Sắp có 'phanh 24 giờ" với giao dịch chuyển tiền bất thường

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đề nghị các ngân hàng thiết kế khoảng chờ 24 giờ đối với giao dịch chuyển tiền bất thường theo ngưỡng và điều kiện do khách hàng lựa chọn. Động thái này nhằm ngăn chặn tổn thất do lừa đảo trước khi tiền bị tẩu tán qua nhiều tài khoản và rơi vào tay tội phạm…

Thông tin được bà Nguyễn Thị Thu, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam), chia sẻ tại Tọa đàm 'Thúc đẩy tài chính toàn diện - Động lực từ thanh toán không dùng tiền mặt' do Thời báo Ngân hàng tổ chức ngày 6/10/2026.

Tại tọa đàm, các chuyên gia cho rằng thanh toán không dùng tiền mặt đang trở thành một trong những cửa ngõ quan trọng để người dân tiếp cận sâu hơn với hệ thống tài chính. Tuy nhiên, khi các giao dịch ngày càng nhanh, thuận tiện và phổ biến, yêu cầu bảo đảm an toàn, bảo vệ người dùng trước gian lận, lừa đảo cũng trở thành điều kiện quan trọng để mở rộng tài chính toàn diện một cách bền vững.

THANH TOÁN CÀNG NHANH, YÊU CẦU AN TOÀN CÀNG CAO

Yêu cầu tăng thêm các lớp bảo vệ được đặt ra trong bối cảnh thanh toán số ngày càng phát triển, len lỏi vào mọi tuyến phố, góc chợ.

Ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Tổng Giám đốc NAPAS, cho rằng thanh toán số là 'cánh cửa đầu tiên' của tài chính toàn diện.

Từ chuyển và nhận tiền đến thanh toán hàng hóa, điện, nước, học phí hay dịch vụ công, khi những nhu cầu thường xuyên được thực hiện bằng phương thức số, người dân dần hình thành thói quen và giảm phụ thuộc vào tiền mặt.

Theo ông Tùng, quá trình này còn giúp người dân từng bước tham gia hệ sinh thái tài chính, tạo lịch sử giao dịch, hình thành hồ sơ tài chính và từ đó có điều kiện tiếp cận các dịch vụ cao hơn như tín dụng, tiết kiệm, bảo hiểm và đầu tư.

Hiện, trung bình mỗi ngày hệ thống NAPAS xử lý khoảng 45 triệu giao dịch. Theo ông Tùng, con số này không chỉ phản ánh tính tin cậy của hạ tầng thanh toán bán lẻ mà còn cho thấy chuyển tiền và thanh toán tức thời đã gắn chặt với đời sống hàng ngày.

Bên cạnh chuyển tiền 24/7, thanh toán QR cũng giúp giảm chi phí tiếp cận thanh toán số. Người bán không nhất thiết phải đầu tư thiết bị chấp nhận thanh toán phức tạp mà có thể bắt đầu nhận thanh toán thông qua mã QR.

Tuy nhiên, khi giao dịch được thực hiện ngày càng nhanh và thuận tiện, yêu cầu về an toàn cũng tăng tương ứng. Trong 5 trụ cột của hạ tầng thanh toán số, đại diện NAPAS coi an toàn và tin cậy là yếu tố quan trọng nhất, bởi đây là điều kiện để duy trì niềm tin của người dùng đối với dịch vụ thanh toán số.

Từ góc độ phòng, chống tội phạm, Trung tá Nguyễn Minh Đức, Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu dân cư Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an cho biết nhiều phương thức phạm tội truyền thống đang được chuyển lên môi trường mạng với những thủ đoạn tinh vi.

Một trong những hình thức phổ biến là giả danh công an, tòa án hoặc các cơ quan tư pháp, thông báo căn cước công dân của người dân có sai sót hoặc dữ liệu chưa được đồng bộ. Sau đó, đối tượng hướng dẫn nạn nhân truy cập đường link hoặc cài đặt ứng dụng giả mạo nhằm lấy thông tin cá nhân và thông tin tài khoản ngân hàng. Các hình thức tuyển dụng trực tuyến giả mạo cũng có thể được sử dụng để thu thập hình ảnh căn cước và thông tin cá nhân. Bên cạnh đó, việc người dân chia sẻ quá nhiều dữ liệu cá nhân trên mạng xã hội cũng làm gia tăng nguy cơ bị lợi dụng.

Trung tá Nguyễn Minh Đức khuyến cáo người dân không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin cá nhân và thông tin tài khoản; không cài đặt ứng dụng hoặc truy cập các đường link không rõ nguồn gốc và phải kiểm tra, xác minh kỹ khi nhận được những yêu cầu bất thường.

Đối với người cao tuổi, người yếu thế và người dân vùng sâu, vùng xa - những nhóm có thể hạn chế về kỹ năng số, việc phòng chống lừa đảo cần thêm sự hỗ trợ trực tiếp tại cộng đồng. Theo ông Đức, có thể phát huy các tổ công nghệ số cộng đồng và lực lượng công an cơ sở để phổ biến thủ đoạn lừa đảo cũng như những chính sách, dịch vụ ngân hàng an toàn tới người dân.

24 GIỜ ĐỂ NGĂN TIỀN BỊ TẨU TÁN

Bà Nguyễn Thị Thu, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán chỉ ra một trong những khó khăn lớn khi xử lý các vụ lừa đảo hiện nay là tốc độ dịch chuyển của dòng tiền. Khi nạn nhân chưa kịp phản ứng, tiền đã lập tức được chuyển tiếp qua nhiều tài khoản khác nhau của nhóm tội phạm. 

'Trong vòng một phút có lẽ tiền sẽ đi qua rất nhiều đối tượng, những tài khoản khác nhau', đại diện Vụ Thanh toán cho biết. Khi đó, khả năng truy vết và thu hồi tiền trở nên rất khó khăn.

Để tạo thêm một lớp bảo vệ cho người dùng, Ngân hàng Nhà nước đã có Công văn 6190, trong đó yêu cầu các ngân hàng cung cấp cho khách hàng dịch vụ áp dụng thời gian chờ đối với những giao dịch chuyển tiền có dấu hiệu bất thường theo tiêu chí do khách hàng lựa chọn.

Theo giải thích của đại diện Vụ Thanh toán, khách hàng có thể chủ động đặt điều kiện trên ứng dụng ngân hàng. Chẳng hạn, người dùng có thể lựa chọn áp dụng thời gian chờ với giao dịch từ 50 triệu đồng, 100 triệu đồng hoặc 1 tỷ đồng chuyển đến tài khoản mà trước đó mình chưa từng chuyển tiền với giá trị tương ứng.

Nếu giao dịch đáp ứng điều kiện đã thiết lập, tiền sẽ chưa được chuyển ngay cho người thụ hưởng mà chờ 24 giờ trước khi hoàn tất.

Giải pháp này được kỳ vọng tạo thêm khoảng thời gian để khách hàng chủ động bảo vệ tài khoản khi phát hiện bất thường.

Đại diện Vụ Thanh toán cho biết Ngân hàng Nhà nước đã khuyến khích các ngân hàng triển khai sớm. Tuy nhiên, để cung cấp dịch vụ, ngân hàng phải xây dựng quy trình nội bộ và đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, bởi hệ thống phải có khả năng rà soát lịch sử giao dịch của khách hàng để xác định giao dịch có thuộc diện áp dụng thời gian chờ hay không. Do đó, dự kiến từ 1/3/2027 các ngân hàng sẽ triển khai tính năng này. 

Ngân hàng Nhà nước cũng dự kiến sửa đổi, bổ sung Thông tư 17/2024/TT-NHNN Tvề mở và sử dụng tài khoản thanh toán để thể chế hóa nội dung của Công văn 6190.

Bên cạnh việc tạo khoảng thời gian 24 giờ trước một số giao dịch bất thường, đại diện Vụ Thanh toán cho biết Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an đã thành lập một tổ phản ứng nhanh trong công tác phòng, chống tội phạm, gian lận, đồng thời phối hợp khai thác thông tin về các tài khoản liên quan đến những vụ việc lừa đảo. 

Thông qua hệ thống kết nối giữa cơ quan công an với các ngân hàng và NAPAS, các bên sẽ truy vết dòng tiền khi người dân tố giác lừa đảo và thực hiện những bước tiếp theo nhằm hỗ trợ ngăn chặn tiền tiếp tục được chuyển đi.