Nữ doanh nhân nông nghiệp: Nâng tầm nông sản Việt, kiến tạo sinh kế bền vững
Những nữ doanh nhân trong lĩnh vực nông nghiệp đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển chuỗi giá trị nông sản, kết nối nông dân với thị trường, tạo sinh kế bền vững và thúc đẩy chuyển đổi xanh...
Nhân ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, VnEconomy ghi nhận chia sẻ của một số nữ doanh nhân về hành trình khởi nghiệp, những nỗ lực vượt khó và khát vọng nâng cao giá trị nông sản Việt Nam.
GIẤC MƠ NÔNG SẢN TỪ NHỮNG CÁNH ĐỒNG SINH THÁI
Bà Phạm Thị Kiều Oanh - Nhà sáng lập Công ty Cổ phần Sinh thái Ruộng Rươi (Rueco)
Cơ duyên đưa tôi đến với nông nghiệp bắt đầu từ câu chuyện sức khỏe của chính mình. Sau khi mắc bệnh tiểu đường, tôi quan tâm nhiều hơn đến thực phẩm hằng ngày, mong tìm được nguồn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, những hạt gạo được canh tác thuận tự nhiên. Từ nhu cầu của bản thân và gia đình, tôi tìm hiểu về thực phẩm sạch, rồi bén duyên với những cánh đồng lúa - rươi.
Tôi nhận ra, phía sau một hạt gạo ngon không chỉ là cách gieo trồng, mà còn là câu chuyện của đất đai, nguồn nước, môi trường và những người nông dân gắn bó với đồng ruộng. Từ đó, tôi xây dựng Rueco với mong muốn đưa những sản phẩm tử tế từ đồng đất đến bàn ăn mỗi gia đình.
Hành trình ấy đưa tôi đến nhiều vùng nông sản canh tác thuận tự nhiên, như Vân Hồ Agritage với đặc sản gạo tẻ râu; vùng Trùng Khánh, Cao Bằng với gạo nếp Ong và những giống gạo đặc sản phục vụ làm bánh. Mỗi vùng đất cho tôi thêm một câu chuyện, một bài học và niềm tin rằng quê hương còn rất nhiều sản vật quý cần được trân trọng, nâng niu và gia tăng giá trị.
Tôi luôn trăn trở làm thế nào để hạt gạo - con rươi và nông sản bản địa không chỉ dừng lại ở nguyên liệu thô. Vì vậy, Rueco hướng đến phát triển các sản phẩm chế biến như chè lam, bánh giò, bánh tẻ, chả rươi, nem rươi… Với tôi, đây không chỉ là câu chuyện kinh doanh mà còn là cách gìn giữ những món ăn cha ông để lại.
Một chiếc bánh giò nóng, miếng chè lam bên ấm trà hay món chả rươi mỗi độ vào mùa đều mang hương vị quê nhà và ký ức của nhiều thế hệ. Tôi mong những món ăn ấy tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, vừa gia tăng giá trị nông sản, vừa góp phần gìn giữ văn hóa ẩm thực Việt Nam.
Tôi cũng hy vọng những sản phẩm truyền thống sẽ trở thành cầu nối để bạn bè quốc tế hiểu hơn về đất nước mình. Đôi khi, tình yêu với một vùng đất bắt đầu từ những điều giản dị: một món ăn ngon, câu chuyện về hạt gạo, con rươi và người nông dân phía sau mỗi sản phẩm.
Trên hành trình phát triển Rueco, tôi may mắn nhận được sự đồng hành của cộng đồng làm nông nghiệp và các chuỗi cửa hàng thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng như Bác Tôm, Sói Biển, Xanh Sẫm, Ecofoods, Miền Xanh, An Nông, Homefood, Biggreen cùng nhiều đối tác khác.
Phía sau Rueco còn có những người nông dân đã tin tưởng, đồng hành và gửi gắm hy vọng vào con đường tôi lựa chọn. Tôi mong doanh nghiệp phát triển bền vững, mở rộng thị trường để nông sản của bà con được đón nhận, công sức lao động được trả công xứng đáng và người nông dân có thể sống tốt bằng chính nghề của mình.
Làm nông nghiệp không dễ. Tạo dựng sản phẩm nông sản sạch và sinh thái đối với phụ nữ còn khó hơn. Có những lúc tôi chịu áp lực trước bài toán sản xuất, chất lượng và thị trường. Nhưng nghĩ đến những người đã đặt niềm tin vào mình, tôi lại tự nhắc bản thân phải cố gắng hơn, làm tốt hơn mỗi ngày.
Tôi không mong làm được điều gì quá lớn lao. Tôi chỉ mong góp một phần nhỏ để những cánh đồng được gìn giữ, nông sản Việt có thêm giá trị, món ăn truyền thống được tiếp nối và người nông dân có cuộc sống tốt đẹp hơn. Giấc mơ của tôi với Rueco bắt đầu từ những điều bình dị ấy. Tôi tin rằng, bằng sự chân thành và bền bỉ, chúng ta có thể cùng nhau vun đắp
MUỐN ĐI XA, DOANH NGHIỆP PHẢI ĐỒNG HÀNH CÙNG NÔNG DÂN
Bà Lưu Thị Yến Hằng - Giám đốc Công ty TNHH Lúa Gạo Hồng Tân
Khi bắt đầu xây dựng doanh nghiệp, tôi hiểu rằng muốn cạnh tranh và phát triển bền vững, phải tạo ra sự khác biệt. Vì vậy, từ năm 2017, chúng tôi bắt đầu xây dựng doanh nghiệp, từng bước xây dựng thương hiệu riêng, phát triển các dòng gạo màu, gạo hữu cơ, gạo đạt chứng nhận SRP (Nền tảng lúa gạo bền vững) và các sản phẩm chế biến từ gạo nhằm nâng cao giá trị gia tăng.
Hành trình ấy không dễ dàng, nhất là khi dịch COVID-19 bùng phát trong giai đoạn 2019-2020. Việc tổ chức sản xuất, phối hợp thu hoạch lúa với nông dân và vận chuyển hàng hóa gặp nhiều trở ngại. Có thời điểm, chúng tôi chỉ có thể liên lạc qua điện thoại để phối hợp thu hoạch, chờ dịch bệnh qua đi mới vận chuyển được lúa về kho.
Tôi luôn tâm niệm, muốn đi nhanh có thể đi một mình, nhưng muốn đi xa phải đi cùng nhau. Vì vậy, Hồng Tân lựa chọn đồng hành lâu dài với nông dân, hỗ trợ giống, vật tư nông nghiệp, hướng dẫn quy trình canh tác và bao tiêu sản phẩm. Chúng tôi cũng từng bước hoàn thiện các chứng nhận cần thiết để đưa nông sản vào thị trường nội địa và hướng tới những thị trường có yêu cầu cao hơn.
Khó khăn lớn là thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân, từ canh tác đại trà sang canh tác an toàn, hữu cơ và đạt chứng nhận hữu cơ. Khi làm việc với hợp tác xã và nông dân, chúng tôi thường nhận được câu hỏi: 'Tôi làm với chị thì được gì?'. Tôi hiểu rằng muốn xây dựng chuỗi liên kết bền vững, doanh nghiệp phải chứng minh được lợi ích thiết thực, tạo đầu ra ổn định và giúp người nông dân yên tâm sản xuất.
Là doanh nghiệp vừa và nhỏ, Hồng Tân chưa có giấy phép xuất khẩu riêng, chủ yếu xuất khẩu ủy thác. Với gạo hữu cơ chỉ sản xuất được một vụ mỗi năm và sản lượng còn hạn chế, chúng tôi gặp khó khăn khi duy trì nguồn cung cho các đơn hàng tiếp theo. Trong khi đó, kho bãi, nhà xưởng, năng lực dự trữ, đóng gói và thiết kế bao bì vẫn cần tiếp tục đầu tư.
Tìm được khách hàng đã khó, giữ được khách hàng còn khó hơn. Vì vậy, chúng tôi mong muốn được kết nối với các đối tác thông qua hội chợ, triển lãm và chương trình xúc tiến thương mại; đồng thời được hỗ trợ nâng cao năng lực sản xuất, hoàn thiện tiêu chuẩn và tiếp cận thị trường xuất khẩu. Những chính sách thuận lợi hơn về thủ tục, xúc tiến thương mại và phát triển thị trường sẽ giúp doanh nghiệp nhỏ có thêm cơ hội cạnh tranh.
Tôi mong Hồng Tân không chỉ phát triển thương hiệu gạo chất lượng mà còn góp phần nâng cao giá trị hạt gạo Việt Nam, tạo sinh kế bền vững cho nông dân. Để làm được điều đó, doanh nghiệp cần kiên trì đầu tư, còn người nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp phải cùng chia sẻ trách nhiệm, lợi ích và đồng hành lâu dài trong chuỗi giá trị.
CHINH PHỤC THỊ TRƯỜNG KHÓ TÍNH BẰNG NÔNG SẢN VÀ TÔM CHẾ BIẾN SÂU
Bà Dương Ngọc Kim - Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Thực phẩm Khang An (KAF)
Khang An là doanh nghiệp còn non trẻ, với sáu năm hoạt động và lực lượng lao động nữ khá đông đảo. Ngay từ khi thành lập, KAF đã xác định hướng đi tập trung vào chế biến tôm cao cấp và đa dạng hóa các sản phẩm nông sản chế biến.
Hành trình phát triển của KAF từng đối mặt với thách thức ngay từ những ngày đầu. Thành lập vào đầu năm 2021, thì đến cuối năm, những trận mưa trái mùa đã gây thiệt hại gần như toàn bộ vùng nguyên liệu nông sản mà công ty hợp tác với nông dân xây dựng. Dẫu vậy, chỉ 6 tháng sau, doanh nghiệp đã nhanh chóng tái thiết vụ mùa mới; những lô hàng đầu tiên của KAF cập cảng Hoa Kỳ và chính thức bước chân vào các hệ thống phân phối cao cấp tại thị trường này.
Thách thức tiếp tục xuất hiện khi lạm phát khiến sức mua giảm mạnh. Dù sản phẩm được đánh giá cao, mức tiêu thụ ban đầu chỉ đạt khoảng 30% dự kiến. Tuy nhiên, chúng tôi xem đây là nền tảng quan trọng để đón đầu cơ hội khi thị trường phục hồi, không chỉ tại Hoa Kỳ mà còn ở nhiều thị trường phát triển khác. Với hệ thống nhà máy chế biến và khả năng cung ứng đặc thù, KAF hiện là doanh nghiệp duy nhất tại Việt Nam cung cấp dòng sản phẩm phối chế này.
Song song với nông sản chế biến, tôm chế biến sâu cũng là nhóm sản phẩm chiến lược của KAF. Công ty đã cung ứng tôm chiên cho hệ thống phân phối cao cấp, đồng thời đưa các sản phẩm tôm chế biến sâu khác vào thị trường Anh.
Ngay trong năm đầu hoạt động (năm 2021), KAF đã dẫn đầu về kim ngạch xuất khẩu tôm Việt Nam sang Anh và duy trì vị trí này trong những năm tiếp theo. Đến nay, công ty tiếp tục mở rộng thị trường sang Australia, Canada và nhiều quốc gia khác, từng bước khẳng định năng lực chế biến, phát triển sản phẩm và chinh phục những thị trường có yêu cầu cao.