Phép tính 25 tỷ USD phía sau nhận định chứng khoán Việt Nam đã tạo đáy của PYN

Phép tính 25 tỷ USD phía sau nhận định chứng khoán Việt Nam đã tạo đáy của PYNHoàng Phan-02/09/2026 09:30 (GMT+7)(VNF) - Petri Deryng, nhà sáng lập kiêm quản lý danh mục PYN Elite, cho rằng mức tăng của thị trường trong tháng 8 không nằm ở sức khỏe doanh nghiệp mà ở một chuỗi tác động từ giá chip nhớ, cán cân thương mại, thanh khoản đến lãi suất.TIN LIÊN QUANSếp quỹ ngoại tỷ USD nhắn gửi 'chứng sĩ' Việt: Hãy gắng trụ vững28/07/2026 14:45Trong bài đăng ngày 1/9 trên trang chủ quỹPYNElite, Petri Deryng đặt một câu hỏi khá trực diện với nhà đầu tư: thị trường đã tạo đáy trong năm nay hay chưa?Cơ sở đầu tiên của ông đến từ chính PYN Elite. Giá trị tài sản ròng (NAV) của quỹ rơi xuống mức thấp nhất năm, 487,3 euro, vào ngày 27/7, trước khi phục hồi gần 10% lên khoảng 535,7 euro vào cuối tháng 8.Theo Deryng, chứng khoán Việt Nam không giảm vì lợi nhuận doanh nghiệp suy yếu. Ngược lại, báo cáo tháng 7 của PYN cho thấy doanh thu các doanh nghiệp niêm yết trong quý II tăng 38% so với cùng kỳ, còn lợi nhuận ròng tăng tới 49%. Dù vậy, VN-Index vẫn giảm 6,7% trong tháng 7 và PYN Elite mất 8,5%.Deryng cho rằng thủ phạm nằm ở "giá của tiền": đầu tư hạ tầng quy mô lớn, nhu cầu tín dụng mạnh, lạm phát và cán cân thương mại gây sức ép lên thanh khoản, kéo lãi suất lên cao và khiến tiền gửi ngân hàng trở nên hấp dẫn hơn cổ phiếu.Trong chuỗi nguyên nhân này, ông đặc biệt nhấn mạnh một yếu tố tưởng như khá xa thị trường chứng khoán: DRAM – chip nhớ được sử dụng phổ biến trong máy tính, điện thoại, máy chủ và nhiều thiết bị điện tử.Theo tính toán của PYN, việc các ngành xuất khẩu Việt Nam phải mua lượng lớn chip với giá tăng mạnh đã tạo ra tác động lên tới 25 tỷ USD đối với cán cân thương mại trong bảy tháng đầu năm. Deryng thậm chí gọi đây là nguyên nhân đơn lẻ lớn nhất khiến cán cân thương mại nhanh chóng chuyển sang trạng thái thâm hụt.Phép tính 25 tỷ USD của PYN thực ra là gì?Trong bảy tháng đầu năm 2026, xuất khẩu nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 85,17 tỷ USD, trong khi nhập khẩu lên tới 135,80 tỷ USD. Như vậy, riêng nhóm điện tử nhập siêu khoảng 50,63 tỷ USD.Cùng kỳ năm trước, mức nhập siêu chỉ khoảng 25,1 tỷ USD. Cán cân thương mại của riêng nhóm máy tính, điện tử và linh kiện đã xấu đi khoảng 25,5 tỷ USD chỉ sau một năm – gần như trùng khít với con số 25 tỷ USD được Deryng đề cập.Cũng trong 7 tháng đầu năm 2025, Việt Nam xuất siêu 10,35 tỷ USD. Một năm sau, cán cân đảo chiều thành nhập siêu 20,52 tỷ USD. Như vậy, cán cân thương mại cả nước đã kém đi khoảng 30,87 tỷ USD.Riêng nhóm điện tử đóng góp khoảng 25,5 tỷ USD vào sự thay đổi đó, tương đương hơn 80% mức đảo chiều của toàn bộ cán cân thương mại. Điều này giúp giải mã phần nào phép tính của PYN.ÔngPetri Deryng - Nhà sáng lập kiêm quản lý danh mục PYN Elite.Chính phủ cuối tháng 8 cũng nhận định nhập siêu tập trung chủ yếu vào máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, bên cạnh năng lượng và một số nguyên liệu sản xuất. Tuy nhiên, cơ quan quản lý giải thích phần lớn nhập khẩu điện tử là linh kiện, nguyên liệu trung gian phục vụ sản xuất cũng như mở rộng đầu tư, chứ không quy toàn bộ mức tăng cho DRAM.Ngày 20/8, Chính phủ còn yêu cầu làm việc với các doanh nghiệp có chênh lệch lớn giữa nhập khẩu và xuất khẩu trong ngành điện tử, làm rõ nguyên nhân nhập khẩu và thúc đẩy sớm sản xuất, xuất khẩu sản phẩm. Các địa phương có dự án công nghệ cao tăng vốn cũng được yêu cầu đẩy nhanh sản xuất sau giai đoạn tăng nhập nguyên liệu và linh kiện.Ngay cơ quan quản lý cũng đang nhìn thấy hiện tượng "nhập trước, xuất sau" mà PYN mô tả.Thị trường chip nhớ năm nay đang trải qua một chu kỳ tăng giá mạnh do sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo khiến các nhà sản xuất ưu tiên công suất cho bộ nhớ máy chủ và các dòng chip cao cấp. TrendForce dự báo riêng giá hợp đồng DRAM máy chủ trong quý III tiếp tục tăng 13-18% so với quý trước trong bối cảnh thị trường thiếu cung. Một loạt dòng DRAM phổ thông cuối tháng 7 cũng ghi nhận mức tăng giá hai chữ số.Dữ liệu của Cục Thống kê còn cho thấy chỉ số giá sản xuất sản phẩm điện tử, máy tính và quang học trong sáu tháng đầu năm tăng 5,2%, một phần bởi chi phí linh kiện và bán dẫn. Tỷ giá thương mại của nhóm máy tính, điện tử và linh kiện trong quý II giảm tới 4,76% so với quý trước – tức giá hàng nhập vào đang diễn biến bất lợi hơn so với giá hàng xuất ra.Đây chính là mắt xích quan trọng trong lập luận của PYN: Việt Nam phải trả giá cao hơn cho linh kiện trước khi phần chi phí đó được phản ánh đầy đủ vào giá sản phẩm xuất khẩu. Deryng dự đoán độ trễ này vào khoảng sáu tháng.Canh bạc sáu tháng và câu hỏi về đáy thị trường của PYNCác doanh nghiệp điện tử mua chip đắt hơn trong nửa đầu năm, khiến USD chảy ra và cán cân thương mại xấu đi. Nhưng khi những linh kiện đó được biến thành điện thoại, máy tính hay các sản phẩm điện tử để xuất khẩu với giá cao hơn, dòng ngoại tệ sẽ quay trở lại.Nếu điều đó xảy ra, chuỗi tác động có thể đảo chiều. Đó mới là nội dung thực sự phía sau câu hỏi "thị trường đã tạo đáy hay chưa?" của Deryng.Thị trường từng phản ứng theo chiều ngược lại trong nửa đầu năm. Đầu tư quy mô lớn và nhu cầu vốn khiến hệ thống ngân hàng liên tục phải cạnh tranh huy động. PYN cho rằng lãi suất cao hơn đã hút tiền khỏi chứng khoán, trong khi số liệu mới nhất vẫn cho thấy tăng trưởng tín dụng chạy trước huy động.Đến ngày 17/8, tín dụng toàn hệ thống đã tăng 9,14% từ đầu năm, trong khi huy động tăng 7,29%. SBBS ước tính khoảng cách nguồn vốn cơ bản vẫn đáng kể. Quyết định mới cho phép ngân hàng tính tỷ lệ lớn hơn tiền gửi Kho bạc Nhà nước khi xác định LDR giúp giảm áp lực thanh khoản, nhưng về bản chất không tạo ra lượng tiền mới tương ứng.Cán cân thương mại cũng vậy. Bảy tháng đầu năm, nhập khẩu Việt Nam tăng 34,8%, nhanh hơn đáng kể mức tăng 21,7% của xuất khẩu. Việt Nam nhập siêu 20,52 tỷ USD và đã có tám tháng liên tiếp nhập siêu kể từ tháng 12/2025. Cục Thống kê cảnh báo diễn biến này tạo áp lực lên thị trường ngoại hối và tỷ giá.Nhưng điều khiến quan điểm của PYN đáng chú ý là nó đưa ra một cách giải thích cho nghịch lý của chứng khoán Việt Nam năm nay: lợi nhuận doanh nghiệp tăng rất mạnh nhưng giá cổ phiếu không phản ánh tương xứng.Nếu vấn đề nằm ở lợi nhuận, thị trường cần chờ doanh nghiệp phục hồi. Nếu vấn đề chủ yếu nằm ở thanh khoản, câu chuyện hoàn toàn khác: chỉ cần những dòng tiền đang tạm thời bị hút bởi nhập khẩu, đầu tư và lãi suất bắt đầu đảo chiều, mức định giá thấp có thể nhanh chóng trở thành chất xúc tác.Sếp quỹ ngoại tỷ USD nhắn gửi 'chứng sĩ' Việt: Hãy gắng trụ vữngSếp quỹ ngoại tỷ USD nhắn gửi 'chứng sĩ' Việt: Hãy gắng trụ vữngTài chính(VNF) - Quản lý quỹ PYN Elite thừa nhận không lường trước được mức độ bán tháo trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn tháng 7.