'Ốc đảo' pháp lý ở Trung tâm tài chính quốc tế: Nơi ra đời những cơ chế khác biệt và đột phá

'Ốc đảo' pháp lý ở Trung tâm tài chính quốc tế: Nơi ra đời những cơ chế khác biệt và đột pháHải Đường-11/08/2026 14:45 (GMT+7)(VNF) - Giám đốc EY Law Vietnam cho rằng, cơ chế thử nghiệm của Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC) có thể được xem như một “ốc đảo”, nơi cho phép áp dụng một số cơ chế khác biệt so với phần còn lại của hệ thống pháp luật, cho phép sử dụng luật nước ngoài hoặc các phương thức giải quyết tranh chấp hiện đại hơn.Một trong những vấn đề được các nhà đầu tư quan tâm khi Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC) đi vào vận hành là cơ chế sandbox – cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với những mô hình, sản phẩm hoặc phương thức kinh doanh mới. Tại Hội nghị Xúc tiến Đầu tư vào Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP. HCM, bà Dương Thị Dung, CBRE Việt Nam, cho rằng sandbox là một mô hình còn tương đối mới. Trong quá trình thử nghiệm những mô hình mới, nhiều luật, chính sách có thể lần đầu được áp dụng và do đó có khả năng phát sinh xung đột với các quy định hiện hành tại Việt Nam.Bà Dung lấy ví dụ về Luật Đất đai, Luật Đầu tư, các quy định về tổ chức tín dụng hay luật an ninh mạng. Theo bà, đây cũng là vấn đề các nhà đầu tư đặc biệt quan tâm, bởi họ cần biết nếu những xung đột như vậy xảy ra trong thời gian đầu triển khai mô hình thử nghiệm thì sẽ được xử lý như thế nào để có thể yên tâm đầu tư.Hội nghị Xúc tiến Đầu tư vào Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP. HCMTừ góc độ pháp lý, ông Nguyễn Duy Hiếu, Giám đốc điều hành EY Law Vietnam, dẫn lại một giao dịch cách đây khoảng 30 năm liên quan đến BP - tập đoàn của Anh hoạt động trong lĩnh vực thăm dò và khai thác dầu khí với dự án khí Nam Côn Sơn. Đây là dự án cung cấp khí cho toàn bộ các nhà máy điện ở miền Nam Việt Nam.Trong quá trình đàm phán, một trong những điều khoản cuối cùng gây khúc mắc là điều khoản lựa chọn luật. BP khi đó yêu cầu hợp đồng được điều chỉnh bởi Luật Anh và tranh chấp được giải quyết tại một cơ chế bên ngoài Việt Nam, cụ thể là Singapore hoặc Hồng Kông. Yêu cầu này khó được phía Việt Nam chấp nhận, bởi đây là dự án được triển khai tại Việt Nam và cung cấp khí cho Việt Nam.Theo ông Hiếu, khoảng 2-3 tiếng trước lễ ký kết, đoàn đàm phán của BP đã rời đi vì cho rằng điều khoản này không thể tiếp tục đàm phán. Với nhà đầu tư đã bỏ ra hàng tỷ USD cho dự án, đây là điều kiện không thể thay đổi.Cuối cùng, hai bên chấp nhận phương án và tiến tới ký kết. Điều đáng chú ý là trong khoảng 30 năm sau đó, dự án không xảy ra bất cứ tranh chấp nào, không ai đặt câu hỏi gì về sự khác biệt giữa Luật Anh và Luật Việt Nam. Dự án vẫn vận hành bình thường, cung cấp khí cho các nhà máy điện và đóng góp vào sự phát triển của ngành công nghiệp phía Nam.Ở thời điểm đó, bản hợp đồng nêu trên được ký kết có thể được gọi là một sandbox, vì cho phép lựa chọn Luật nước ngoài, cho phép lựa chọn giải quyết tranh chấp ở một trung tâm trọng tài bên ngoài Việt Nam, hoàn toàn khác biệt so với phần còn lại của nền tài phán Việt Nam.Từ góc nhìn này, ông Hiếu cho rằng cơ chế thử nghiệm của VIFC có thể được xem như một “ốc đảo”, nơi cho phép áp dụng một số cơ chế khác biệt so với phần còn lại của hệ thống pháp luật, cho phép sử dụng luật nước ngoài hoặc các phương thức giải quyết tranh chấp hiện đại hơn. Theo Giám đốc EY Law Vietnam, đôi khi nhà đầu tư chỉ cần những điều này.“Trong quá trình EY làm việc với các nhà đầu tư nước ngoài và các quỹ đầu tư, họ đặc biệt quan tâm đến tính ổn định và tính có thể dự đoán được của pháp luật”, ông Hiếu cho biết.Cũng tại hội nghị, PGS. TS Nguyễn Hữu Huân cho biết, trong quá trình tiếp xúc và làm việc với các đối tác nước ngoài, hợp đồng là một vấn đề được họ đặc biệt quan tâm.Theo ông, Chính phủ đã nhìn nhận rõ vấn đề này khi xây dựng cơ chế cho Trung tâm Tài chính Quốc tế, với định hướng tạo ra một sân chơi quốc tế và chơi theo luật quốc tế. Nếu tranh chấp xảy ra, việc áp dụng luật nào sẽ được xác định trong hợp đồng. Nếu hợp đồng lựa chọn Common Law thì tranh chấp sẽ được xử lý theo Common Law.Tuy nhiên, trongVIFC, các bên không nhất thiết phải lựa chọn Common Law. Họ có thể lựa chọn luật của Singapore hoặc một quốc gia khác, tùy thuộc vào thỏa thuận trong hợp đồng. Tương tự, địa điểm giải quyết tranh chấp cũng sẽ được các bên ghi rõ trong hợp đồng.Một điểm mới được ông Huân nhấn mạnh là các tranh chấp này không nhất thiết phải đưa sang Singapore để giải quyết. Hiện nay, trong VIFC có trung tâm trọng tài quốc tế, qua đó các vụ việc có thể được giải quyết ngay tại Việt Nam. Cùng với đó, cơ chế này cho phép cả thẩm phán quốc tế tham gia xét xử, hòa giải.Theo ông Huân, đây là một hướng đi mới trong Trung tâm Tài chính Quốc tế và đang từng bước tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế.Chia sẻ thêm về việc hoàn thiện khung pháp ly, Giám đốc EY Law cho rằng không cần quá lo lắng về sự khác biệt giữa hệ thống pháp lý trong nước với các trung tâm tài chính quốc tế.“Mỗi quốc gia sẽ có sự khác biệt về pháp lý, đó là điều đương nhiên. Bây giờ chúng ta có lợi thế đứng trên vai những người khổng lồ, có thể học hỏi kinh nghiệm từ những trung tâm tài chính đã phát triển như Hồng Kông, Singapore, Dubai và nhiều trung tâm khác để rút ngắn khoảng cách trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật của mình”, ông Hiếu cho biết. Khi xây dựng sandbox, điều quan trọng là tạo ra một nền tảng pháp lý đủ rõ ràng trong không gian thử nghiệm. Còn hoạt động của các nhà đầu tư ra sao, lựa chọn mô hình kinh doanh nào nên để chính nhà đầu tư quyết định.Xây 'nhà máy sản phẩm tài chính' cho VIFC-HCMCXây 'nhà máy sản phẩm tài chính' cho VIFC-HCMCTài chính(VNF) - Theo PGS. TS Nguyễn Hữu Huân, để tạo ra sức mạnh cộng hưởng giữa bốn trụ cột của VIFC-HCMC, cần hình thành một "nhà máy sản phẩm tài chính", nơi ngân hàng, quỹ đầu tư, công ty bảo hiểm, FinTech, hãng hàng không, doanh nghiệp cảng biển và logistics cùng thiết kế sản phẩm.