bia cũng giảm mạnh so với trước.
Trong khi đó, thu nhập của người dân sụt giảm, dẫn đến tiêu dùng suy yếu, các mặt bằng thương mại bị trả lại nhiều, các trung tâm thương mại không còn đông đúc. Diễn biến này đã ảnh hưởng lớn đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp ngành bia.
Ngoài ra, Habeco còn phải cạnh tranh gay gắt với các tập đoàn lớn có tiềm lực tài chính mạnh, kinh nghiệm bán hàng và hệ thống phân phối rộng khắp, trong khi một bộ phận người tiêu dùng vẫn có xu hướng chuộng bia ngoại.
Tương tự, tại ĐHĐCĐ thường niên của Tổng Công ty cổ phần Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco, HoSE: SAB), ban lãnh đạo doanh nghiệp cũng nhận định năm 2026 sẽ tiếp tục là giai đoạn khó khăn của ngành bia.
Trong đó, thách thức lớn nhất là xung đột tại Trung Đông khiến giá nguyên vật liệu tăng cao. Dù tác động chưa thể hiện rõ trong quý I, doanh nghiệp dự báo áp lực sẽ rõ nét hơn trong các quý tiếp theo. Đồng thời, việc sửa đổi Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt có thể ảnh hưởng trực tiếp tới nhu cầu tiêu dùng, kéo theo nguy cơ suy giảm doanh số toàn ngành.
Doanh nghiệp bia tìm động lực tăng trưởng mới
Trước bối cảnh thị trường nội địa tăng trưởng chậm lại, các doanh nghiệp bia lớn đang đẩy mạnh chiến lược mở rộng thị trường nhằm duy trì sản lượng và tìm kiếm động lực tăng trưởng mới.
Đối với Habeco, doanh nghiệp đang tăng tốc chiến lược “Nam tiến” và bước đầu ghi nhận kết quả tích cực từ năm 2025. Theo Chủ tịch Trần Đình Thanh, trong khi nhiều doanh nghiệp lớn trong ngành sụt giảm doanh thu thì Bia Hà Nội vẫn duy trì tăng trưởng nhờ mở rộng mạnh tại thị trường phía Nam.
Ông Thanh cho biết thị trường miền Nam đã ghi nhận mức tăng trưởng trên 80% liên tục trong nhiều năm gần đây. Hiện sản phẩm Bia Hà Nội đã xuất hiện rộng rãi tại nhiều tỉnh, thành phía Nam, thay vì chỉ tập trung ở thị trường miền Bắc như trước.
Theo ông, trước đây rất khó để treo biển quảng cáo Bia Hà Nội tại các nhà hàng ở phía Nam vì họ chủ yếu bán Heineken, Tiger hay Bia Sài Gòn. Tuy nhiên hiện nay, Bia Hà Nội đã có độ phủ đáng kể tại khu vực này.
Trước sự mở rộng của Habeco, Sabeco cho rằng điều này phản ánh mức độ cạnh tranh ngày càng cao của ngành bia. Dù vậy, doanh nghiệp vẫn khẳng định Bia Sài Gòn đang giữ vị thế thương hiệu số 1 tại thị trường Việt Nam. Riêng tại TP. HCM, doanh số của Sabeco trong 4 năm gần đây đã tăng gấp đôi và hiện dẫn đầu thị trường.
Không chỉ tập trung vào thị trường nội địa, Sabeco còn theo đuổi chiến lược đa dạng hóa động lực tăng trưởng bằng cách đẩy mạnh xuất khẩu và mở rộng độ phủ quốc tế. Theo doanh nghiệp, việc gia tăng hiện diện tại các thị trường nước ngoài sẽ giúp giảm sự phụ thuộc vào nhu cầu tiêu dùng trong nước, đồng thời hỗ trợ tăng sản lượng tiêu thụ dài hạn.
Tổng giám đốc Sabeco Lester Tan nhận định Việt Nam vẫn là thị trường bia giàu tiềm năng hàng đầu Đông Nam Á nhờ quy mô tiêu thụ lớn. Trong cơ cấu đồ uống có cồn, bia vẫn chiếm tỷ trọng áp đảo, do đó triển vọng dài hạn của ngành vẫn được đánh giá tích cực nếu nền kinh tế phục hồi tốt hơn trong thời gian tới.
Dữ liệu từ Euromonitor International cho thấy sản lượng tiêu thụ bia tại Việt Nam giảm liên tiếp trong giai đoạn 2023 - 2024. Tuy nhiên, thị trường được dự báo sẽ phục hồi trong giai đoạn 2025 - 2029 với tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) khoảng 5%/năm.
Theo Sabeco, “sức khỏe” của ngành bia hiện không còn được phản ánh đơn thuần qua doanh thu. Sự phân hóa đang diễn ra ngày càng rõ nét, trong đó lợi thế cạnh tranh sẽ nghiêng về những doanh nghiệp có khả năng kiểm soát chi phí, tối ưu vận hành và tận dụng các thương vụ mua bán - sáp nhập (M&A) để mở rộng biên lợi nhuận.
Thương vụ M&A nổi trội mà Sabeco đã thực hiện trong những năm gần đây là việc thâu tóm Công ty cổ phần Tập đoàn Bia Sài Gòn Bình Tây, qua đó trở thành doanh nghiệp bia có quy mô sản xuất lớn nhất Việt Nam.
Hải Đường