Rau quả Việt Nam đang ở đâu trên thị trường Trung Quốc?

Sáu tháng đầu năm, Trung Quốc chi khoảng 2,16 tỷ USD nhập rau, hoa, củ, quả từ Việt Nam, tăng 19,3% so với cùng kỳ 2025, theo số liệu Hải quan Trung Quốc.

Với mức tăng này, Việt Nam tiếp tục đứng thứ ba trong nhóm các nguồn cung rau quả lớn nhất của Trung Quốc, sau Thái Lan và Chile. Đáng chú ý, thị phần hàng Việt tại thị trường này tăng từ khoảng 13,8% nửa đầu năm 2025 lên gần 15,8% cùng kỳ năm nay. Khoảng cách với Chile, nước đứng thứ hai, còn chưa đến một điểm phần trăm.

Trong một năm, Việt Nam không chỉ tăng giá trị xuất khẩu mà còn giành thêm thị phần tại một trong những thị trường rau quả lớn nhất thế giới.

Đà vươn lên của Việt Nam được kéo bởi cả quy mô nguồn hàng và sự thay đổi trong cơ cấu sản phẩm. Trong đó, sầu riêng là động lực lớn nhất.

Sáu tháng đầu năm, Trung Quốc chi gần 988 triệu USD mua sầu riêng tươi và đông lạnh từ Việt Nam, tăng 43,4% so với cùng kỳ. Riêng mặt hàng này đóng góp gần một nửa kim ngạch rau quả Việt Nam xuất sang Trung Quốc.

Trong khi đó, xoài, thanh long và chuối giảm, nhưng dừa tăng mạnh. Nhóm trái cây tươi, khô và đông lạnh đạt khoảng 1,63 tỷ USD, tăng 17% và chiếm hơn 80% tổng giá trị xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc.

Một nguyên nhân quan trọng khác là lợi thế địa lý. Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, khoảng cách ngắn giúp hàng tươi từ Việt Nam đến Trung Quốc nhanh hơn, giữ chất lượng tốt hơn và có chi phí logistics thấp hơn so với nhiều nguồn cung ở Đông Nam Á và Nam Mỹ.

Lợi thế này đặc biệt quan trọng với trái cây tươi, vốn phụ thuộc nhiều vào thời gian vận chuyển. Khi nhu cầu trái cây nhiệt đới tại Trung Quốc mở rộng từ các đô thị lớn sang thành phố loại 2, loại 3 và các tỉnh phía Bắc, phía Tây, nguồn cung gần thị trường có thêm dư địa tăng trưởng.

Việc nhiều loại trái cây Việt Nam được mở cửa chính ngạch thông qua các nghị định thư với Trung Quốc cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng vùng nguyên liệu và sản lượng.

Tuy nhiên, thị trường này cũng ngày càng siết yêu cầu đối với hàng nhập khẩu. Theo ông Nguyên, Trung Quốc đang quản lý chặt hơn từ đăng ký doanh nghiệp, mã số vùng trồng đến cơ sở đóng gói. Gian lận nguồn gốc, mượn mã vùng trồng hoặc nhiễm sinh vật gây hại có thể khiến mã số bị tạm dừng hoặc thu hồi, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng xuất khẩu của cả vùng.

Do đó, doanh nghiệp phải kiểm soát thực chất vùng trồng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, đồng thời tăng liên kết với nông dân, hợp tác xã để có nguồn hàng ổn định. Lợi thế về khoảng cách chỉ phát huy khi chất lượng được duy trì trong suốt quá trình bảo quản và vận chuyển.

Bên cạnh đó, đa dạng hóa sản phẩm giúp rau quả Việt Nam giảm phụ thuộc vào một vài mặt hàng. Dừa và các sản phẩm chế biến đang mở thêm dư địa tại thị trường này, bên cạnh những mặt hàng chủ lực như sầu riêng.