Vĩ mô Việt Nam

Quốc hội sẽ giám sát cam kết của các Bộ trưởng sau chất vấn bằng dữ liệu

Tinnhanhck
· 8 giờ trước

Chiều 21/11, ngay sau phiên bế mạc Kỳ họp thứ 2 - Quốc hội khóa XVI, Văn phòng Quốc hội tổ chức Họp báo công bố kết quả Kỳ họp.

Giám sát bằng dữ liệu, có thể dùng làm căn cứ lấy phiếu tín nhiệm

Tại họp báo, phóng viên đặt câu hỏi về cơ chế giám sát việc thực hiện lời hứa, cam kết của thành viên Chính phủ sau phiên chất vấn của Kỳ họp này.

Trước đó, phiên chất vấn của Kỳ họp thứ 2 - Quốc hội khoá XVI đã diễn ra ngày 12/11/2026 với hai vị trưởng ngành là Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn và Bộ trưởng Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường Vũ Hải Quân.

Trả lời câu hỏi này, ông Hoàng Nam Hải, ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội cho biết, Quốc hội đã quy định cụ thể các nội dung, thời hạn và chủ thể chịu trách nhiệm thực hiện trong Nghị quyết về chất vấn tại Kỳ họp thứ hai.

Theo ông Hải, trong Nghị quyết về chất vấn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xác định rõ các nhiệm vụ, thời hạn thực hiện và cơ quan chịu trách nhiệm, trong đó tập trung vào Bộ Tài chính và Bộ Khoa học và Công nghệ.

Tại phát biểu kết thúc phiên chất vấn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng yêu cầu Chính phủ, các bộ, ngành, Bộ trưởng và trưởng ngành khẩn trương cụ thể hóa các cam kết thành giải pháp, tiến độ và kết quả thực hiện. Quốc hội sẽ tiếp tục theo dõi, giám sát để bảo đảm những vấn đề được đặt ra tại phiên chất vấn có chuyển biến trên thực tế.

Về phương thức giám sát, ông Hải cho biết, các cơ quan của Quốc hội sẽ phối hợp theo dõi, cập nhật thường xuyên tình hình thực hiện nghị quyết chất vấn. Dự kiến, đầu năm 2027, cơ sở dữ liệu về hoạt động giám sát sẽ đi vào hoạt động, trong đó kết quả thực hiện các nghị quyết giám sát được cập nhật để cơ quan chức năng theo dõi và người dân giám sát.

Đáng chú ý, việc thực hiện các kết luận, kiến nghị giám sát sẽ gắn chặt hơn với trách nhiệm giải trình và đánh giá, xếp loại chất lượng tổ chức Đảng trong hệ thống chính trị.

Theo ông Hải, Kết luận số 96 về đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát và đề án tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng trong hoạt động giám sát đặt ra yêu cầu làm rõ hơn trách nhiệm của các cơ quan chịu sự giám sát.

Trường hợp không thực hiện các kết luận, kiến nghị giám sát, cơ quan có thẩm quyền có thể chuyển sang kiểm tra dấu hiệu vi phạm theo quy định của Đảng, báo cáo Quốc hội xem xét bỏ phiếu tín nhiệm hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý cán bộ nếu có vi phạm nghiêm trọng.

Đối với việc theo dõi thực hiện các nghị quyết chất vấn trước đây, ông Hải đánh giá, về cơ bản Chính phủ và các bộ, ngành đã thực hiện tốt các cam kết, lời hứa trước cử tri và nhân dân. Một số cam kết có tính chất dài hạn chưa thể hoàn thành ngay nhưng đang được Chính phủ và các bộ, ngành triển khai.

Toàn cảnh phiên họp báo

Toàn cảnh phiên họp báo

Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát sẽ phối hợp với Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội, nhất là các cơ quan phụ trách lĩnh vực kinh tế - tài chính, khoa học và công nghệ, để theo dõi chặt chẽ việc thực hiện.

Theo quy định, kết quả thực hiện sẽ được báo cáo tại các kỳ họp Quốc hội và các phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong năm. "Đây cũng có thể là một trong những căn cứ để xem xét lấy phiếu tín nhiệm hoặc bỏ phiếu tín nhiệm đối với Bộ trưởng, trưởng ngành", ông Hải nói.

Tăng cường giám sát việc ban hành văn bản hướng dẫn thi hành luật

Cũng tại buổi họp báo, trả lời câu hỏi của phóng viên về cơ chế giám sát việc ban hành văn bản quy định chi tiết và tổ chức thi hành các luật, nghị quyết vừa được Quốc hội thông qua, ông Hoàng Nam Hải cho biết, Quốc hội đã có các quy định tương đối chặt chẽ nhằm bảo đảm văn bản hướng dẫn được ban hành kịp thời, đồng bộ với luật.

Theo ông Hải, tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội đã thông qua 38 luật và 5 nghị quyết quy phạm pháp luật. Với quy trình xây dựng luật mới, Chính phủ và các cơ quan sẽ phải ban hành nhiều văn bản hướng dẫn.

Tuy nhiên, việc ban hành văn bản hướng dẫn là thẩm quyền phái sinh, chỉ được thực hiện đối với những nội dung được luật, nghị quyết, pháp lệnh giao.

Các văn bản dưới luật chủ yếu quy định về trình tự, thủ tục, thẩm quyền và cải cách thủ tục hành chính nhằm bảo đảm triển khai các quy định đã được Quốc hội quyết định.

Vị này cũng nhấn mạnh, pháp luật đã quy định văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết phải có hiệu lực đồng thời với luật, nhằm bảo đảm khi luật có hiệu lực thì các quy định hướng dẫn cũng có thể đi vào thực tiễn.

Về hoạt động giám sát, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân cùng các Nghị quyết 113 và 115 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội năm 2025 đã quy định trình tự, thủ tục giám sát văn bản quy phạm pháp luật.

Ông Hoàng Nam Hải khẳng định Quốc hội đã có các quy định tương đối chặt chẽ nhằm bảo đảm văn bản hướng dẫn được ban hành kịp thời, đồng bộ với luật

Ông Hoàng Nam Hải khẳng định Quốc hội đã có các quy định tương đối chặt chẽ nhằm bảo đảm văn bản hướng dẫn được ban hành kịp thời, đồng bộ với luật

Đáng chú ý, hoạt động giám sát không chỉ được tiến hành sau khi văn bản có hiệu lực mà còn bắt đầu từ quá trình soạn thảo, thông qua và triển khai thực hiện.

Đặc biệt, ngày 23/10/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành kết luận về tiếp tục đổi mới hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội.

Kết luận yêu cầu các cơ quan của Quốc hội phối hợp chặt chẽ với Chính phủ, các bộ, ngành ngay từ giai đoạn xây dựng pháp luật; tăng cường trao đổi đối với những vấn đề còn ý kiến khác nhau để bảo đảm tính khả thi của các nội dung được giao quy định chi tiết.

Các cơ quan cũng phải chủ động rà soát, theo dõi, đôn đốc việc ban hành văn bản hướng dẫn ngay từ khi luật được thông qua, hạn chế tối đa tình trạng chậm, nợ văn bản. Đồng thời, thường xuyên kiểm tra, phát hiện và kiến nghị xử lý những văn bản có dấu hiệu trái pháp luật, quy định chưa đồng bộ, chồng chéo hoặc mâu thuẫn.

Theo ông Hải, kết quả theo dõi, giám sát văn bản quy phạm pháp luật sẽ được các cơ quan của Quốc hội báo cáo định kỳ hằng quý, 6 tháng và hằng năm với Ủy ban Thường vụ Quốc hội để xem xét, có giải pháp xử lý kịp thời.

Trường hợp phát hiện vi phạm, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét trách nhiệm của tổ chức, cá nhân; gắn kết quả ban hành văn bản quy phạm pháp luật với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ. Trường hợp có dấu hiệu vi phạm có thể chuyển cơ quan kiểm tra để xem xét hoặc đề nghị Quốc hội bỏ phiếu tín nhiệm theo quy định.

Ông Hải cho biết, hoạt động giám sát cũng sẽ được hỗ trợ bởi cơ chế tổng hợp kiến nghị, phản ánh của cơ quan, tổ chức, người dân và thông tin từ các phương tiện truyền thông, qua đó kịp thời phát hiện những bất cập trong quá trình thực thi pháp luật.