Nghiên cứu: Chưa đầy 1/3 người lao động trên toàn cầu không lo mất việc làm

Trong bối cảnh thị trường lao động đang trải qua những biến động mạnh mẽ do tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) và những dịch chuyển về kinh tế - xã hội, một nghiên cứu mới đây đã chỉ ra rằng chưa đầy 1/3 người lao động trên toàn cầu cảm thấy an tâm về công việc của mình.

Báo cáo "People at Work 2026" của ADP, một công ty cung cấp dịch vụ nhân sự và tiền lương của Mỹ, đã khảo sát hơn 39.000 người lao động trưởng thành tại 36 thị trường trong năm 2025 và rút ra nhiều điểm đáng chú ý về tâm lý và thực trạng của lực lượng lao động hiện nay.

Một trong những phát hiện đáng chú ý từ báo cáo là sự bất an về công việc của người lao động, mặc dù tỷ lệ thất nghiệp toàn cầu đang ở mức thấp kỷ lục.

Chỉ có 22% người lao động trên toàn cầu hoàn toàn đồng ý rằng công việc của họ là an toàn và không bị đe dọa bởi nguy cơ bị loại bỏ. Không có thị trường nào trong khảo sát có đa số người lao động được hỏi cho biết họ cảm thấy tự tin về sự đảm bảo việc làm.

Nigeria là quốc gia có tỷ lệ người lao động cảm thấy an toàn cao nhất với 38%, trong khi Nhật Bản đứng cuối bảng với chỉ 5%. Tại Mỹ, chỉ 28% người lao động cảm thấy an toàn về công ăn việc làm, và con số này ở Anh là 25%.

Ngoài ra, báo cáo cũng cho thấy làm việc không được trả thu nhập là một hiện tượng phổ biến. Có tới 62% người lao động trên toàn cầu cho biết họ làm việc thêm đến 5 giờ mỗi tuần mà không được trả lương. Thêm vào đó, 26% báo cáo thời gian làm việc không công từ 6-15 giờ, và 12% cho biết họ làm việc không công 16 giờ hoặc nhiều hơn mỗi tuần.

Đặc biệt, hiện tượng này phổ biến hơn ở các nhà quản lý cấp cao và lãnh đạo cấp cao, với một nửa trong số họ cho biết làm việc ít nhất 6 giờ không công mỗi tuần, và 20% làm việc không công 16 giờ hoặc nhiều hơn.

Việc làm thêm giờ không công có thể được xem là một biểu hiện của sự cam kết của người lao động với công việc, nhưng ADP cảnh báo rằng điều này có thể đi kèm với những đánh đổi. Những người lao động làm việc nhiều giờ không công thường có xu hướng gắn bó cao và tìm thấy ý nghĩa trong công việc của mình. Tuy nhiên, họ cũng có khuynh hướng cảm thấy kém năng suất, ít có khả năng phát triển và có xu hướng muốn tìm kiếm công việc khác.

Một điểm sáng trong báo cáo là việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công việc. Kể từ năm 2022, các công cụ AI như ChatGPT đã được đưa vào môi trường làm việc, hứa hẹn tăng năng suất cho người lao động.

Dù vậy, khảo sát của ADP cho thấy những người sử dụng AI hàng ngày có xác suất cao gấp 4 lần so với những người không sử dụng AI trong việc nói rằng họ cảm thấy làm việc kém năng suất hơn so với khả năng của mình. ADP giải thích rằng có thể việc sử dụng AI khiến người lao động cảm thấy họ đã hoàn thành khối lượng công việc ít hơn so với khả năng thực sự của mình.

Tuy nhiên, không phải tất cả đều tiêu cực đối với những người sử dụng AI. Những người thường xuyên dùng AI trong công việc cho thấy mức độ gắn bó cao hơn, ít căng thẳng hơn và có cái nhìn tích cực hơn về đồng nghiệp của mình.

ADP cho biết: "Điều quan trọng hơn cả là cảm giác rằng bạn đang ở trong một đội ngũ tốt nhất. Càng nhiều người sử dụng AI, họ càng có xác suất cao hơn nói rằng họ đang ở trong ê-kíp tốt nhất."

Mặc dù sự gắn bó của người lao động với nơi làm việc trên toàn cầu đã được cải thiện kể từ sau đại dịch, nhưng vẫn còn ở mức thấp. Trong năm 2025 chỉ có 19% người lao động trên toàn cầu hoàn toàn gắn bó với nơi làm việc - theo ADP.

Mức độ gắn bó này có sự khác biệt lớn giữa các thị trường. Brazil có tỷ lệ gắn bó cao nhất với 29%, trong khi Trung Quốc có tỷ lệ thấp nhất với 11%. Theo khu vực, mức độ gắn bó cao nhất ở Trung Đông và châu Phi với 25%, và thấp nhất ở châu Á - Thái Bình Dương với 15%.

ADP cho rằng các nhà tuyển dụng có thể cải thiện tình hình bằng cách đầu tư vào kỹ năng, xây dựng niềm tin, giúp người lao động tìm thấy mục đích và giảm căng thẳng. Mối liên hệ giữa kỹ năng của người lao động với sự gắn bó của họ với nơi làm việc là đặc biệt mạnh mẽ: trong số những người lao động hoàn toàn đồng ý rằng nhà tuyển dụng đang đầu tư vào họ, 53% cho biết họ hoàn toàn gắn bó với công việc. Ngược lại, khi sự hỗ trợ này thiếu hụt, chỉ có 12% hoàn toàn gắn bó.

'Người lao động tìm thấy ý nghĩa trong công việc của họ có xác suất cao gấp 12,5 lần cảm thấy gắn bó hoàn toàn với nơi làm việc so với những người không tìm thấy ý nghĩa trong công việc. Sự gắn bó này có thể được tạo ra bằng cách hỏi người lao động họ tìm thấy mục đích ở đâu và trao cho họ một cơ hội phù hợp', ADP viết trong báo cáo.

-Điệp Vũ

]]>