Thế 'tiến thoái lưỡng nan' của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản
Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đang chuẩn bị tinh chỉnh cách diễn đạt trong tuyên bố chính sách tiền tệ của cuộc họp tháng 4. Việc này nhằm tiếp tục phản ánh khả năng tăng lãi suất trong ngắn hạn khi đồng yên mất giá và xung đột ở Vùng Vịnh làm gia tăng áp lực lạm phát ở nước này.
Tuy nhiên, việc BOJ tăng lãi suất có thể xung đột với chủ trương nới lỏng của Thủ tướng Sanae Takaichi và dữ liệu lạm phát mới nhất của Nhật Bản.
Sau cuộc họp chính sách tiền tệ gần đây nhất diễn ra vào tuần trước, Thống đốc BOJ Kazuo Ueda phát tín hiệu rằng BOJ đang dịch chuyển khỏi việc tập trung vào ứng phó với rủi ro suy giảm tăng trưởng kinh tế - vấn đề đòi hỏi cách tiếp cận từ tốn và thận trọng trong việc tăng lãi suất.
Ông Ueda cho biết trong cuộc họp tháng 4, BOJ sẽ thảo luận về tinh chỉnh định hướng hiện tại rằng việc tăng lãi suất sẽ được thực hiện 'phù hợp với những cải thiện' trong nền kinh tế. Cách diễn đạt cũ này được một số nhà phân tích xem là loại trừ khả năng tăng lãi suất khi tăng trưởng kinh tế đang chịu áp lực suy giảm.
HAI ĐIỀU CHỈNH TRONG DỰ TÍNH CỦA BOJ
'Ngay cả trong trường hợp nền kinh tế đương đầu áp lực suy giảm tăng trưởng, nếu chúng tôi đánh giá rằng áp lực suy giảm tăng trưởng đó chỉ là tạm thời và không ảnh hưởng đến lạm phát lõi, chúng tôi vẫn có thể tăng lãi suất', ông Ueda nói. Tuyên bố này được xem là một sự cứng rắn bất thường, trái ngược với việc ông Ueda thường nhấn mạnh vào rủi ro đối với tăng trưởng kinh tế.
Theo hãng tin Reuters, bất kỳ thay đổi nào như vậy trong tuyên bố cuộc họp vào ngày 27-28/4 cũng sẽ mở ra khả năng BOJ tăng lãi suất, ngay cả nếu hội đồng chính sách tiền tệ hạ dự báo tăng trưởng kinh tế trong cập nhật hàng quý.
Ông Ueda cũng tiết lộ rằng đến mùa hè năm nay, BOJ sẽ công bố một chỉ số lạm phát mới và cập nhật ước tính về lãi suất trung tính của Nhật Bản. Ông nói rằng những thay đổi này là một phần trong nỗ lực giao tiếp của BOJ với thị trường tài chính.
Chỉ số giá cả mới có thể làm gia tăng dữ liệu mà BOJ có thể xem xét để xác định mức độ lạm phát cốt lõi trong nền kinh tế - những biến động giá cả do sự chi phối của nhu cầu trong nước thay vì các yếu tố chi phí đẩy.
BOJ hiện đã xem xét chỉ số giá tiêu dùng (CPI) 'lõi của lõi' - thước đo không bao gồm giá thực phẩm tươi sống và xăng dầu. Song, những chỉ số như vậy thường chịu sự chi phối của các chính sách của Chính phủ Nhật Bản nhằm giảm gánh nặng đối với chi phí sinh hoạt của các hộ gia đình. Chỉ số mới của BOJ sẽ loại bỏ tác động từ các biện pháp chống lạm phát của Chính phủ như trợ giá xăng dầu, giảm học phí…
'Nếu các yếu tố khác không có gì thay đổi, những biện pháp mới này sẽ giúp BOJ gạt bỏ được những yếu tố gây thiểu phát trong ngắn hạn, và có cơ sở để đẩy nhanh việc tăng lãi suất', chiến lược gia Naomi Fink của công ty Amova Asset Management nhận xét.
Theo chiến lược gia Mari Iwashita của công ty Nomura Securities, BOJ có thể công bố chỉ số lạm phát mới từ tháng 4, và điều chỉnh tăng dự báo giá cả để phù hợp với thực tế chi phí nhập khẩu hàng hóa gia tăng do đồng yên yếu.
'Có vẻ BOJ đang làm tất cả những gì có thể làm, bao gồm cả ở phương diện giao tiếp, để thúc đẩy việc bình thường hóa chính sách. BOJ dường như đã chuẩn bị sẵn sàng cho đợt tăng lãi suất tiếp theo', bà Iwashita nói với hãng tin Reuters.
NHỮNG TRỞ NGẠI ĐỐI VỚI VIỆC TĂNG LÃI SUẤT
Tuy nhiên, trong lúc xung đột ở Vùng Vịnh gây xáo trộn lớn trên thị trường tài chính, không ai dám chắc BOJ có thể thuyết phục giới đầu tư và Thủ tướng Takaichi - người có lập trường chính sách nới lỏng - về sự cần thiết phải tăng thêm lãi suất.
Sau phát biểu cứng rắn của ông Ueda vào tuần trước, đồng yên vẫn không thể hồi phục, tiếp tục duy trì gần mức 160 yên đổi 1 USD. Một phần lớn áp lực mất giá đối với đồng yên đang đến từ chính sự phụ thuộc của Nhật Bản vào nhập khẩu xăng dầu.
Trong một tín hiệu cho thấy việc đặt trọng tâm vào kích thích tăng trưởng kinh tế, bà Takaichi đã để ngỏ khả năng soạn thảo một kế hoạch ngân sách bổ sung. Bà cũng đã không ngần ngại bày tỏ sự thận trọng với việc tăng lãi suất trong ngắn hạn - nguồn tin là quan chức chính phủ Nhật nói với Reuters. Nguồn tin nói Chính phủ của bà Takaichi có thể sẽ không đồng tình với việc BOJ tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 4.
Về phần mình, ông Ueda bác bỏ khả năng bất hòa với Chính phủ trong vấn đề lãi suất, nói rằng quan điểm của Chính phủ về lạm phát cốt lõi không có sự khác biệt lớn so với quan điểm của BOJ. Với đồng yên yếu và chi phí nhập khẩu năng lượng tăng cao gia tăng áp lực lạm phát lên Nhật Bản, thị trường đang đặt cược khả năng khoảng 60% BOJ tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 4.
Tuy nhiên, ông Akira Ontani - một cựu quan chức BOJ, hiện làm việc tại ngân hàng Goldman Sachs tại Nhật Bản - dự báo BOJ sẽ đợi tới tháng 7 để có được bằng chứng rõ ràng về việc liệu tác động tiêu cực từ cuộc chiến Mỹ - Iran có khiến các doanh nghiệp nhỏ từ bỏ kế hoạch tăng lương hay không.
'Với bất ổn ở Trung Đông và những phát biểu từ phía chính phủ, chúng tôi cho rằng rào cản đối với việc BOJ tăng lãi suất vào tháng 4 là tương đối cao. Đối với BOJ, quyết định tăng lãi suất vào tháng 4 là không dễ như thị trường hình dung', ông Ontani nói.
Ngoài ra, số liệu lạm phát mới nhất của Nhật Bản cho thấy tốc độ tăng giá chậm lại, cũng có thể khiến BOJ gặp khó khăn nếu muốn tăng lãi suất.
Số liệu công bố ngày 24/3 cho thấy lạm phát tiêu dùng lõi không tính giá thực phẩm tươi sống của Nhật Bản trong tháng 2 so với cùng kỳ năm ngoái là 1,6%, đánh dấu lần đầu tiên sau gần 4 năm giảm dưới mục tiêu 2% của BOJ. Giới phân tích dự báo lạm phát lõi sẽ duy trì dưới 2% trong những tháng tới do các biện pháp trợ cấp giá xăng dầu của Chính phủ Nhật.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) 'lõi của lõi' - loại từ cả giá thực phẩm tươi sống và giá xăng dầu, đồng thời là thước đo lạm phát được BOJ ưa chuộng hơn - tăng 2,5% trong tháng 2, giảm so với mức tăng 2,6% của tháng 1.
-An Huy
]]>