Quy trình mới vận hành liên hồ chứa trên các lưu vực sông trong mùa lũ và cạn

Quy trình mới bổ sung, điều chỉnh nhiều nội dung nhằm nâng cao hiệu quả điều tiết, cắt giảm lũ, bảo đảm an toàn vùng hạ du, an toàn cho công trình; đồng thời chủ động phân phối, sử dụng nguồn nước hiệu quả, hợp lý trong mùa cạn...

Ngày 10/11/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có các văn bản gửi các bộ, ngành, địa phương, đơn vị liên quan, đơn vị quản lý, vận hành hồ, đập trên lưu vực sông Kôn- Hà Thanh, sông Ba, sông Vu Gia- Thu Bồn, sông Trà Khúc, tổ chức triển khai thực hiện Quy trình vận hành liên hồ chứa theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành.

Trước đó, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký các Quyết định ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Trà Khúc, sông Kôn- Hà Thanh, sông Ba và sông Vu Gia- Thu Bồn.

Theo Cục Quản lý Tài nguyên nước, một trong những điểm mới đáng chú ý trong Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Trà Khúc là mở rộng phạm vi điều tiết, bổ sung 7 công trình vào quy trình, gồm các hồ Sơn Trà 1C, Ba Vì, Thượng Sơn Tây, Đăk Đrinh 2, Trà Khúc 1, Trà Khúc 2 và Đập dâng hạ lưu sông Trà Khúc. Qua đó, tăng cường tính thống nhất, đồng bộ trong quản lý, vận hành hệ thống hồ, đập trên toàn lưu vực.

Quy trình cũng điều chỉnh thời gian vận hành mùa lũ từ ngày 1/9 đến 31/12, mùa cạn từ ngày 1/1 đến 31/8; đồng thời phân chia mùa lũ thành 4 thời kỳ để nâng cao hiệu quả cắt, giảm lũ, bảo đảm an toàn hạ du và chủ động tích nước cuối mùa lũ. Đáng chú ý, mực nước cao nhất trước lũ và mực nước đón lũ thấp nhất của hai hồ Nước Trong, Đakđrinh được điều chỉnh theo hướng tăng dung tích phòng lũ, phù hợp với yêu cầu bảo đảm an toàn vùng hạ du.

Bên cạnh đó, Quy trình bổ sung các ngưỡng lưu lượng nước đến hồ làm căn cứ vận hành giảm lũ trong trường hợp không có dự báo mưa, lũ. Cụ thể, ngưỡng lưu lượng đến hồ là 300 m3/s đối với hồ Đakđrinh và 400 m3/s đối với hồ Nước Trong. Khi lưu lượng đến vượt tương ứng 600 m3/s và 800 m3/s, các hồ vận hành với lưu lượng xả nhỏ hơn lưu lượng đến, góp phần giữ lại một phần nước lũ và giảm đỉnh lũ cho hạ du.

Về tích nước cuối mùa lũ, Quy trình quy định thời điểm bắt đầu tích nước trong điều kiện bình thường từ ngày 5/12. Trường hợp có dự báo, cảnh báo nguy cơ hạn hán, thiếu nước và hồ có khả năng không tích đủ nước phục vụ mùa cạn năm sau, thời điểm tích nước có thể được xem xét từ ngày 15/11.

Đặc biệt, khi có cảnh báo El Niño và nguy cơ thiếu nước trên lưu vực, thời gian tích nước có thể được quyết định sớm hơn, đồng thời điều chỉnh lưu lượng và thời gian xả phù hợp. Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi quyết định thời gian tích nước trên cơ sở thông tin dự báo, cảnh báo và đề xuất của chủ hồ.

Trong mùa cạn, chế độ vận hành và lưu lượng xả của hồ Đakđrinh, Nước Trong được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn, phù hợp với điều kiện thực tế và yêu cầu phát điện, cấp nước hạ du.

Quy trình không còn quy định cứng thời gian bắt đầu xả nước từ 7 giờ sáng đối với hồ Đakđrinh, đồng thời cho phép hồ chủ động phát điện, phối hợp với hồ Nước Trong xây dựng kế hoạch xả nước đáp ứng nhu cầu sử dụng ở hạ du. Lưu lượng xả về hạ du của hai hồ trong thời kỳ sử dụng nước bình thường mùa cạn được điều chỉnh ở mức 2 m3/s, nhằm tối ưu nguồn nước, bảo đảm cấp nước cho sinh hoạt, sản xuất và phát điện trong giai đoạn cuối mùa cạn.

Một nội dung quan trọng khác là bổ sung, làm rõ các tình huống vận hành bất thường, khẩn cấp trong cả mùa lũ và mùa cạn.

Đối với tình huống hạn hán, thiếu nước hoặc khi kịch bản nguồn nước công bố nguồn nước trên lưu vực ở trạng thái thiếu nước, thiếu nước nghiêm trọng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan xem xét, quyết định chế độ vận hành hồ. Quy định này nhằm tăng cường khả năng điều phối nguồn nước, bảo đảm an ninh nguồn nước phục vụ sinh hoạt và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia…

Đối với Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Ba cũng đã điều chỉnh thời gian vận hành, tăng dung tích phòng lũ và chủ động tích nước; bổ sung cơ chế xử lý tình huống bất thường, khẩn cấp; làm rõ trách nhiệm, tăng cường phối hợp trong vận hành liên hồ chứa; đồng thời kết hợp vận hành liên hồ chứa với các giải pháp tổng thể bảo đảm an toàn hạ du.

Với Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Kôn- Hà Thanh có nhiều nội dung được điều chỉnh, bổ sung nhằm nâng cao hiệu quả điều tiết hồ chứa, chủ động cắt, giảm lũ, bảo đảm an toàn hạ du và sử dụng hiệu quả nguồn nước trong mùa cạn. Quy trình điều chỉnh chế độ vận hành, tăng khả năng chủ động ứng phó lũ; linh hoạt tích nước cuối mùa lũ, gắn vận hành mùa cạn với kịch bản nguồn nước; Bổ sung cơ chế xử lý tình huống bất thường, khẩn cấp; Tăng cường trách nhiệm phối hợp, ứng dụng công cụ hỗ trợ ra quyết định…

Các Quyết định nêu rõ việc vận hành các công trình xả của các hồ, đập phải tuân thủ theo đúng quy trình vận hành công trình xả đã được ban hành nhằm đảm bảo ổn định cho hệ thống công trình đầu mối, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân và các hoạt động có liên quan đến vận hành xả nước ở khu vực hạ lưu của hồ, đập.

Các bộ, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ được giao tổ chức thực hiện việc bảo đảm an toàn cho hạ du trong mùa lũ và đáp ứng nhu cầu sử dụng nước trong mùa cạn trên cơ sở thực hiện đồng bộ, tổng thể các giải pháp công trình, phi công trình, trong đó bao gồm xây dựng, nâng cấp hệ thống hạ tầng phòng, chống thiên tai, thủy lợi, thủy điện, cấp nước, quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất và các quy hoạch ngành…