SSI Research: Nhiều cổ phiếu về vùng giá 2023, cơ hội nghiêng về doanh nghiệp đầu ngành

Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư SSI (SSI Research) công bố báo cáo Phác thảo Chiến lược Đầu tư 2027 với chủ đề "Dốc đứng Chân vững", trong đó đưa ra triển vọng thị trường chứng khoán Việt Nam năm tới.

Theo báo cáo, VN-Index kết thúc 9 tháng đầu năm 2026 tại gần 1.769 điểm, giảm khoảng 1% so với cuối năm 2025. Thị trường biến động mạnh khi giảm 6,2% trong quý I, phục hồi 11% ở quý II rồi giảm 4,91% trong quý III, bất chấp lợi nhuận doanh nghiệp tăng trưởng tích cực.

Thanh khoản bình quân toàn thị trường đạt 25.600 tỷ đồng/phiên, giảm 12,6% so với năm 2025. Riêng tháng 9, giá trị giao dịch còn 17.700 tỷ đồng/phiên, thấp hơn nhiều mức 38.600 tỷ đồng hồi tháng 1. Cùng kỳ, khối ngoại bán ròng 98.300 tỷ đồng trên HOSE, tương đương 72,7% mức bán ròng cả năm 2025.

VN-Index có thể đạt 1.940 điểm

Trong kịch bản cơ sở, SSI Research đặt mục tiêu VN-Index đạt 1.940 điểm năm 2027, được hỗ trợ bởi tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết dự kiến đạt 10,1%.

Dự báo này được xây dựng trên giả định chi phí vốn tiếp tục ở mức cao, không đặt điều kiện lãi suất phải giảm mạnh hay khối ngoại mua ròng trên diện rộng. Nếu hai yếu tố này diễn biến thuận lợi hơn, triển vọng thị trường có thể được củng cố.

Trong ngắn hạn, thị trường vẫn có nguy cơ điều chỉnh trước khi phục hồi vào cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Biến động có thể kéo dài trong nửa đầu năm tới do áp lực lãi suất.

Nhịp phục hồi bền vững hơn được kỳ vọng xuất hiện vào nửa cuối năm 2027, khi áp lực lãi suất hạ nhiệt và dòng vốn nước ngoài quay trở lại rõ nét hơn.

Một trong những yếu tố hỗ trợ được SSI Research nhấn mạnh là dòng vốn liên quan đến quá trình nâng hạng thị trường.

Theo ước tính, khoảng 2,7 tỷ USD vốn thụ động theo dõi các chỉ số FTSE có thể được giải ngân trong năm 2027, tương đương 0,7% tổng vốn hóa thị trường hiện tại và hơn 70% giá trị bán ròng của khối ngoại trong 9 tháng đầu năm 2026.

Dòng vốn này có thể hỗ trợ thanh khoản, hấp thụ một phần nguồn cung liên quan đến hoạt động cho vay ký quỹ, đồng thời tạo động lực ban đầu cho các quỹ ngoại chủ động và nhà đầu tư cá nhân trong nước.

Dù vậy, SSI Research lưu ý khối ngoại mua ròng không nhất thiết khiến thị trường tăng ngay lập tức. Những diễn biến năm 2010 và 2019 cho thấy tác động tích cực có thể xuất hiện với độ trễ.

Các giai đoạn mua ròng trước đây từng trùng với những nhịp tăng hoặc phục hồi, như năm 2017 - đầu 2018, tháng 4 - 6/2020 và tháng 11/2022 - tháng 1/2023. Tuy nhiên, SSI Research cho rằng đây mới là sự đồng pha về thời điểm, chưa đủ để khẳng định quan hệ nhân quả.

Do đó, các đợt giải ngân FTSE từ tháng 9/2026 đến hết năm 2027 có thể hỗ trợ thị trường rõ nét hơn nếu đi cùng môi trường lãi suất thuận lợi và tâm lý nhà đầu tư cải thiện.

Bên cạnh FTSE, khả năng Việt Nam được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng (Watchlist) của MSCI cũng là động lực dài hạn.

Đơn vị phân tích cho biết Việt Nam hiện đã đáp ứng 10/18 tiêu chí về khả năng tiếp cận thị trường. Kế hoạch vận hành cơ chế bù trừ đối tác trung tâm (CCP) đầu năm 2027 và phát triển mô hình tài khoản tổng (omnibus account) có thể giúp cải thiện triển vọng nâng hạng.

Tuy nhiên, MSCI nhiều khả năng sẽ yêu cầu bằng chứng về khả năng vận hành ổn định của các cơ chế mới trước khi đưa ra quyết định.

Định giá đã điều chỉnh, cơ hội ở doanh nghiệp đầu ngành

SSI Research nhận định mặt bằng định giá của nhiều cổ phiếu đã trở nên hấp dẫn hơn sau nhịp điều chỉnh.

VN-Index giảm khoảng 9% từ đỉnh năm 2026, trong khi chỉ số loại trừ nhóm cổ phiếu liên quan đến Vingroup giảm khoảng 16% kể từ đầu tháng 9/2025. Nhiều cổ phiếu đã quay về vùng giá năm 2023 dù lợi nhuận hiện cao hơn đáng kể.

Tính đến cuối tháng 9/2026, P/E dự phóng năm 2026 và 2027 của VN-Index lần lượt là 11,7 lần và 10,7 lần. Nếu loại trừ VIC, các mức tương ứng chỉ còn 9,3 lần và 8,3 lần, gần với vùng định giá ghi nhận trong những giai đoạn thị trường biến động mạnh như COVID-19 năm 2020, khủng hoảng trái phiếu năm 2022 và cú sốc thuế quan năm 2025.

Dù vậy, SSI Research cho rằng vẫn còn sớm để khẳng định thị trường đã hoàn tất nhịp điều chỉnh. Trong 20 năm qua, các chu kỳ giảm thường kéo dài 10 - 25 tháng.

Về lợi nhuận, mức tăng dự kiến 10,1% năm 2027 thấp hơn nền cao năm 2026 nhưng vẫn vượt nhiều thị trường trong khu vực. Theo đơn vị phân tích, sự giảm tốc này dường như đã được phản ánh một phần vào giá.

Thực tế, tăng trưởng lợi nhuận chậm không nhất thiết khiến chứng khoán diễn biến kém tích cực. Năm 2012, lợi nhuận tăng 4% nhưng VN-Index tăng 18,2%. Năm 2020, lợi nhuận tăng 6% trong khi chỉ số tăng 14,2%. Đến năm 2023, lợi nhuận giảm 5% nhưng VN-Index vẫn tăng 8,2%.

Theo SSI Research, các giai đoạn này cho thấy dòng vốn và môi trường lãi suất thuận lợi có thể hỗ trợ mở rộng định giá, qua đó bù đắp một phần tác động từ tốc độ tăng lợi nhuận chậm lại.

Ở cấp độ doanh nghiệp, SSI Research dự báo xu hướng phân hóa theo mô hình chữ K tiếp tục diễn ra, với lợi thế nghiêng về các doanh nghiệp đầu ngành có tiềm lực tài chính mạnh.

Tại Việt Nam, các doanh nghiệp dẫn đầu đang gia tăng thị phần trong ngân hàng, bất động sản, tiêu dùng và thép. Lợi thế quy mô giúp họ tối ưu chi phí, duy trì giá bán cạnh tranh và hỗ trợ khách hàng tốt hơn.

Xu hướng này còn được củng cố bởi chính sách phát triển doanh nghiệp đầu tàu, tăng cường tuân thủ thuế và bảo vệ quyền tài sản.

Trong khi đó, các doanh nghiệp nhà nước tiếp tục gia tăng lượng tiền mặt nhờ lợi nhuận nhóm hàng hóa cơ bản cải thiện trong năm 2026, đồng thời duy trì mức đầu tư thận trọng hơn so với doanh nghiệp tư nhân niêm yết.

Lãi suất cao vẫn gây áp lực

Dù triển vọng năm 2027 được đánh giá tích cực hơn, SSI Research cảnh báo lãi suất trong nước có thể duy trì ở mức cao lâu hơn dự kiến.

Nhu cầu tín dụng lớn khiến chênh lệch giữa tín dụng và huy động còn cao, trong khi nhiều dự án có thời gian hoàn vốn dài, chưa tạo dòng tiền đáng kể. Áp lực này có thể hạn chế khả năng giảm lãi suất và ảnh hưởng đến thanh khoản.

Bên cạnh đó, nguồn cung bất động sản tăng nhưng khả năng hấp thụ có thể suy yếu, đặc biệt ở phân khúc cao cấp, khi giá nhà cao và tỷ suất cho thuê thấp hơn lãi suất vay mua nhà. Diễn biến này có nguy cơ gây thêm áp lực lên thanh khoản bất động sản và hệ thống ngân hàng.

Ở bên ngoài, SSI Research lưu ý nguy cơ xung đột Mỹ, Israel và Iran tái bùng phát, lợi suất trái phiếu tại các nền kinh tế lớn duy trì ở mức cao và rủi ro thuế quan từ Mỹ khi Việt Nam đã trở thành quốc gia xuất siêu lớn nhất sang Mỹ kể từ đầu năm 2026. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến dòng vốn ngoại, chi phí huy động vốn và tâm lý nhà đầu tư.

Nhìn chung, đơn vị phân tích cho rằng triển vọng chứng khoán năm 2027 được hỗ trợ bởi tăng trưởng lợi nhuận, mặt bằng định giá đã điều chỉnh và kỳ vọng dòng vốn ngoại. Tuy nhiên, quá trình phục hồi có thể tiếp tục phân hóa, với lợi thế nghiêng về các doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững và khả năng duy trì tăng trưởng lợi nhuận.