PYN Elite lỗ gần 13% từ đầu năm, đặt gần 80% tài sản vào 10 cổ phiếu Việt Nam

PYN Elite khép lại tháng 9 với mức giảm 6,3%, kéo hiệu suất từ đầu năm xuống âm 12,67%.

Sacombank, Hòa Phát, MWG và FPT chiếm hơn một nửa danh mục

Báo cáo tháng 9/2026 của PYN Elite cho thấy quỹ đầu tư tập trung hoàn toàn vào thị trường Việt Nam ghi nhận mức giảm 6,34% trong tháng, mạnh hơn mức giảm 3,5% của VN-Index. Sau 9 tháng, hiệu suất của quỹ ở mức âm 12,67%. Nếu tính 12 tháng gần nhất, mức giảm lên tới 19,47%.

NAV của PYN Elite tại ngày 30/9 ở mức 501,78 euro/chứng chỉ quỹ, trong khi tổng tài sản quản lý (AUM) còn 805,36 triệu euro. Đến ngày 5/10, dữ liệu mới nhất trên website của PYN cho thấy NAV tiếp tục giảm xuống 491,721 euro, thấp hơn khoảng 2% so với thời điểm cuối tháng 9.

Diễn biến này nối dài một năm nhiều biến động đối với quỹ Phần Lan. PYN Elite từng tăng hơn 7% trong tháng 1 nhưng giảm 9,57% vào tháng 3, 8,47% trong tháng 7 trước khi hồi phục 5,54% vào tháng 8. Mức giảm trở lại trong tháng 9 khiến thành quả phục hồi trước đó gần như bị xóa bỏ.

Dù vậy, cơ cấu danh mục của quỹ không cho thấy dấu hiệu chuyển sang trạng thái phòng thủ. Cuối tháng 9, Sacombank (STB) tiếp tục là khoản đầu tư lớn nhất với tỷ trọng 18,2%, sát giới hạn tối đa 20% cho một cổ phiếu mà PYN áp dụng trong danh mục. Hòa Phát (HPG) đứng thứ hai với 14,3%, tiếp đến là Thế Giới Di Động (MWG) 10,2% và FPT 8,9%. Bốn khoản đầu tư này đã chiếm hơn một nửa tổng tài sản quỹ.

Các vị trí còn lại trong top 10 gồm Vietnam Airlines với 6,3%, VIB 5,5%, OCB 4,8%, ACV 4%, SHS 3,8% và DNSE 3,4%. Tổng cộng, 10 cổ phiếu lớn nhất chiếm khoảng 79,4% danh mục, phản ánh chiến lược đầu tư tập trung cao của PYN Elite. Riêng ba ngân hàng STB, VIB và OCB chiếm 28,5% tài sản.

Mức độ tập trung vào ngân hàng hiện nay diễn ra sau một giai đoạn PYN đã chủ động hạ tỷ trọng ngành này. Trong thư gửi nhà đầu tư cuối tháng 6, nhà quản lý quỹ Petri Deryng cho biết PYN đã chốt lời một phần các khoản đầu tư ngân hàng trong khoảng một năm trước đó để dành vốn cho những ý tưởng mới. Tuy nhiên, STB vẫn là một trong những khoản đặt cược lớn nhất của quỹ.

Theo thư nhà đầu tư công bố cuối tháng 9, PYN bắt đầu đầu tư vào Sacombank từ tháng 11/2022 và cho biết tổng lợi nhuận từ khoản đầu tư này đến giữa tháng 9/2026 đã vượt 150 triệu euro. Quỹ đã hiện thực hóa khoảng 65 triệu euro lợi nhuận thông qua các đợt bán cổ phiếu, một phần nhằm đảm bảo tỷ trọng STB không vượt giới hạn 20% danh mục.

Biến động mạnh của một số cổ phiếu đã gây sức ép đáng kể lên NAV tháng 9. SHS giảm 17,7%, Đất Xanh Services giảm 15,8% và Khang Điền giảm 15,7%. Trong số các khoản đầu tư tăng giá của quỹ, YeaH1 tăng 5,7%, MIC tăng 1,6% và FPT Retail tăng 0,8%.

PYN trước đó cũng thừa nhận năm 2026 là giai đoạn khó khăn đối với các quỹ chủ động tại Việt Nam. Trong thư gửi nhà đầu tư cuối tháng 9, quỹ dẫn dữ liệu Bloomberg cho thấy tính đến hết tháng 8, nhiều quỹ đầu tư chủ động vào Việt Nam đều kém VN-Index, trong đó PYN Elite giảm 7,7% tính bằng USD, VinaCapital VOF giảm 6,6%, Dragon Capital VEIL giảm 5,4% và Vietnam Holding giảm 8,5%.

PYN cho rằng một nguyên nhân là diễn biến của chỉ số trong thời gian qua bị chi phối mạnh bởi một số cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là VIC, trong khi nhiều doanh nghiệp có kết quả kinh doanh tăng trưởng lại ghi nhận diễn biến giá kém tích cực. Quỹ cho biết không nắm giữ VIC và thừa nhận việc đứng ngoài cổ phiếu này đã ảnh hưởng đáng kể tới hiệu suất tương đối so với VN-Index.

PYN đặt cược vào khoảng cách giữa lợi nhuận doanh nghiệp và giá cổ phiếu

Trong thư gửi nhà đầu tư ngày 26/9, PYN cho biết lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam trong nửa đầu năm tăng khoảng 46%. Sau khi loại trừ các yếu tố bất thường, quỹ ước tính tăng trưởng lợi nhuận cả năm vẫn có thể đạt khoảng 20-25%. Trong khi đó, thị trường rộng, nếu loại nhóm Vingroup, đang giao dịch quanh mức P/E 8,8 lần dựa trên dự báo đồng thuận của Bloomberg cho năm 2027.

Đây cũng là lý do PYN tiếp tục duy trì tỷ trọng lớn tại HPG, MWG và FPT dù giá cổ phiếu năm nay biến động không thuận lợi. Với FPT, quỹ chú ý tới lượng hợp đồng mới và nhu cầu đối với tích hợp hệ thống, giải pháp CNTT và phát triển ứng dụng. Với MWG, PYN nhấn mạnh tốc độ mở mới cửa hàng và doanh thu của Bách Hóa Xanh đang tăng trên 50% so với cùng kỳ trong giai đoạn gần đây.

Tuy nhiên, theo PYN, nút thắt của thị trường năm nay không nằm ở lợi nhuận doanh nghiệp mà ở thanh khoản tiền tệ.

Quỹ cho rằng cán cân thương mại suy yếu trong phần lớn năm 2026, cùng giá dầu và giá linh kiện nhập khẩu tăng, đã hút bớt thanh khoản khỏi hệ thống. Trong một phân tích đầu tháng 9, PYN ước tính riêng việc giá chip nhớ DRAM tăng mạnh có thể khiến cán cân thương mại chịu tác động tới khoảng 25 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm, trong khi giá dầu nhập khẩu cao cũng tạo thêm sức ép.

Trong điều kiện cung tiền tăng chậm nhưng nhu cầu tín dụng lớn, mặt bằng lãi suất và lợi suất trái phiếu Chính phủ tăng lên. Theo PYN, một bộ phận nhà đầu tư trong nước vì vậy đã dịch chuyển tiền từ cổ phiếu sang tiền gửi ngân hàng. Thanh khoản giao dịch trên thị trường chứng khoán trong mùa hè năm nay chỉ còn khoảng một nửa so với cùng kỳ năm trước. Riêng báo cáo tháng 9 cho biết thanh khoản thị trường đã xuống mức thấp nhất trong 18 tháng.

Điểm PYN kỳ vọng sẽ tạo ra thay đổi là cán cân thương mại. Sau mức thâm hụt lớn trong những tháng trước, tháng 8 gần trở lại trạng thái cân bằng và đến tháng 9 đã chuyển sang thặng dư 1,27 tỷ USD. Quỹ cho rằng sự cải thiện này có thể giúp Ngân hàng Nhà nước có thêm dư địa cung ứng thanh khoản, qua đó giảm áp lực lên mặt bằng lãi suất trong những tháng tới.

Cùng thời điểm, ngày 21/9 đánh dấu việc Việt Nam chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi của FTSE và đón đợt vốn thụ động đầu tiên liên quan đến quá trình chuyển đổi. PYN cho rằng tác động ban đầu chưa thể hiện rõ trên thị trường do thanh khoản yếu và môi trường lãi suất bất lợi, song về dài hạn việc nâng hạng có thể mở rộng đáng kể tập nhà đầu tư có thể phân bổ vốn vào Việt Nam.

Trước đó trong báo cáo tháng 8, PYN cho biết FTSE Russell ước tính Việt Nam có thể đạt tỷ trọng khoảng 0,49% trong FTSE Emerging All Cap Index, với 27 cổ phiếu Việt Nam thuộc các nhóm vốn hóa lớn, vừa và nhỏ nằm trong danh sách dự kiến tham gia các chỉ số toàn cầu.

PYN cũng đang theo dõi bước cải cách tiếp theo của hạ tầng thị trường. Quỹ đánh giá việc vận hành hệ thống KRX và loại bỏ yêu cầu pre-funding đã giải quyết một phần các rào cản kỹ thuật, trong khi cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), mà PYN kỳ vọng có thể triển khai trong mùa xuân 2027, sẽ giúp giao dịch và tái cân bằng danh mục của các nhà đầu tư tổ chức thuận lợi hơn.