Động thái này cũng đánh dấu sự đẩy nhanh trong chu kỳ tăng lãi suất của BOJ kể từ khi ngân hàng bắt đầu bình thường hóa chính sách tiền tệ vào tháng 3/2024. Đợt tăng lần này diễn ra chỉ ba tháng sau lần tăng lãi suất trước đó.
"Lạm phát giá bán buôn vẫn ở mức cao và áp lực giá từ các giao dịch giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp đã bắt đầu lan sang giá tiêu dùng", BOJ cho biết trong thông báo về quyết định này.
BOJ cho biết lạm phát cơ bản đang tiến gần mức 2% trong bối cảnh các doanh nghiệp tiếp tục chuyển chi phí tiền lương cao hơn sang giá thành sản phẩm và kỳ vọng lạm phát không ngừng gia tăng. Mặc dù diễn biến kinh tế và lạm phát đang đi đúng hướng theo dự báo cơ sở của BOJ, vẫn tồn tại rủi ro lạm phát cơ bản chệch khỏi mục tiêu 2%.
Đợt tăng lãi suất diễn ra trong bối cảnh lạm phát tại Nhật Bản đang gia tăng và đồng yên suy yếu xuống mức thấp lịch sử; tỷ lệ lạm phát tổng thể tháng 8 ở mức 1,9%, đồng thời Nhật Bản và Mỹ đang phối hợp can thiệp để hỗ trợ đồng yên.
Động thái được dự báo rộng rãi này đã đưa lãi suất tiến gần hơn đến mức mà BOJ xem là trung lập đối với nền kinh tế, đánh dấu thêm một bước rời xa kỷ nguyên lãi suất cực thấp kéo dài hàng thập kỷ vốn đã định hình đồng yên như một loại tiền tệ huy động vốn giá rẻ trên toàn cầu.
BOJ cũng đang chịu áp lực từ phía Mỹ trong việc hành động để ngăn chặn đà mất giá của đồng yên, đồng thời cũng đang theo dõi sát sao tình hình kinh tế trong nước và lạm phát.
Gần đây nhất, tại cuộc họp của các bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương G20 đầu tháng này, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã đề nghị Thống đốc BOJ Kazuo Ueda thực hiện "các biện pháp quyết liệt về thị trường và tiền tệ".
Động thái này diễn ra sau các đợt tăng lãi suất của các ngân hàng trung ương tại Mỹ và châu Âu, làm nổi bật sự tập trung của các ngân hàng trung ương vào rủi ro lạm phát toàn cầu do chi phí năng lượng tăng đột biến vì xung đột liên quan đến Iran, các chính sách tài khóa mở rộng và nhu cầu đầu tư vào AI tăng mạnh.
Việc nâng lãi suất lên 1,25% đưa mức lãi suất này vào trong khoảng ước tính từ 1,1% đến 2,5% cho lãi suất trung lập danh nghĩa của Nhật Bản – mức lãi suất không làm chậm lại cũng không gây quá nhiệt cho tăng trưởng kinh tế – qua đó đặt ra câu hỏi về việc BOJ có thể nâng lãi suất lên mức nào trong tương lai.
Tuy nhiên, BOJ vẫn còn chậm so với các ngân hàng trung ương toàn cầu, khi lãi suất chính sách của họ thấp hơn mức của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (vừa nâng lãi suất chủ chốt lên 2,5% vào tuần trước) và thấp hơn nhiều so với phạm vi 3,75% - 4% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
Sự chênh lệch lãi suất vẫn ở mức lớn có thể khiến đồng yên duy trì đà suy yếu so với các tiền tệ khác, từ đó đẩy chi phí nhập khẩu và lạm phát chung tăng cao.
BOJ đã chấm dứt chương trình kích thích kéo dài một thập kỷ vào năm 2024 và thực hiện nhiều đợt tăng lãi suất (bao gồm cả đợt tăng vào tháng 6) với tốc độ khoảng hai lần mỗi năm, dựa trên nhận định rằng Nhật Bản đang đạt tiến bộ trong việc duy trì ổn định mục tiêu lạm phát 2%.
Giới quan sát cho rằng tốc độ tăng lãi suất chậm chạp của BOJ là một trong những nguyên nhân khiến đồng yên suy yếu. Yếu tố này kết hợp với chi phí năng lượng tăng vọt do xung đột Trung Đông đã dẫn đến sự gia tăng đột biến của lạm phát giá bán buôn, dự báo sẽ lan sang giá tiêu dùng.
Các nhà phân tích mà Reuters khảo sát dự báo BOJ sẽ nâng lãi suất lên 1,5% vào cuối tháng 3/2027 sau và sau đó lên 1,75% trong quý II/2027. Phần lớn nhận định mức lãi suất cuối cùng sẽ đạt ít nhất là 1,75%.