Thủ tướng Lê Minh Hưng: Giảm khâu trung gian, kiểm soát giá thuốc và thiết bị y tế từ gốc

Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu đổi mới mạnh mẽ cơ chế quản lý thuốc, thiết bị y tế; kiểm soát giá từ gốc, cắt giảm khâu trung gian, số hóa chuỗi cung ứng, bảo đảm người dân được tiếp cận thuốc và thiết bị y tế chất lượng với giá hợp lý.

Chiều 8/9, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Bộ Y tế và các bộ, ngành, cơ quan liên quan về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số luật trong lĩnh vực y tế, dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10/2026. Trọng tâm cuộc họp là cơ chế quản lý, phân phối thuốc và thiết bị y tế.

KIỂM SOÁT GIÁ TỪ NHÀ SẢN XUẤT ĐẾN NGƯỜI BỆNH

Thủ tướng cho biết thực tiễn quản lý thời gian qua vẫn còn những vướng mắc, kẽ hở từ quy định pháp luật đến tổ chức thực thi. Đây là vấn đề lớn, cấp thiết, được xã hội quan tâm, do đó cần giải quyết triệt để những bất cập, điểm nghẽn, xây dựng cơ chế thông thoáng, minh bạch nhưng vẫn kiểm soát được.

Mục tiêu là giảm khâu trung gian, giảm giá bán, tiết kiệm chi phí, không để xảy ra hành vi trục lợi, vi phạm pháp luật; đồng thời bảo đảm người dân được tiếp cận thuốc chữa bệnh và thiết bị y tế có chất lượng với giá thành hợp lý.

'Tinh thần đặt ra là phải đặt tính mạng, sức khỏe người bệnh, lợi ích của nhân dân lên trên hết, trước hết; không để cơ sở y tế thiếu trang thiết bị y tế, người dân thiếu thuốc vì vướng cơ chế; không để cán bộ sợ trách nhiệm mà không dám quyết; không để lợi dụng cơ chế để trục lợi', Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo báo cáo tại cuộc họp, năm 2025, thị trường thiết bị y tế Việt Nam đạt khoảng 2 tỷ USD. Thị trường dược phẩm có quy mô khoảng 7-8 tỷ USD và được đánh giá thuộc nhóm tăng trưởng nhanh trong khu vực; trong 5 năm tới có thể tăng gấp đôi, lên khoảng 15-16 tỷ USD.

Mức tiêu thụ thuốc bình quân đầu người ước khoảng 70-78 USD/người/năm và được dự báo tiếp tục tăng khi thu nhập của người dân cải thiện.

Tuy nhiên, năng lực sản xuất thiết bị y tế trong nước còn hạn chế, phụ thuộc lớn vào nhập khẩu; giá còn cao; một số quy định pháp lý chưa đồng bộ, rõ ràng. Trong lĩnh vực dược, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu lượng lớn biệt dược gốc và nguyên liệu; hệ thống phân phối còn nhiều khâu trung gian, thủ tục gia hạn đăng ký lưu hành và cấp phép còn phức tạp.

Thủ tướng chỉ rõ hệ thống pháp luật còn thiếu đồng bộ, các quy định nằm ở nhiều luật khác nhau, có điểm giao thoa, chồng lấn. Quản lý thiết bị y tế và phân phối dược chưa được thực hiện theo chuỗi, còn phân tán, nhiều tầng nấc trung gian; dữ liệu về thiết bị y tế, thuốc, đấu thầu và giá thuốc chưa được kết nối đầy đủ.

Về giải pháp, Thủ tướng yêu cầu kiểm soát chặt giá thành từ gốc, quản lý giá từ nhà sản xuất, nhà cung cấp, cửa khẩu đến doanh nghiệp, bệnh viện và người bệnh thông qua liên thông dữ liệu.

Giá từng chủng loại thuốc, thiết bị y tế phải được công khai; đồng thời nghiên cứu cơ chế kiểm soát biên độ lợi nhuận hợp lý, đặc biệt là quy định về niêm yết giá.

Cùng với đó, phải cắt giảm các khâu trung gian trong phân phối, số hóa toàn bộ chuỗi cung ứng; thúc đẩy các chuỗi bán lẻ hiện đại ký kết trực tiếp với tập đoàn dược phẩm hoặc doanh nghiệp.

Cơ chế đấu thầu, đàm phán giá cũng phải tiếp tục được cải cách, trong đó đẩy mạnh đấu thầu tập trung cấp quốc gia hoặc đàm phán giá trực tiếp với nhà sản xuất, cương quyết loại bỏ các chi phí trung gian, môi giới không cần thiết.

SỚM XÂY DỰNG CƠ SỞ DỮ LIỆU QUỐC GIA VỀ GIÁ THUỐC, THIẾT BỊ Y TẾ

Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, số hóa toàn bộ chuỗi cung ứng từ nhà máy sản xuất, kho nhập khẩu, doanh nghiệp phân phối đến từng nhà thuốc bán lẻ.

Đồng thời, sớm xây dựng, vận hành cơ sở dữ liệu quốc gia về giá thuốc và thiết bị y tế, bảo đảm dữ liệu 'đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung', kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, dữ liệu khám chữa bệnh và các cơ quan liên quan như hải quan.

Thủ tướng cũng yêu cầu chuẩn hóa quy trình kiểm định, hiệu chuẩn, ứng dụng phần mềm để quản lý toàn bộ vòng đời thiết bị y tế và quá trình sử dụng thuốc; hiện đại hóa hạ tầng phân phối, xây dựng các trung tâm logistics dược phẩm tập trung và chuỗi bán lẻ hiện đại.

Cùng với nâng cao năng lực mua sắm, đấu thầu, các cơ quan cần chủ động đề xuất quy định đặc thù đối với thuốc, thiết bị y tế trong quá trình sửa đổi Luật Đấu thầu; đồng thời thúc đẩy sản xuất trong nước, xây dựng chính sách khuyến khích các tập đoàn đa quốc gia liên doanh với doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng.

Thủ tướng giao Bộ Y tế khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số luật trong lĩnh vực y tế, trình Chính phủ xem xét trước ngày 15/9, để trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10/2026. Các nghị định, thông tư liên quan cũng phải được rà soát, sửa đổi, ban hành kịp thời, bảo đảm có hiệu lực đồng bộ với luật.

Liên quan dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Thủ tướng yêu cầu chuyển trọng tâm từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm cấp phép, kiểm tra trước nhưng phải thiết lập đầy đủ hệ thống truy xuất nguồn gốc, giám sát, cảnh báo sớm và cơ chế phối hợp liên ngành.

Quản lý rủi ro an toàn thực phẩm phải được thực hiện theo toàn bộ chuỗi cung ứng, gắn với cơ sở dữ liệu và truy xuất nguồn gốc; đồng thời tăng cường quản lý thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể, cơ sở cung cấp suất ăn và suất ăn trường học. Thủ tướng cũng yêu cầu tập trung thống nhất một đầu mối quản lý an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương.