Theo dự thảo, quyết định của Chủ tịch UBND Thành phố về chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời với chấp thuận nhà đầu tư cũng là quyết định thành lập Khu logistics tích hợp. Ảnh: Lê Toàn.
Mở cơ chế đất đai cho doanh nghiệp đầu tư hạ tầng
UBND TP.HCM đang lấy ý kiến Dự thảo Nghị quyết của HĐND Thành phố về Khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp trên địa bàn Thành phố.
So với quy định hiện hành, dự thảo lần này bổ sung các quy định riêng đối với mô hình khu logistics tích hợp; đồng thời phân định rõ trường hợp khu này thuộc Khu thương mại tự do và trường hợp hoạt động độc lập.
Các điều kiện thành lập, hồ sơ, trình tự, thủ tục điều chỉnh cũng như cơ chế quản lý được đề xuất theo hướng phù hợp với Luật Phát triển đô thị, pháp luật về khu công nghiệp, khu kinh tế và các quy định có liên quan.
Theo Luật Phát triển đô thị, khu logistics tích hợp là khu chức năng có ranh giới địa lý xác định, gắn liền với các đầu mối giao thông đa phương thức; được thành lập theo mô hình hệ sinh thái, ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại để thực hiện các dịch vụ logistics kết hợp với hoạt động sản xuất, gia công hàng hóa và hoạt động thương mại số, thương mại điện tử. Khu logistics tích hợp là một khu độc lập hoặc thuộc khu thương mại tự do.
Theo Dự thảo, khu logistics tích hợp thuộc khu thương mại tự do được thành lập nếu đáp ứng các yêu cầu về chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch, khả năng huy động nguồn lực, hiệu quả kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, quốc phòng và an ninh.
Đối với khu logistics tích hợp không thuộc khu thương mại tự do, việc thành lập được thực hiện thông qua thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời với chấp thuận nhà đầu tư theo pháp luật về đầu tư. Quyết định của Chủ tịch UBND Thành phố về chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời với chấp thuận nhà đầu tư cũng là quyết định thành lập Khu logistics tích hợp.
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là cơ chế đất đai và đầu tư dành cho khu logistics tích hợp không thuộc khu thương mại tự do.
Theo đề xuất, trừ dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại, Chủ tịch UBND Thành phố quyết định giao đất, cho thuê đất không đấu giá quyền sử dụng đất, không đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất đối với dự án đầu tư trong khu logistics tích hợp.
Dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng khu logistics tích hợp cũng thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng theo Điều 79 Luật Đất đai năm 2024.
Đáng chú ý, Chủ tịch UBND Thành phố có thể quyết định danh mục dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng khu logistics tích hợp được thực hiện trước một số công việc liên quan đến điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm, thống kê và xác định nguồn gốc đất dự kiến thu hồi.
Dự thảo đồng thời cho phép nhà đầu tư thực hiện các dự án trong khu logistics tích hợp lựa chọn đăng ký đầu tư theo thủ tục đầu tư đặc biệt theo pháp luật về đầu tư.
Đối với các dự án đáp ứng điều kiện ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, nhà đầu tư có thể được hưởng các ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, tiền thuê đất, tiền sử dụng đất và các hình thức hỗ trợ khác theo quy định.
Đặc biệt, trừ dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu logistics tích hợp, các dự án đầu tư tại đây được xem xét hỗ trợ lãi suất vay vốn từ ngân sách Thành phố trong thời gian tối đa 7 năm kể từ ngày giải ngân lần đầu theo hợp đồng tín dụng, phù hợp khả năng cân đối ngân sách và quy định pháp luật.
Một cơ chế khác có thể mở rộng nguồn cung cho mô hình này là cho phép xem xét chuyển đổi các khu công nghiệp, trung tâm logistics đã có trong Quy hoạch tổng thể Thành phố nhưng chưa được chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc chưa lựa chọn được nhà đầu tư thành Khu logistics tích hợp, nếu có nhà đầu tư quan tâm và đáp ứng điều kiện.
Đặc biệt, người nước ngoài là chuyên gia, nhà quản lý, người lao động có trình độ cao làm việc tại Khu logistics tích hợp được hưởng các chính sách về thu hút, trọng dụng và phát triển nguồn nhân lực theo quy định của Luật Phát triển đô thị.
Giải quyết các 'điểm nghẽn'
TP.HCM hiện là trung tâm logistics lớn nhất của cả nước, chiếm khoảng 60 - 70% lượng doanh nghiệp logistics của Việt Nam. Toàn Thành phố hiện có khoảng hơn 15.300 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực logistics, bao gồm cả vận tải và kho bãi, kho ngoại quan, cảng biển.
Tuy nhiên, các hoạt động này chịu sự điều chỉnh của nhiều hệ thống pháp luật chuyên ngành khác nhau, tạo ra gánh nặng chi phí gia nhập thị trường với doanh nghiệp rất lớn. Chi phí logistics của Thành phố hiện đang ở mức cao khoảng 16 - 17%, gây ảnh hưởng rất lớn đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu.
Nguyên nhân là do hạ tầng giao thông chưa đồng bộ, chi phí về vận tải, kho bãi cao, thủ tục còn rườm rà,…Hệ thống kho bãi và trung tâm logistics hiện hữu phần lớn phát triển tự phát, manh mún và thiếu sự gắn kết chặt chẽ với mạng lưới giao thông đa phương thức.
Theo UBND Thành phố, trước những biến động khó lường của địa chính trị và sự đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu trên các tuyến hàng hải, Thành phố đang khuyết thiếu các 'bộ đệm' hạ tầng chiến lược đủ sức dự trữ hàng hóa và vật tư sản xuất quy mô lớn.
Do vậy, sự ra đời của Khu thương mại tự do, Khu logistics tích hợp được kỳ vọng sẽ giải quyết 'điểm nghẽn' lớn nhất hiện nay của TP.HCM: Chi phí logistics cao, tối ưu hóa chi phí và chuỗi cung ứng, thúc đẩy kim ngạch xuất nhập khẩu, chuyển đổi số và hiện đại hóa, tăng nguồn thu ngân sách.
Bên cạnh những con số tăng trưởng, khu logistics tích hợp còn tạo ra những thay đổi trực tiếp đến đời sống người dân và cấu trúc đô thị: tạo việc làm quy mô lớn, giảm áp lực hạ tầng giao thông đô thị, phát triển đô thị vệ tinh, nâng cao tay nghề cho người lao động và giáo dục địa phương.
Ngày 23/7, UBND Thành phố đã ban hành Quyết định về việc thành lập Khu Thương mại tự do TP.HCM gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ. Việc thành lập Khu thương mại tự do là một giải pháp mang tính đột phá chiến lược, tạo ra lợi thế cạnh tranh vượt trội, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thu hút đầu tư chất lượng cao và nâng cao vị thế của Thành phố trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
Đến ngày 24/8/2026, Quốc hội đã ban hành Luật Phát triển đô thị, trong đó có các chính sách về Khu thương mại tự do và Khu logistics tích hợp. Đây là cơ sở pháp lý để TP.HCM xây dựng các cơ chế cụ thể cho hai mô hình mới, phù hợp với định hướng phát triển Thành phố thành trung tâm logistics quốc tế.