Ổn định lãi suất phải gắn với cơ cấu lại thị trường vốn

'Lãi suất tăng cao trong thời gian vừa qua xuất phát từ ba nguyên nhân chính.

Trước hết là sự mất cân đối cung cầu vốn. Nhu cầu vốn hiện nay rất lớn, cả vốn đầu tư trung và dài hạn lẫn vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, người dân và hộ gia đình. Khi cầu vốn lớn mà nguồn cung hạn chế, các ngân hàng buộc phải nâng lãi suất huy động để thu hút vốn và bảo đảm thanh khoản. Lãi suất huy động tăng thì lãi suất cho vay cũng phải tăng, bởi ngân hàng là trung gian tài chính, không thể hoạt động thua lỗ.

Thứ hai, chi phí vốn của ngân hàng còn chịu áp lực lớn từ việc trích lập dự phòng rủi ro. Khi các khoản nợ tồn đọng gia tăng, ngân hàng phải tăng chi phí dự phòng, qua đó tạo thêm áp lực lên lãi suất cho vay.

Thứ ba, một nguyên nhân rất quan trọng, có tác động trực tiếp, là dòng vốn không được luân chuyển tích cực, vòng quay vốn của nền kinh tế bị chậm lại. Một lượng vốn không nhỏ đang bị đọng trong lĩnh vực bất động sản. Dư nợ cho vay bất động sản hiện chiếm khoảng 25% tổng dư nợ tín dụng.

Nếu vòng quay vốn nhanh, ngân hàng cho vay, thu hồi được vốn rồi tiếp tục cho vay thì thanh khoản ổn định, nhưng khi tốc độ thu hồi vốn chậm lại, khả năng cung ứng vốn tiếp theo cũng bị hạn chế. Điều này còn có thể làm gia tăng nợ xấu, nợ tồn đọng và chi phí của ngân hàng, từ đó gây thêm áp lực lên lãi suất.

Ngoài ra, những yếu tố khách quan như biến động giá xăng dầu, chiến tranh, căng thẳng địa chính trị và chính sách lãi suất của Mỹ cũng tác động đáng kể đến một nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam.

Vậy, làm thế nào để giảm lãi suất trong thời điểm hiện nay? Hiện đã có 28 ngân hàng đồng thuận giảm lãi suất tiền vay, nhưng mức giảm thực tế là bao nhiêu thì phải được giám sát, đánh giá. Các ngân hàng đã cam kết thì phải thực hiện.

Về phía Hiệp hội Ngân hàng, chúng tôi tiếp tục kêu gọi các ngân hàng chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp trên tinh thần cộng sinh. Khi doanh nghiệp gặp khó khăn, ngân hàng phải tạo điều kiện cho doanh nghiệp phục hồi. Khi doanh nghiệp phát triển trở lại, họ cũng có điều kiện hỗ trợ ngân hàng.

Để có dư địa giảm lãi suất, các ngân hàng phải xem xét tiết giảm chi phí quản lý, chia sẻ lợi nhuận, đánh giá sát thực tiễn việc trích lập dự phòng rủi ro và các khoản chi phí khác. Tất cả phải dựa trên tình hình thực tế và bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng.

Tuy nhiên, đây mới là những giải pháp trước mắt. Về lâu dài, giảm lãi suất phải được đặt trong tổng thể điều hành kinh tế vĩ mô và tái cấu trúc các nguồn cung ứng vốn cho nền kinh tế.

Điều hành lãi suất là một trong những công việc khó nhất trong điều hành chính sách kinh tế vĩ mô. Mức lãi suất phải phù hợp với điều kiện thực tế của nền kinh tế, đồng thời đáp ứng mục tiêu điều hành của Chính phủ trong từng giai đoạn. Đặc biệt, lãi suất phải hài hòa với tỷ suất lợi nhuận của nền kinh tế và khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Doanh nghiệp phải có khả năng chấp nhận chi phí vay vốn, vẫn có lợi nhuận và có điều kiện tiếp tục sản xuất, kinh doanh hoặc đầu tư dự án.

Để giảm áp lực cung ứng vốn mà ngành ngân hàng đang phải gánh vác, trước hết phải phát triển các kênh huy động vốn ngoài hệ thống ngân hàng, đặc biệt là thị trường trái phiếu và các kênh huy động vốn dài hạn khác.

Doanh nghiệp phải có năng lực tài chính thực chất, có đủ vốn tự có để chống chịu trước những biến động của lãi suất, thay vì phụ thuộc quá lớn vào vốn vay ngân hàng.

Cùng với đó, phải khai thác hiệu quả các nguồn vốn nhàn rỗi của Kho bạc Nhà nước, các quỹ đầu tư, tổ chức bảo hiểm và những nguồn lực tài chính khác; đồng thời đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công. Việc huy động và đưa những nguồn lực này vào nền kinh tế phải được thực hiện tích cực nhưng vẫn bảo đảm an toàn, qua đó giảm bớt áp lực đối với tín dụng ngân hàng.

Một giải pháp quan trọng nữa là nâng cao hiệu quả phân bổ vốn tín dụng. Trong điều kiện nguồn vốn còn khó khăn, các ngân hàng thương mại phải tránh đầu tư dàn trải, tập trung vốn vào những lĩnh vực thực sự cần thiết.

Trước mắt, cần ưu tiên giảm lãi suất đối với các lĩnh vực ưu tiên theo chủ trương của Chính phủ, trong đó có xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa, nông nghiệp, nông thôn; bên cạnh đó là những dự án có hiệu quả, những dự án cấp bách, đáp ứng các nhu cầu quan trọng của nền kinh tế.

Trước yêu cầu tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm nay cũng như trong cả giai đoạn kế hoạch 5 năm, việc giảm lãi suất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Muốn vậy, phải kết hợp các biện pháp giảm chi phí vốn trước mắt với những giải pháp dài hạn nhằm giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng, huy động thêm nguồn lực và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của nền kinh tế.

Có như vậy mới mở rộng được dư địa đầu tư, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển sản xuất, kinh doanh, tạo thêm việc làm và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế'.

'Trong bối cảnh hiện nay, cần định hướng dòng vốn tín dụng ưu tiên cho những hoạt động có vòng quay vốn nhanh, thời hạn ngắn. Trước hết là nhu cầu vốn lưu động phục vụ sản xuất, kinh doanh. Khi dòng vốn được quay vòng nhanh, các ngân hàng vừa bảo đảm thanh khoản, hạn chế rủi ro chênh lệch kỳ hạn, vừa đáp ứng nhu cầu vốn trước mắt của nền kinh tế.

Ưu tiên tiếp theo là các hoạt động xuất nhập khẩu, đặc biệt là xuất khẩu nông sản. Đây không chỉ là những lĩnh vực có khả năng quay vòng vốn nhanh mà còn góp phần tạo nguồn ngoại tệ cho nền kinh tế.

Năm 2026 có một diễn biến đáng chú ý khi cán cân vãng lai của Việt Nam chuyển sang thâm hụt trong nửa đầu năm. Trong đó, quý 2 ghi nhận mức thâm hụt lớn, khiến cán cân vãng lai lũy kế sáu tháng đầu năm chuyển sang trạng thái âm. Một phần áp lực đến từ sự gia tăng chi phí nhập khẩu trong bối cảnh giá năng lượng và các linh kiện điện tử, đặc biệt là chip nhớ DRAM tăng mạnh do nhu cầu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi cán cân vãng lai thâm hụt, nền kinh tế không còn nhận được nguồn tiền bổ sung từ thặng dư cán cân vãng lai như trước. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có thể bù đắp một phần, nhưng không thể thay thế hoàn toàn. Vì vậy, ưu tiên tín dụng cho hoạt động xuất nhập khẩu và những lĩnh vực có vòng quay vốn nhanh là cần thiết, vừa hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, vừa góp phần cải thiện nguồn cung ngoại tệ.

Tuy nhiên, để giảm lãi suất một cách bền vững, giải pháp căn cơ hơn nằm ở việc phát triển thị trường trái phiếu. Về bản chất, thị trường trái phiếu không tách rời mà là bộ phận bổ sung không thể thiếu cho thị trường tiền tệ và hệ thống ngân hàng.

Thị trường trái phiếu có hai vai trò đặc biệt quan trọng. Thứ nhất, đó là 'chiếc lốp dự phòng' của hệ thống ngân hàng. Khi hệ thống ngân hàng gặp khó khăn, thị trường trái phiếu có thể tiếp tục cung ứng vốn cho nền kinh tế, qua đó hạn chế những cú sốc đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cuộc khủng hoảng tài chính tại Mỹ năm 2008 cho thấy vai trò của kênh dẫn vốn này. Trong khi đó, tại cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, nhiều nền kinh tế Đông Nam Á phụ thuộc lớn vào hệ thống ngân hàng và thiếu một thị trường trái phiếu đủ phát triển để chia sẻ gánh nặng cung ứng vốn. Khi hệ thống ngân hàng gặp khủng hoảng, toàn bộ nền kinh tế cũng chịu tác động nghiêm trọng.

Thứ hai, một thị trường trái phiếu phát triển đúng nghĩa sẽ góp phần hình thành đường cong lãi suất chuẩn, cung cấp mức lãi suất tham chiếu để các ngân hàng định giá rủi ro đối với những khoản cho vay trong nền kinh tế.

Hiện nay, Việt Nam chưa có một đường cong lãi suất tham chiếu thực sự chuẩn. Điều này có thể khiến các ngân hàng định giá rủi ro cao hơn mức cần thiết, qua đó đẩy lãi suất cho vay lên cao. Nói cách khác, việc thiếu một mức lãi suất tham chiếu đáng tin cậy đang ảnh hưởng đến hiệu quả định giá và phân bổ vốn của nền kinh tế.

Để khắc phục, phải phát triển thị trường trái phiếu Chính phủ, bởi đây là nền tảng hình thành đường cong lãi suất chuẩn cho toàn bộ thị trường'.

'Hiệu quả thực chất của chính sách không chỉ phụ thuộc vào mức giảm lãi suất được công bố mà còn nằm ở khả năng tiếp cận và mức ưu đãi thực tế mà doanh nghiệp được hưởng. Nếu thời gian ưu đãi quá ngắn hoặc chủ yếu tập trung vào những khách hàng vốn đã có điều kiện tiếp cận tín dụng thuận lợi, tác động hỗ trợ sẽ khó lan tỏa rộng rãi. Thực tế, dù lãi suất được định hướng giảm nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý.

Theo tôi, một trong những nguyên nhân nằm ở sự thiếu tương thích giữa khả năng chứng minh năng lực tài chính của doanh nghiệp và phương thức đánh giá rủi ro tín dụng của ngân hàng. Về phía doanh nghiệp, báo cáo tài chính, dữ liệu thuế, hóa đơn và dòng tiền đôi khi chưa được chuẩn hóa, thống nhất; tình trạng sử dụng chung tài chính cá nhân và tài chính doanh nghiệp vẫn còn phổ biến. Một số doanh nghiệp đã có đơn hàng nhưng thiếu vốn tự có, chưa đáp ứng yêu cầu về lịch sử tín dụng hoặc tài sản bảo đảm nên khó được ngân hàng phê duyệt khoản vay.

Ở chiều ngược lại, nếu tổ chức tín dụng quá chú trọng tài sản thế chấp, đặc biệt là bất động sản, việc đánh giá năng lực của những doanh nghiệp có dòng tiền tốt nhưng hạn chế về tài sản bảo đảm sẽ gặp nhiều khó khăn. Ngoài ra, quy trình thẩm định kéo dài có thể khiến vốn được giải ngân không đúng thời điểm doanh nghiệp cần để triển khai đơn hàng.

Bên cạnh đó, các chương trình lãi suất ưu đãi cũng thường đi kèm những điều kiện cụ thể về kỳ hạn vay, đối tượng khách hàng, thời gian hưởng ưu đãi và phạm vi giải ngân mới. Thực tế, nhiều chương trình ưu đãi gần đây tập trung vào các khoản vay ngắn hạn hoặc khoản giải ngân mới, khiến không phải doanh nghiệp nào có nhu cầu vay vốn cũng đáp ứng được điều kiện thụ hưởng.

Chính vì vậy, cần đối chiếu đầy đủ các điều kiện áp dụng trước khi đánh giá mức lãi suất công bố có được triển khai trên thực tế hay không thông qua số lượng doanh nghiệp được giải ngân, mức giảm chi phí lãi vay thực tế và khả năng duy trì việc làm. Đồng thời, cần xem xét mở rộng việc giảm lãi suất đối với cả các khoản dư nợ hiện hữu, đặc biệt là những doanh nghiệp vẫn thực hiện tốt nghĩa vụ trả nợ.

Các ngân hàng cũng cần minh bạch tổng chi phí khoản vay, bao gồm lãi suất trong thời gian ưu đãi, lãi suất sau ưu đãi, các loại phí và điều kiện liên quan. Đây là cơ sở để doanh nghiệp đánh giá chính xác chi phí vốn và lựa chọn phương án vay phù hợp.

Đối với các khoản vay thương mại thông thường, tôi kiến nghị phấn đấu mức lãi suất khoảng 6–8%/năm đối với vốn lưu động và 8–10%/năm đối với vốn trung, dài hạn dành cho doanh nghiệp có phương án kinh doanh khả thi và mức độ rủi ro phù hợp. Đây là mức lãi suất đề xuất, cần được cân đối với chi phí huy động vốn của ngân hàng và yêu cầu ổn định kinh tế vĩ mô. Riêng các khoản vay thuộc diện áp dụng trần lãi suất phải tuân thủ quy định tương ứng.

Điều quan trọng là doanh nghiệp cần được tiếp cận nguồn vốn với tổng chi phí hợp lý, qua đó duy trì khả năng tích lũy, tái đầu tư và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh'.

'Hiện nay, tiền tiết kiệm của người dân và doanh nghiệp được gửi vào ngân hàng. Sau đó, ngân hàng phát hành trái phiếu để huy động thêm vốn, đồng thời lại tiếp tục đầu tư vào trái phiếu. Những người mua trái phiếu nhiều nhất trên thị trường vẫn là các ngân hàng, chứ không phải các quỹ đầu tư. Thực tế này dẫn đến ngân hàng đang đóng vai trò trung gian trong cả hoạt động nhận tiền gửi, cho vay và đầu tư trái phiếu. Đây là vòng luẩn quẩn trong huy động và cung ứng vốn cần phải được xử lý.

Để giảm bớt sự phụ thuộc của nền kinh tế vào hệ thống ngân hàng, cần tập trung vào một số vấn đề.

Thứ nhất, điều chỉnh hệ số rủi ro đối với tài sản của ngân hàng để định hướng dòng vốn tín dụng. Đối với ngân hàng, lợi nhuận luôn là vấn đề đầu tiên mà ban điều hành phải quan tâm. Vì vậy, việc đầu tư vào những lĩnh vực có lãi suất cao là ưu tiên của họ.

Gần đây, có một số ngân hàng nhỏ không còn tập trung cho doanh nghiệp nhỏ và vừa hoặc cá nhân vay nữa, mà chuyển sang cho vay các dự án lớn vì lãi suất cao hơn.

Theo các nguyên tắc của Basel III, có một khái niệm gọi là tài sản có trọng số rủi ro. Chúng ta không cần áp dụng máy móc như thế giới, mà có thể xây dựng những tỷ lệ phù hợp với hoàn cảnh của Việt Nam.

Chẳng hạn, hiện nay Việt Nam cần khuyến khích cho vay đối với nông nghiệp, các lĩnh vực xuất nhập khẩu thì có thể hạ hệ số rủi ro xuống mức rất thấp. Như vậy, tỷ suất sinh lời trên tài sản của ngân hàng vẫn có thể đáp ứng được kỳ vọng, mặc dù ngân hàng cho vay những lĩnh vực này với mức lãi suất thấp.

Ngược lại, đối với những lĩnh vực không khuyến khích thì áp dụng hệ số rủi ro cao nhất. Như vậy, khi tính toán tỷ suất sinh lời trên tài sản, các ngân hàng vẫn có động lực để chuyển sang cho vay những lĩnh vực có lãi suất thấp hơn nhưng được áp dụng hệ số rủi ro thấp.

Thứ hai, cần phát triển các quỹ đầu tư trái phiếu dài hạn. Muốn có những nhà đầu tư dài hạn thì phải có các quỹ đầu tư dài hạn đối với trái phiếu. Hiện nay, thị trường Việt Nam gần như vắng bóng các công ty quản lý quỹ tập trung vào trái phiếu doanh nghiệp. Các tổ chức đầu tư truyền thống, chẳng hạn như các doanh nghiệp bảo hiểm Bảo Việt hay Bảo Minh, vẫn đang tham gia thị trường. Tuy nhiên, họ luôn quan tâm đến những trái phiếu có chất lượng cao.

Trong khi đó, khi một mã trái phiếu được phát hành, cần có nhiều nhà đầu tư cùng tham gia, chứ không thể chỉ có một hoặc hai nhà đầu tư. Vì vậy, các quỹ đầu tư trái phiếu dài hạn cần đóng vai trò là những nhà đầu tư nòng cốt, hay còn gọi là 'nhà đầu tư neo', để giúp các đợt phát hành trái phiếu thành công.

Chúng ta không thể chỉ dựa vào một hoặc hai nhà đầu tư, mà phải xây dựng được cả một mạng lưới các quỹ đầu tư trái phiếu doanh nghiệp dài hạn. Khi có được mạng lưới như vậy, gánh nặng cung ứng vốn cho nền kinh tế của hệ thống ngân hàng sẽ giảm bớt'.

'Dony đã ngừng vay vốn ngân hàng và chuyển sang chiến lược tài chính theo hướng phòng thủ sau quá trình theo dõi, đánh giá những biến động của thị trường tiền tệ trong nhiều năm. Điều khiến doanh nghiệp lo ngại không chỉ là mặt bằng lãi suất cao mà còn là mức độ biến động khó lường trong thời gian ngắn, khiến việc xây dựng kế hoạch tài chính và chủ động ứng phó trở nên khó khăn.

Tác động của việc tăng lãi suất không chỉ qua số điểm phần trăm tăng thêm mà còn qua tỷ lệ tăng tương đối. Chẳng hạn, lãi suất tăng từ 8% lên 12%/năm tương ứng tăng 4 điểm phần trăm, nhưng chi phí lãi vay thực tế của doanh nghiệp đã tăng 50%. Mức tăng này tạo áp lực đáng kể lên dòng tiền và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đối với cam kết giảm lãi suất cho vay khoảng 1,5 – 2 điểm phần trăm của các ngân hàng, theo tôi, đây là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, từ góc độ doanh nghiệp, việc lãi suất được công bố giảm chưa đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp đều có thể tiếp cận nguồn vốn với mức lãi suất tương ứng.

Khi tìm hiểu các chương trình cho vay ưu đãi, doanh nghiệp có thể được thông báo rằng mức lãi suất thấp chỉ áp dụng cho một số nhóm ngành hoặc đi kèm nhiều điều kiện về hồ sơ, dòng tiền và giải ngân. Những tiêu chí này có thể khiến doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ.

Đơn cử, với một chương trình cho vay lãi suất 6%/năm trong 3 tháng đầu, ngân hàng có thể yêu cầu doanh nghiệp chuyển nguồn thu về tài khoản, cam kết doanh số thanh toán quốc tế qua ngân hàng hoặc sử dụng thêm các dịch vụ như thanh toán quốc tế, chuyển đổi ngoại tệ, quản lý tài khoản. Vì vậy, giữa mức lãi suất ưu đãi được công bố và chi phí vốn thực tế mà doanh nghiệp phải chịu có thể tồn tại một khoảng cách nhất định.

Một vấn đề khác khiến doanh nghiệp thận trọng là rủi ro lãi suất sau khi kết thúc thời gian ưu đãi. Có trường hợp lãi suất ban đầu chỉ khoảng 7–8%/năm nhưng sau vài tháng đã tăng lên 10 - 14%/năm. Nếu tính toàn bộ chi phí trong cả năm, chi phí vốn thực tế không còn thấp như mức lãi suất ban đầu.

Vấn đề không nằm ở việc lãi suất phải được duy trì cố định. Biến động lãi suất là một phần tất yếu của thị trường. Điều doanh nghiệp cần là khả năng dự báo và một lộ trình điều chỉnh đủ rõ để có thể chủ động xây dựng kế hoạch tài chính. Không doanh nghiệp nào có thể dễ dàng lập kế hoạch nếu chi phí vốn đột ngột tăng 1,5 lần hoặc gấp đôi. Khi biến động diễn ra quá nhanh, doanh nghiệp có thể không kịp điều chỉnh giá bán, cơ cấu đơn hàng hay kế hoạch đầu tư để bù đắp chi phí tài chính phát sinh. Mức lãi suất cho vay khoảng 5 - 8%/năm sẽ phù hợp hơn với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, để dòng vốn có chi phí hợp lý thực sự đến được với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, chính sách không chỉ cần dừng ở mục tiêu giảm lãi suất mà còn phải giải quyết bài toán tiếp cận.

Về nguyên tắc, cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp đều mong muốn các chính sách hỗ trợ đi vào thực tế. Tuy nhiên, một số chương trình có thể gặp khó khăn trong quá trình triển khai do yêu cầu về hồ sơ, điều kiện, quy trình hoặc tiêu chuẩn thụ hưởng quá chặt chẽ. Nếu số lượng doanh nghiệp đáp ứng được các tiêu chí quá nhỏ so với nhóm đối tượng mà chính sách hướng tới, hiệu quả hỗ trợ sẽ bị hạn chế.

Do đó, tôi cho rằng khâu thiết kế chính sách cần đánh giá kỹ quy mô và đặc điểm của nhóm đối tượng thụ hưởng, xác định phạm vi áp dụng có đủ rộng so với nhu cầu thực tế hay không. Đồng thời, cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục, giảm những yêu cầu hồ sơ không thực sự cần thiết, nhưng vẫn phải bảo đảm kiểm soát rủi ro và tránh thất thoát nguồn lực nhà nước'.

'Hiện nay, tổng dư nợ cho vay của hệ thống ngân hàng đã vượt 20,15 triệu tỷ đồng, trong đó các khoản cho vay có tài sản bảo đảm chiếm tỷ trọng lớn. Đặc biệt, bất động sản là loại tài sản bảo đảm chiếm tỷ trọng cao nhất, bao gồm các dự án, quyền tài sản, nhà ở, đất đai và nhiều loại hình khác.

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để xử lý nhanh những tài sản này, từ đó đưa vốn trở lại luân chuyển trong nền kinh tế? Tôi cho rằng giải pháp căn cơ là phải hình thành một thị trường mua bán nợ minh bạch, có quy mô đủ lớn để thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước, đặc biệt là các quỹ đầu tư chuyên nghiệp. Nếu được phát triển lành mạnh, thị trường mua bán nợ không chỉ hỗ trợ xử lý các khoản nợ tồn đọng mà còn có thể trở thành một kênh cung ứng vốn cho nền kinh tế.

Thực tế, dù thị trường mua bán nợ Việt Nam còn nhỏ và gặp nhiều khó khăn, đã có một số công ty nước ngoài đầu tư hàng nghìn tỷ đồng để tham gia mua bán, xử lý nợ. Tuy nhiên, chúng ta vẫn chưa thu hút được những nhà đầu tư và quỹ đầu tư lớn trong nước tham gia thị trường.

Cách đây khoảng ba tuần, chúng tôi đã trực tiếp làm việc với Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) để trao đổi, tham vấn về các sản phẩm có thể triển khai trong tương lai và học hỏi kinh nghiệm quốc tế trong hoạt động mua bán, xử lý nợ. IFC cũng là một kênh kết nối với các nhà đầu tư chuyên nghiệp nước ngoài, qua đó có thể thu hút thêm nguồn lực quốc tế tham gia thị trường, bao gồm cả các khoản nợ liên quan đến bất động sản.

Tuy nhiên, để thị trường mua bán nợ thực sự phát triển, yếu tố quyết định là quyết tâm hoàn thiện thể chế. Chúng ta cần hoàn thiện các quy trình, quy định pháp luật nhằm hỗ trợ việc chuyển giao tài sản, chuyển giao dự án cho nhà đầu tư mới, hoặc tạo điều kiện để các dự án tiếp tục triển khai, khôi phục hoạt động.

Một vấn đề quan trọng khác là cơ chế chỉ đạo, phối hợp trong xử lý nợ xấu. Từ năm 2014 đến nay, Chính phủ đã nhiều lần thành lập, kiện toàn các ban chỉ đạo gắn với những đề án cơ cấu lại tổ chức tín dụng và xử lý nợ xấu.

Đến năm 2026, Ngân hàng Nhà nước đã tổng kết việc thực hiện Đề án theo Quyết định 689 về cơ cấu lại các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu. Ngành ngân hàng chuyển sang giai đoạn mới với Đề án theo Quyết định 1809, tập trung vào hiện đại hóa các tổ chức tín dụng và ngành ngân hàng.

Trong bối cảnh đó, tôi mong Chính phủ tiếp tục quan tâm, có định hướng và quyết tâm mới đối với hoạt động xử lý nợ xấu, đồng thời xác định rõ cơ chế hoạt động của ban chỉ đạo trong giai đoạn tiếp theo.

Đặc biệt, cần hoàn thiện, cụ thể hóa các quy trình, quy định và luật hóa những vấn đề liên quan đến thu giữ tài sản bảo đảm, tạo điều kiện đẩy nhanh quá trình xử lý nợ.

Để xây dựng một khuôn khổ pháp lý đồng bộ, toàn diện và đủ mạnh cho sự phát triển của thị trường mua bán nợ, cần nghiên cứu xây dựng một đạo luật riêng về VAMC hoặc cơ chế pháp lý chuyên biệt cho hoạt động mua bán, tái cơ cấu và xử lý nợ xấu. Trong quá trình đó, có thể tham khảo kinh nghiệm quốc tế từ các mô hình như KAMCO của Hàn Quốc hay Danaharta của Malaysia, qua đó tạo hành lang pháp lý phù hợp để VAMC thực hiện hiệu quả vai trò định chế chuyên trách, tham gia xử lý nợ xấu ở quy mô lớn và thúc đẩy sự phát triển của thị trường mua bán nợ Việt Nam.

Để thị trường mua bán nợ thực sự phát triển, bên cạnh việc hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế phối hợp xử lý nợ xấu, cần tập trung đầu tư, nâng cấp Sàn giao dịch nợ do VAMC vận hành theo hướng trở thành hạ tầng giao dịch nợ tập trung, hiện đại ở quy mô quốc gia; từng bước hình thành cơ sở dữ liệu tập trung, đầy đủ, được chuẩn hóa về các khoản nợ xấu và tài sản bảo đảm của các tổ chức tín dụng, bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ thông tin theo quy định pháp luật, phục vụ hoạt động định giá, giao dịch và thu hút nhà đầu tư.

Đồng thời, cần nâng cao năng lực tài chính, tăng vốn điều lệ và hoàn thiện các cơ chế, công cụ hoạt động cho VAMC tương xứng với vai trò, nhiệm vụ được giao, để VAMC thực sự phát huy vai trò nòng cốt, dẫn dắt và thúc đẩy phát triển thị trường mua bán nợ Việt Nam. Đây là những điều kiện quan trọng để thu hút nhà đầu tư, thúc đẩy chuyển giao tài sản, xử lý các khoản nợ tồn đọng và khơi thông nguồn vốn cho nền kinh tế'.

Nội dung bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 45-2026 phát hành ngày 9/11/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây: 

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-45-2026.html