Sự bùng nổ của thị trường chứng khoán toàn cầu trong 15 năm qua

Trong giai đoạn 2011-2025, thứ hạng và tỷ trọng vốn hóa của các thị trường chứng khoán toàn cầu thay đổi đáng kể. Mỹ nới rộng vị thế dẫn đầu nhờ sự phát triển của các tập đoàn công nghệ…

Đồ họa thông tin dưới đây cho thấy sự thay đổi vốn hóa thị trường chứng khoán trong giai đoạn trên, dựa trên số liệu của Liên đoàn các Sở giao dịch chứng khoán thế giới (WFE) và Hiệp hội Thị trường tài chính và Chứng khoán Mỹ (SIFMA).

Vốn hóa thị trường là tổng giá trị các cổ phiếu đang lưu hành, tính theo giá giao dịch tại thời điểm thống kê. Các số liệu trong đồ họa được quy đổi sang USD và chưa điều chỉnh theo lạm phát.

Vốn hóa thị trường chứng khoán Mỹ tăng từ 15,6 nghìn tỷ USD năm 2011 lên 68,9 nghìn tỷ USD năm 2025. Trong cùng giai đoạn, tỷ trọng của Mỹ trong tổng vốn hóa chứng khoán toàn cầu tăng từ chưa đầy 1/3 lên khoảng 44%.

Thứ hạng của các thị trường phía sau Mỹ cũng thay đổi. Vốn hóa thị trường chứng khoán Trung Quốc vượt Nhật Bản vào năm 2014, trong bối cảnh hoạt động giao dịch cổ phiếu tăng mạnh.

Đến năm 2021, Ấn Độ cũng vượt Nhật Bản. Năm 2025, Trung Quốc và Liên minh châu Âu (EU) có quy mô vốn hóa tương đương nhau, cùng đạt khoảng 15,5 nghìn tỷ USD.

Riêng trong năm 2025, tỷ trọng của Mỹ trong tổng vốn hóa toàn cầu giảm, dù vốn hóa thị trường này vẫn tăng. Nguyên nhân là các thị trường khác tăng trưởng nhanh hơn, khiến tỷ trọng của Mỹ giảm từ khoảng 47% năm 2024 xuống 44% năm 2025.

Mỹ hiện là nơi đặt 2 sở giao dịch chứng khoán lớn nhất thế giới: Sở Giao dịch chứng khoán New York (NYSE) và Nasdaq.

Sự phát triển của các tập đoàn công nghệ lớn góp phần quan trọng vào đà tăng của thị trường Mỹ trong 15 năm qua. Các doanh nghiệp phần mềm, quảng cáo số và điện toán đám mây có thể phục vụ khách hàng trên toàn cầu, nhờ đó mở rộng doanh thu ra ngoài thị trường trong nước.

Gần đây, những tiến bộ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư, đẩy giá cổ phiếu của một số doanh nghiệp công nghệ lên cao. Giá cổ phiếu có thể tăng nhờ kỳ vọng về lợi nhuận tương lai, ngay cả khi lợi nhuận đó chưa trở thành hiện thực. Do các doanh nghiệp này có vốn hóa lớn, biến động giá cổ phiếu của họ có thể ảnh hưởng đáng kể đến toàn thị trường.

Trong cả năm 2024 và 2025, nhóm 7 cổ phiếu công nghệ lớn, thường được gọi là 'Magnificent Seven', đóng góp phần lớn vào tổng mức sinh lời của chỉ số S&P 500. Nhóm này gồm Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia và Tesla.

Vốn hóa chứng khoán phản ánh giá trị của các doanh nghiệp niêm yết theo đánh giá của nhà đầu tư, không phải toàn bộ quy mô nền kinh tế. Chỉ số này không tính các doanh nghiệp chưa niêm yết, trong khi nhiều tập đoàn niêm yết có doanh thu lớn từ nước ngoài.

Giá cổ phiếu còn chịu tác động của điều kiện tài chính. Tại Trung Quốc năm 2015, việc vay tiền mua cổ phiếu góp phần thúc đẩy thị trường tăng mạnh, trước khi đảo chiều vào mùa hè cùng năm. Tiền vay làm tăng sức mua khi giá lên, nhưng cũng gia tăng áp lực bán khi giá giảm.