TP. Cần Thơ định vị lại không gian phát triển qua đồ án Quy hoạch chung

Không gian phát triển mở rộng sau hợp nhất tạo cơ hội để Cần Thơ chuyển từ đô thị trung tâm vùng sông Hậu thành trung tâm kinh tế sông - biển, kết nối các vùng sản xuất nội địa với những hành lang giao thương quốc gia và quốc tế…
Việc lập đồ án Quy hoạch chung TP. Cần Thơ đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 không chỉ nhằm tổ chức lại không gian đô thị sau hợp nhất, mà còn đặt ra yêu cầu định vị lại vai trò kinh tế của thành phố trong vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Điểm mới trong đồ án này là định hướng hình thành hai cực phát triển, trong đó Khu kinh tế biển Trần Đề được nghiên cứu trở thành động lực tăng trưởng mới bên cạnh trung tâm Cần Thơ hiện hữu.
TỪ ĐÔ THỊ TRUNG TÂM VÙNG ĐẾN TRUNG TÂM KINH TẾ SÔNG - BIỂN
Sau khi hợp nhất TP. Cần Thơ, tỉnh Hậu Giang, tỉnh Sóc Trăng (cũ), TP. Cần Thơ có diện tích tự nhiên khoảng 6.360,98 km2, gồm 103 đơn vị hành chính cấp xã. Không gian phát triển mới trải dài từ khu vực đô thị trung tâm đến các vùng sản xuất nông nghiệp và ven biển, tạo điều kiện tổ chức lại các động lực kinh tế trên quy mô rộng hơn.
Theo dự thảo quy hoạch, thành phố được định hướng phát triển theo mô hình 2 cực, 2 hành lang đông - tây, 3 hành lang bắc - nam và 6 phân vùng chức năng. Hai cực phát triển gồm khu vực trung tâm Cần Thơ hiện hữu và Khu kinh tế biển Trần Đề, có quy mô nghiên cứu khoảng 40.000 ha.
Việc đưa Khu kinh tế biển Trần Đề vào cấu trúc phát triển thể hiện sự thay đổi trong định vị kinh tế của Thành phố. Nếu trước đây, Cần Thơ chủ yếu phát huy vai trò trung tâm thương mại, dịch vụ và điều phối hoạt động kinh tế của vùng, thì định hướng mới mở rộng sang kinh tế biển, giao thương hàng hải và logistics.
Trần Đề được nghiên cứu phát triển thành khu kinh tế tổng hợp đa ngành, gắn với cảng biển cửa ngõ, logistics, công nghiệp và thương mại dịch vụ. Khi kết nối với trung tâm Cần Thơ và các vùng sản xuất thông qua hệ thống giao thông liên vùng, khu vực này được kỳ vọng trở thành đầu mối đưa hàng hóa nội vùng tiếp cận mạng lưới vận tải biển.
Định hướng này có ý nghĩa đối với một vùng kinh tế có thế mạnh lớn về nông nghiệp và thủy sản như đồng bằng sông Cửu Long. Cảng biển, nếu được kết nối đồng bộ với vùng nguyên liệu, khu công nghiệp và hệ thống logistics, sẽ mở ra khả năng tổ chức lại chuỗi vận chuyển, chế biến và xuất khẩu hàng hóa.
Từ đó, Cần Thơ có cơ hội chuyển từ vai trò tập trung, phân phối hàng hóa nội vùng sang tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng quốc gia và quốc tế.
Cùng với hai cực phát triển, 6 phân vùng chức năng được đề xuất nhằm phân bố lại các hoạt động đô thị, công nghiệp, dịch vụ, nông nghiệp và logistics theo lợi thế từng khu vực.
Dự thảo quy hoạch cũng định hướng đưa Cần Thơ trở thành trung tâm vùng về kinh tế biển, công nghệ nông nghiệp, dịch vụ quốc tế, chăm sóc sức khỏe, đào tạo và logistics; qua đó, nhằm mở rộng chức năng kinh tế, khai thác đồng thời lợi thế đô thị trung tâm, vùng sản xuất và không gian ven biển sau hợp nhất.
HẠ TẦNG KẾT NỐI QUYẾT ĐỊNH KHẢ NĂNG HIỆN THỰC HÓA QUY HOẠCH
Để mô hình hai cực phát triển vận hành hiệu quả, vấn đề quan trọng là khả năng kết nối giữa trung tâm Cần Thơ, các vùng sản xuất và Trần Đề. Giao thông đường bộ, đường thủy và hệ thống logistics cần được tính toán đồng bộ; bởi vì cảng biển chỉ phát huy vai trò khi hàng hóa từ các địa phương trong vùng được vận chuyển thuận lợi đến cảng, đồng thời có đủ năng lực kho bãi và dịch vụ hậu cần.
Tại hội nghị lấy ý kiến về dự thảo quy hoạch mới đây do Sở Xây dựng TP. Cần Thơ tổ chức, nhiều ý kiến đề nghị làm rõ phương án kết nối hai cực phát triển, đặc biệt là giao thông thủy ra cảng Trần Đề; đồng thời rà soát quy mô và chức năng các phân vùng. Những vấn đề về ngập lụt, sụt lún, xâm nhập mặn và quản lý nguồn nước cũng được đặt ra trong quá trình hoàn thiện đồ án.
Đây là những thách thức trực tiếp đối với một thành phố có địa bàn rộng, trải dài từ nội địa đến ven biển. Việc đầu tư hạ tầng không thể chỉ tập trung vào các trục giao thông lớn mà cần gắn với khả năng kết nối vùng nguyên liệu, khu công nghiệp và đầu mối logistics. Thành phố cũng cần xác định thứ tự ưu tiên đầu tư, tránh phân tán nguồn lực vào quá nhiều dự án và khu chức năng khi các điều kiện kết nối chưa được bảo đảm.
Ngày 19/11/2026, Hội đồng thẩm định của Bộ Xây dựng tổ chức cuộc họp xem xét đồ án Quy hoạch chung TP. Cần Thơ đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. Hồ sơ tiếp tục được yêu cầu rà soát, hoàn thiện các nội dung về tổ chức không gian, chỉ tiêu phát triển và hệ thống hạ tầng trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Với tầm nhìn đến năm 2075, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng địa giới hay hình thành thêm các cực tăng trưởng, mà là xây dựng cấu trúc kinh tế có tính liên kết, trong đó đô thị trung tâm, vùng sản xuất và không gian kinh tế biển cùng tạo ra giá trị.
Khả năng kết nối các không gian này, đồng thời bảo đảm thích ứng với biến đổi khí hậu và duy trì bản sắc đô thị sông nước sẽ quyết định hiệu quả hiện thực hóa định hướng trở thành trung tâm kinh tế sông - biển của vùng.