Sàn tài sản số chưa đáp ứng đủ điều kiện, nhà đầu tư bao giờ được giao dịch hợp pháp?

3/5 sàn giao dịch đã hoàn tất tăng vốn

Công ty cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom (TCEX) là đơn vị tiếp theo hoàn tất tăng vốn điều lệ lên 10.000 tỷ đồng, đáp ứng ngưỡng vốn tối thiểu theo quy định đối với tổ chức cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam.

Chỉ gần một tháng trước, Công ty cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Sacom (SCEX) cũng đã đưa vốn điều lệ lên mức 10.000 tỷ đồng, sau khi tăng vốn thần tốc từ 6,8 tỷ đồng, tương đương gấp gần 1.500 lần trong chưa đầy một năm.

Như vậy, cùng với Công ty cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX) thuộc hệ sinh thái VPBank – doanh nghiệp đi đầu trong cuộc đua tăng vốn – đã có 3/5 doanh nghiệp được chấp thuận nguyên tắc thí điểm tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam hoàn tất điều kiện về vốn điều lệ.

Hai doanh nghiệp còn lại là Công ty cổ phần Tài sản số Việt Nam và Công ty Cổ phần Sàn Giao dịch Tài sản mã hóa VIX (VIXEX) vẫn đang duy trì vốn điều lệ ở mức 1.000 tỷ đồng.

Theo quy định tại Nghị quyết 05/2025/NQ-CP của Chính phủ, vốn điều lệ đã góp tối thiểu của tổ chức cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa là 10.000 tỷ đồng. Đây là một trong những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp được cấp phép hoạt động trên thị trường.

Tuy nhiên, việc đáp ứng yêu cầu về vốn chưa đồng nghĩa các sàn có thể lập tức đi vào vận hành. Theo ông Tô Trần Hòa, Phó trưởng Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (Bộ Tài chính), thời điểm thị trường tài sản mã hóa chính thức vận hành phụ thuộc vào tiến độ hoàn tất các thủ tục của doanh nghiệp.

Hiện có 5 doanh nghiệp được chấp thuận về nguyên tắc để triển khai các hoạt động chuẩn bị cho thị trường tài sản mã hóa trước khi chính thức vận hành. Sau khi được chấp thuận, doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống công nghệ thông tin và đáp ứng tiêu chuẩn an toàn cấp độ 4 – một yêu cầu cao về an toàn hệ thống thông tin.

Tiếp đó, các doanh nghiệp phải hoàn thiện khoảng 10 quy trình nghiệp vụ liên quan đến giao dịch, thanh toán, phí, báo cáo, quản trị và các hoạt động vận hành khác. Sau khi hoàn tất những yêu cầu này, doanh nghiệp phải thực hiện góp đủ vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng theo quy định.

Như vậy, từ chấp thuận nguyên tắc đến khi được cấp phép chính thức, các doanh nghiệp vẫn phải trải qua nhiều bước kiểm tra, đánh giá về năng lực tài chính, hệ thống công nghệ, nhân sự và quy trình vận hành. Cuộc đua tăng vốn dù đang diễn ra mạnh mẽ nhưng mới chỉ là một phần trong quá trình chuẩn bị để các sàn có thể chính thức hoạt động.

Nhà đầu tư chờ thời điểm được giao dịch hợp pháp

Không chỉ các doanh nghiệp đang chạy đua hoàn thiện điều kiện, nhà đầu tư trên thị trường tài sản mã hóa cũng đang quan tâm đến thời điểm những sàn giao dịch đầu tiên được cấp phép và đi vào hoạt động.

Một trong những vấn đề được nhà đầu tư quan tâm là quy định xử phạt đối với hoạt động giao dịch tài sản mã hóa. Nghị định số 284/2026/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa có hiệu lực từ ngày 1/9/2026. Theo đó, cá nhân vi phạm có thể bị phạt tối đa 100 triệu đồng, trong khi mức phạt đối với tổ chức lên tới 200 triệu đồng.

Nhà đầu tư cá nhân trong nước giao dịch tài sản mã hóa không thông qua tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa được Bộ Tài chính cấp phép có thể bị phạt từ 30-50 triệu đồng.

Các quy định này, theo ông Tô Trần Hoà, chỉ bắt đầu được áp dụng khi Việt Nam có sàn giao dịch tài sản mã hóa chính thức được Bộ Tài chính cấp phép. Trường hợp Nghị định 284/2026/NĐ-CP có hiệu lực nhưng chưa có tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa được cấp phép, nhà đầu tư chưa bị áp dụng mức xử phạt nêu trên.

Điều này khiến tiến độ hoàn thiện điều kiện và cấp phép cho các sàn trở thành vấn đề được quan tâm không chỉ bởi các doanh nghiệp tham gia thí điểm mà còn bởi cộng đồng nhà đầu tư. Sự xuất hiện của những đơn vị được cấp phép sẽ đánh dấu bước chuyển từ giai đoạn chuẩn bị sang giai đoạn vận hành thị trường trong khuôn khổ quản lý chính thức.

Giới chuyên gia nhận định, khi các biện pháp thực thi được kích hoạt, những chế tài ban đầu có thể khiến một bộ phận dòng vốn tạm thời chuyển sang ví tự lưu ký, giao dịch ngang hàng (P2P) hoặc các giao thức tài chính phi tập trung (DeFi) để tránh sự giám sát.

Tuy nhiên, trong trung và dài hạn, nếu hoạt động thực thi được duy trì nhất quán, đồng thời các nền tảng trong nước được cấp phép xây dựng thanh khoản bằng đồng Việt Nam (VND) và kết nối với hệ thống ngân hàng, dòng vốn của nhà đầu tư cá nhân phổ thông và tổ chức có thể dần dịch chuyển sang các sàn giao dịch được quản lý. Khi đó, hoạt động giao dịch ngoài nền tảng được cấp phép có khả năng thu hẹp, tập trung nhiều hơn vào những phân khúc có rủi ro cao và thanh khoản thấp.

Về dài hạn, việc thực thi đầy đủ các quy định cũng có thể thúc đẩy hệ sinh thái tài sản số chuyển dịch từ mô hình đầu cơ chủ yếu do nhà đầu tư cá nhân dẫn dắt sang một thị trường có nền tảng thể chế rõ ràng hơn, gắn với các chuẩn mực kế toán và cơ chế khấu trừ thuế.

Cùng với quá trình chuẩn bị của các doanh nghiệp, khung pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa tiếp tục được bổ sung. Ngày 31/10/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 165/2026/TT-BTC hướng dẫn một số nội dung về chế độ báo cáo, công bố thông tin trên thị trường tài sản mã hóa. Thông tư sẽ có hiệu lực từ ngày 18/12/2026, bổ sung các yêu cầu về báo cáo và minh bạch thông tin đối với các chủ thể tham gia thị trường.