'Ông lớn' cao tốc VEC trước áp lực trả nợ 1.647 tỷ đồng

VEC phải hoàn trả ngân sách 1.647,17 tỷ đồng ngay trong năm 2026, trong khi hơn 5.192 tỷ đồng tiền lãi cũ được giãn sang giai đoạn 2027–2030. Sau một năm lợi nhuận tăng mạnh, lịch trả nợ mới đặt ra bài toán cân đối dòng tiền của doanh nghiệp trong bối cảnh nhu cầu vốn cho đầu tư, mở rộng các tuyến cao tốc còn lớn.

Theo Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 7/2026, Chính phủ cơ bản thống nhất với kiến nghị của Bộ Tài chính tại Tờ trình số 583/TTr-BTC ngày 31/7/2026 về việc trả gốc, lãi khoản tiền Bộ Tài chính đã ứng để thanh toán trái phiếu của VEC được Chính phủ bảo lãnh.

Chính phủ yêu cầu Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) hoàn trả ngân sách nhà nước nợ gốc và lãi phát sinh từ khoản tiền Bộ Tài chính đã ứng để thanh toán trái phiếu của VEC được Chính phủ bảo lãnh, theo quy định của pháp luật và cam kết tại hợp đồng.

Theo đó, ngay trong năm 2026, VEC phải hoàn trả toàn bộ số dư nợ gốc còn lại 1.340,43 tỷ đồng và 306,74 tỷ đồng tiền lãi phát sinh trong giai đoạn 2023-2026. Tổng số tiền gốc và lãi phải trả trong năm 2026 theo các khoản này là 1.647,17 tỷ đồng.

Đối với 5.192,87 tỷ đồng tiền lãi phát sinh trong giai đoạn 2012-2022, Chính phủ cho phép VEC khoanh nợ, không tính lãi và thu xếp nguồn hoàn trả ngân sách nhà nước từ năm 2027 đến hết năm 2030.

Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc, VEC báo cáo Bộ Tài chính để Bộ Tài chính báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.

Chính phủ đồng thời giao Bộ Tài chính và VEC thống nhất lịch trả nợ đối với các khoản lãi phát sinh trong hai giai đoạn 2012-2022 và 2023-2026, phù hợp với tình hình tài chính của VEC. Trên cơ sở đó, hai bên ký phụ lục hợp đồng nhận nợ lãi theo quy định.

Nếu năng lực tài chính tốt hơn dự kiến, VEC được phép cân đối nguồn để trả nợ trước hạn.

Trường hợp chậm trả các khoản nợ gốc, lãi nêu trên, VEC phải thanh toán lãi phạt chậm trả bằng 150% mức lãi suất VEC phải trả cho ngân sách nhà nước. Lãi phạt được tính trên số dư nợ quá hạn và thời gian VEC chậm trả nợ cho ngân sách nhà nước.

KHOẢN NỢ CỦA VEC ĐƯỢC GHI NHẬN THẾ NÀO TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH?

Báo cáo tài chính năm 2025 đã được kiểm toán của VEC cung cấp thêm thông tin về nguồn gốc và quá trình xử lý khoản tiền Bộ Tài chính đã ứng để thanh toán nợ gốc, lãi trái phiếu của doanh nghiệp.

Theo thuyết minh báo cáo tài chính, khoản tiền này liên quan các khoản nợ gốc, lãi trái phiếu công trình do VEC phát hành, được Chính phủ bảo lãnh để đầu tư hai dự án đường cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình và Nội Bài - Lào Cai.

Ngày 23/12/2022, VEC ký Hợp đồng nhận nợ số 01/2022 với Bộ Tài chính đối với toàn bộ khoản tiền Bộ Tài chính đã ứng trả nợ, với giá trị hơn 5.334 tỷ đồng. Theo thuyết minh của VEC, thời hạn nhận nợ bắt đầu từ ngày 1/1/2021 cho đến khi doanh nghiệp trả hết nợ gốc, nhưng không muộn hơn ngày 31/12/2026.

Tại ngày 31/12/2025, VEC ghi nhận hơn 5.192,87 tỷ đồng 'lãi trái phiếu Chính phủ do Bộ Tài chính trả thay' tại khoản mục chi phí phải trả dài hạn.

VEC cho biết trong giai đoạn 2012-2022, doanh nghiệp tạm tính tiền lãi phải trả dựa trên lãi suất của khoản trái phiếu công trình do VEC phát hành, với tổng số lãi tạm tính khoảng 5.192,8 tỷ đồng.

Đối với giai đoạn từ năm 2023, theo thuyết minh báo cáo tài chính, VEC tính toán tiền lãi phải trả dựa trên lãi suất trái phiếu Chính phủ bình quân kỳ hạn 5 năm của năm 2023. Đến ngày 31/12/2025, chi phí đã ghi nhận theo cách tính này khoảng 277,8 tỷ đồng, so với khoảng 212,4 tỷ đồng tại đầu năm.

VEC đồng thời cho biết chi phí lãi phát sinh từ năm 2012 đến năm 2025 liên quan khoản tiền Bộ Tài chính ứng trước để trả các khoản nợ lãi, gốc trái phiếu là hơn 5.470,6 tỷ đồng.

Trước khi Chính phủ đưa ra phương án xử lý mới, việc khoanh và lùi thời hạn trả khoản lãi giai đoạn 2012-2022 đã được VEC đề xuất.

Theo thuyết minh báo cáo tài chính, ngày 20/11/2025, Bộ Tài chính đề nghị VEC báo cáo tình hình hoạt động, thực trạng tài chính và việc thực hiện các nhiệm vụ để làm rõ sự cần thiết của đề xuất khoanh và lùi thời hạn trả khoản lãi phát sinh trong giai đoạn 2012-2022 đến ngày 31/12/2030.

Ngày 1/12/2025, VEC báo cáo Bộ Tài chính phương án xử lý, trong đó đề xuất Chính phủ xem xét, chấp thuận khoanh và lùi thời hạn trả hơn 5.192,87 tỷ đồng tiền lãi phát sinh trong giai đoạn 2012-2022 sang giai đoạn 2027-2030. Đối với tiền lãi giai đoạn 2023-2026, VEC đề xuất thu xếp nguồn trả trong giai đoạn 2025-2026; phần nợ gốc còn lại được doanh nghiệp cam kết thanh toán trong cùng giai đoạn theo Hợp đồng nhận nợ số 01/2022.

Bộ Tài chính sau đó có Tờ trình số 947/TTr-BTC ngày 12/12/2025 trình Chính phủ xem xét, quyết định các nội dung về trả nợ gốc, lãi liên quan khoản tiền đã ứng.

Tại thời điểm lập báo cáo tài chính năm 2025, VEC cho biết Chính phủ chưa có quyết định chính thức về lãi suất và lịch trình thanh toán khoản lãi này. Do đó, doanh nghiệp lưu ý chi phí lãi trái phiếu có thể thay đổi khi có văn bản thay thế của cơ quan có thẩm quyền.

LÃI RÒNG TĂNG 46,6% TRONG NĂM 2025

Trong thời gian phương án xử lý khoản nợ với ngân sách được xem xét, hoạt động kinh doanh của VEC năm 2025 ghi nhận tăng trưởng về doanh thu và lợi nhuận.

Theo báo cáo tài chính năm 2025, VEC đạt hơn 6.900,58 tỷ đồng doanh thu cung cấp dịch vụ, tăng 15,7% so với mức 5.963,43 tỷ đồng của năm 2024. Lợi nhuận gộp từ cung cấp dịch vụ đạt 4.314,71 tỷ đồng, tăng 21,3%.

Chi phí tài chính của doanh nghiệp vẫn ở mức lớn, hơn 2.820,91 tỷ đồng, trong đó riêng chi phí lãi vay là 1.633,29 tỷ đồng. Dù vậy, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh đạt hơn 1.801,38 tỷ đồng, tăng khoảng 84,7% so với năm trước.

Sau khi ghi nhận khoản lỗ khác 468,84 tỷ đồng, VEC đạt 1.332,54 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế. Lợi nhuận sau thuế đạt 1.050,58 tỷ đồng, tăng 46,6% so với mức 716,76 tỷ đồng năm 2024.

Quy mô tài sản của VEC cũng tăng trong năm. Tại ngày 31/12/2025, tổng tài sản đạt hơn 95.335,32 tỷ đồng, tăng khoảng 5.417,3 tỷ đồng, tương đương 6%, so với đầu năm.

Đáng chú ý, VEC có hơn 14.564,66 tỷ đồng tài sản ngắn hạn. Trong đó, tiền và các khoản tương đương tiền đạt 586,17 tỷ đồng, tăng so với 466,22 tỷ đồng đầu năm. Doanh nghiệp còn ghi nhận hơn 8.892,1 tỷ đồng đầu tư tài chính ngắn hạn, tăng khoảng 790,62 tỷ đồng so với đầu năm. Trên bảng cân đối kế toán, toàn bộ số đầu tư tài chính ngắn hạn này được phân loại là các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn.

Ở phía nguồn vốn, tổng nợ phải trả của VEC tại cuối năm 2025 là gần 49.891,35 tỷ đồng, giảm khoảng 336,4 tỷ đồng so với đầu năm. Trong đó, nợ ngắn hạn tăng từ 5.676,26 tỷ đồng lên 6.930,03 tỷ đồng, trong khi nợ dài hạn giảm từ 44.551,49 tỷ đồng xuống 42.961,32 tỷ đồng.

Riêng vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn ở mức hơn 2.713,6 tỷ đồng và vay, nợ thuê tài chính dài hạn hơn 34.576,94 tỷ đồng. Tổng hai khoản này vào cuối năm 2025 ở mức khoảng 37.290,55 tỷ đồng.

Trong khi đó, vốn chủ sở hữu của VEC đạt gần 45.443,98 tỷ đồng, tăng so với mức 39.690,28 tỷ đồng đầu năm. Vốn góp của chủ sở hữu tại ngày 31/12/2025 là hơn 38.618,66 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối đạt gần 1.148,8 tỷ đồng.

Như vậy, tại thời điểm cuối năm 2025, VEC ghi nhận doanh thu và lợi nhuận tăng, tổng tài sản vượt 95.000 tỷ đồng và nợ phải trả giảm nhẹ. Tuy nhiên, các chỉ tiêu như tổng tài sản, vốn chủ sở hữu hay đầu tư tài chính ngắn hạn không đồng nghĩa với lượng tiền có thể ngay lập tức sử dụng để thanh toán nghĩa vụ nợ. Khả năng thực hiện lịch trả nợ còn phụ thuộc vào dòng tiền, kỳ hạn và tính chất của từng tài sản, nghĩa vụ nợ cũng như nhu cầu vốn cho hoạt động và đầu tư của doanh nghiệp.