Thị trường vàng: 700 tỷ USD chờ được đánh thức

Trong báo cáo "Vàng kỹ thuật số: Lý do cần có cơ sở hạ tầng dùng chung", được xây dựng cùng Boston Consulting Group, WGC cho rằng ngành vàng đang tiến gần đến bước ngoặt quan trọng khi công nghệ số mở ra cơ hội mở rộng vai trò của kim loại quý này, vượt ra ngoài chức năng lưu trữ giá trị truyền thống.

'Mô hình của chúng tôi cho thấy nếu các bên liên quan giải quyết được những rào cản chính đối với việc ứng dụng, họ có thể thúc đẩy sự tham gia của nhà đầu tư và tỷ trọng vàng trong danh mục đầu tư, qua đó khai thác tới 700 tỷ USD nhu cầu tiềm ẩn. Nếu được hiện thực hóa đầy đủ, quy mô thị trường này sẽ tương đương với thị trường các quỹ ETF vàng được bảo chứng bằng vàng vật chất hiện nay', báo cáo cho biết.

Theo WGC, vốn hóa thị trường vàng được mã hóa đã vượt 4 tỷ USD trong năm 2025, vẫn chỉ chiếm một phần nhỏ so với thị trường đầu tư vàng nói chung. Trong khi đó, các quỹ ETF vàng thu hút 89 tỷ USD vốn đầu tư trong năm ngoái, đưa tổng tài sản quản lý lên 559 tỷ USD. Các quỹ này chiếm 16% tổng nhu cầu vàng hằng năm trong năm 2025.

Để thúc đẩy giai đoạn phát triển tiếp theo, WGC đang xây dựng nền tảng 'Vàng như một dịch vụ' (Gold as a Service), kết nối hoạt động lưu ký, bảo quản vàng vật chất với các hệ thống phát hành, thanh toán và quy đổi tài sản kỹ thuật số. Thay vì tạo ra một sản phẩm đầu tư mới, sáng kiến này hướng đến cung cấp cơ sở hạ tầng dùng chung để các ngân hàng, công ty công nghệ tài chính và doanh nghiệp kinh doanh vàng phát triển sản phẩm riêng, đồng thời giảm chi phí, đơn giản hóa vận hành và tăng tính minh bạch.

Mở rộng vai trò của vàng trong hệ thống tài chính

Tại hội nghị thường niên của Hiệp hội Thị trường Kim loại quý London (LBMA) hồi đầu tháng này, ông Mike Oswin, Giám đốc toàn cầu phụ trách cấu trúc thị trường và đổi mới của WGC, cho biết thị trường vàng lưu ký dành cho nhà đầu tư cá nhân và vàng được mã hóa hiện có quy mô ước tính từ 50 – 60 tỷ USD, trong khi thị trường đầu tư vàng bán lẻ rộng hơn đạt khoảng 6.000–7.000 tỷ USD. Khoảng cách này cho thấy dư địa lớn để vàng kỹ thuật số mở rộng thị phần.

Theo ông Oswin, công nghệ mới có thể giúp vàng được sử dụng hiệu quả hơn mà không làm suy giảm tính an toàn và niềm tin vốn là nền tảng của thị trường. Một cơ hội đáng chú ý là biến vàng từ tài sản đầu tư thụ động thành tài sản có thể phục vụ nhiều mục đích tài chính hơn.

Ông Vincent Domien, Giám đốc giao dịch kim loại quý tại ICBC Standard Bank, cho rằng dù vàng được nắm giữ rộng rãi như một tài sản chiến lược, đặc tính vật chất khiến việc sử dụng kim loại quý này làm tài sản bảo đảm trở nên khó khăn và kém hiệu quả.

'Trên bảng cân đối kế toán, bạn đang nắm giữ một tài sản gần như không hoạt động và chẳng mang lại lợi ích gì', ông nói.

Theo ông Domien, việc mã hóa vàng và cho phép chuyển nhượng nhanh chóng có thể thúc đẩy các tổ chức tài chính sử dụng kim loại quý này nhiều hơn. WGC cũng nhận định cơ sở hạ tầng kỹ thuật số hiệu quả hơn sẽ giúp nhà đầu tư tiếp cận thanh khoản mà không phải bán vàng đang nắm giữ, chẳng hạn dùng vàng kỹ thuật số làm tài sản bảo đảm cho khoản vay trong khi vẫn giữ quyền sở hữu. Việc hiện đại hóa cơ chế thế chấp vàng có thể đưa hàng tỷ USD tài sản chưa được khai thác hiệu quả vào thị trường tài chính.

Vàng kỹ thuật số cũng có tiềm năng thu hút thêm nhà đầu tư cá nhân. Ông James Willis, Giám đốc toàn cầu phụ trách kinh doanh kim loại quý tại HSBC, cho biết việc ngân hàng triển khai token vàng kỹ thuật số tại Hồng Kông đã thu hút nhiều khách hàng mới nhờ khả năng mua vàng qua ứng dụng ngân hàng và chuyển nhượng cho bạn bè, người thân.

WGC cho rằng các sản phẩm có mức đầu tư tối thiểu thấp hơn, giao dịch đơn giản và dễ tiếp cận qua thiết bị di động có thể giúp thu hút nhà đầu tư trẻ tuổi.

Rào cản về tiêu chuẩn và niềm tin

Dù có nhiều tiềm năng, thị trường vàng kỹ thuật số vẫn phân mảnh, với các nền tảng áp dụng cơ chế lưu ký, điều kiện quy đổi và khuôn khổ pháp lý khác nhau. Việc thiếu tiêu chuẩn chung gây khó khăn cho hoạt động chuyển tài sản giữa các nền tảng, đồng thời làm dấy lên nghi ngại về mức độ bảo chứng bằng vàng vật chất.

WGC cũng lưu ý chi phí phát triển ban đầu của một sản phẩm vàng kỹ thuật số có thể lên tới hàng chục triệu USD, tạo rào cản lớn đối với các doanh nghiệp muốn gia nhập thị trường. Nền tảng Gold as a Service được kỳ vọng giải quyết vấn đề này bằng cách cung cấp cơ sở hạ tầng chung cho việc lưu ký vàng, phát hành tài sản kỹ thuật số, tuân thủ quy định và quy đổi.

Theo WGC, khả năng quy đổi thành vàng vật chất vẫn rất quan trọng, ngay cả khi nhà đầu tư không có ý định nhận vàng trực tiếp. Họ cần tin tưởng rằng tài sản kỹ thuật số mình nắm giữ thực sự đại diện cho vàng được bảo quản an toàn trong kho. Việc tăng cường kiểm toán, minh bạch thông tin và đối soát giữa lượng vàng vật chất với hồ sơ kỹ thuật số sẽ giúp củng cố niềm tin và thúc đẩy thị trường phát triển.

Ông David Tait, Tổng giám đốc điều hành WGC, nhấn mạnh ngành vàng phải đón nhận đổi mới nhưng vẫn bảo toàn những đặc tính cốt lõi đã giúp kim loại quý này giữ vai trò quan trọng trong hệ thống tài chính suốt nhiều thế kỷ.

'Vàng phải thích nghi để có thể vận hành đáng tin cậy trong hệ thống tài chính kỹ thuật số ngày càng mở rộng, đồng thời vẫn giữ vững những giá trị nền tảng gắn liền với bản chất vật chất của nó', ông nói.

WGC khẳng định sáng kiến này không nhằm thay thế hình thức đầu tư vàng vật chất truyền thống hay các sản phẩm tài chính hiện có, mà hướng đến tạo ra một nguồn cầu mới bằng cách giúp vàng được sử dụng linh hoạt và hiệu quả hơn trong hệ thống tài chính hiện đại.