'NƠXH diện tích 50 m2 giá 1 tỷ đồng là vượt khả năng chi trả của công nhân'

Tiếp tục phiên thảo luận tổ chiều 22/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết Luật Nhà ở có hiệu lực từ ngày 1/8/2024, qua gần hai năm thực hiện, những điểm nghẽn lớn nhất tập trung ở nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, quản lý chung cư và nghĩa vụ của chủ đầu tư.

Dự thảo Luật trình Quốc hội lần này gồm 13 chương, 130 điều, giảm 68 điều so với Luật hiện hành. Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra tiếp tục rà soát, xác định đúng những điểm nghẽn cần tháo gỡ, bảo đảm khi luật được ban hành có thể triển khai hiệu quả, giảm bớt những nội dung phải chờ Chính phủ quy định chi tiết.

Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ "điểm nghẽn lớn nhất cần tháo gỡ là phát triển nhà ở xã hội; phải gỡ được vấn đề này thì mới tạo ra sự bứt phá được".

Dẫn số liệu năm 2026, Chủ tịch Quốc hội cho biết, chỉ tiêu giao cho các địa phương là 97.000 căn nhà ở xã hội, nhưng trong 9 tháng đầu năm mới thực hiện được khoảng 47.000 căn, đạt khoảng 48%. Nhiều dự án vẫn đình trệ do thủ tục kéo dài, trong đó có việc xét duyệt, chứng minh thu nhập và xác nhận tình trạng nhà ở còn phức tạp.

Bên cạnh đó, giá bán nhà ở xã hội được tính trên cơ sở chi phí đầu tư khiến căn hộ diện tích khoảng 50 m2 cũng có giá khoảng 1 tỷ đồng, vượt khả năng chi trả của công nhân có thu nhập bình quân từ 6-9 triệu đồng/tháng.

Tình trạng đầu cơ theo Chủ tịch Quốc hội là cũng đáng quan tâm. Có trường hợp mua nhà ở xã hội rồi cho thuê hoặc chờ đủ 5 năm để bán hưởng chênh lệch. Trong khi đó, dù quỹ đất đã được quy hoạch, nhiều dự án vẫn chưa sẵn sàng triển khai; chủ đầu tư cũng gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.

"Luật lần này cần làm rõ cơ chế thủ tục đồng thời, song song nhiều bước, thay vì thực hiện tuần tự từng thủ tục, miễn thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, giấy phép xây dựng đối với dự án sử dụng thiết kế mẫu, thiết kế điển hình đã được công bố. Cùng với đó, cần siết chặt việc chuyển nhượng nhà ở xã hội sau 5 năm, chỉ cho phép chuyển nhượng cho người đáp ứng điều kiện mua nhà ở xã hội, không để thị trường này trở thành thị trường tự do; đồng thời có cơ chế thu hồi ưu đãi nếu vi phạm", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Theo Chủ tịch Quốc hội, sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản lần này cần gắn với yêu cầu xử lý các dự án thương mại đình trệ, "đắp chiếu" trên cả nước, nhất là những dự án xây dựng nhà ở thương mại nhưng không bán được.

Đối với chính sách nhà ở cho thuê, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết thị trường nhà ở cho thuê phù hợp gần như còn bỏ trống, chủ đầu tư còn thiếu động lực vì thời gian thu hồi vốn dài, trong khi chưa có chính sách miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất tương tự nhà ở xã hội.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần nghiên cứu ưu đãi về đất đai, thuế, tín dụng tương đương hoặc gần tương đương chính sách nhà ở xã hội nếu dự án cam kết cho thuê tối thiểu 10 - 20 năm; giá thuê có thể do chủ đầu tư và người thuê thỏa thuận, nhưng không vượt khung do UBND tỉnh quy định, có điều chỉnh theo biến động của chỉ số giá tiêu dùng.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị phải phân biệt rõ nhà ở cho thuê được đầu tư bằng vốn nhà nước và vốn ngoài nhà nước, khuyến khích khu vực tư nhân tham gia mạnh hơn. Nguồn lực nhà nước không thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển nhà ở cho thuê nếu thiếu sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân.

Đối với thời hạn sử dụng căn hộ chung cư, Chủ tịch Quốc hội cho biết, theo tinh thần Nghị quyết số 21 của Trung ương, cần xác định theo niên hạn công trình, đồng thời bảo đảm quyền tài sản của chủ sở hữu và quy định rõ trách nhiệm, nghĩa vụ tài chính khi thực hiện xây dựng lại chung cư hết thời hạn sử dụng.