Trung Quốc gấp rút 'cứu' thị trường chứng khoán

Bắc Kinh đang gấp rút tìm cách củng cố thị trường chứng khoán trong bối cảnh đà tăng của nhóm cổ phiếu trí tuệ nhân tạo (AI) tại Trung Quốc đảo chiều, kinh tế tăng trưởng chậm lại và các biện pháp kích thích tài khóa quy mô lớn vẫn chưa xuất hiện.

Chỉ số CSI 300, đại diện cho các cổ phiếu niêm yết trên hai sàn Thượng Hải và Thâm Quyến, đã rơi vào thị trường giá xuống (bear market) theo định nghĩa kỹ thuật, giảm 10% từ đầu năm và hơn 20% so với mức đỉnh hồi tháng 6.

Áp lực bán tháo cũng lan sang Hồng Kông, nơi các nhà đầu tư Trung Quốc đại lục đã bán ra lượng cổ phiếu trị giá 20 tỷ HKD (2,5 tỷ USD) trong tháng này. Theo tính toán của Financial Times, nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn, tháng 10 có thể ghi nhận dòng vốn rút khỏi thị trường Hồng Kông từ nhà đầu tư đại lục lớn nhất kể từ tháng 7/2021.

Chỉ số Hang Seng của Hồng Kông đã giảm hơn 12% từ đầu năm, trong khi chỉ số phụ ngành công nghệ mất hơn 30%.

'Đội ngũ quốc gia' vào cuộc

Những dấu hiệu gần đây cho thấy Bắc Kinh đã triển khai cái gọi là 'đội ngũ quốc gia' (national team), bao gồm các quỹ đầu tư và công ty môi giới có liên hệ với nhà nước, để mua vào cổ phiếu Trung Quốc, qua đó ngăn các nhà đầu tư trong nước – lực lượng chiếm phần lớn hoạt động giao dịch trên thị trường đại lục – tiếp tục rút lui.

Theo các nhà phân tích tại Macquarie, hoạt động mua vào các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) trong nước của đội ngũ này trong tuần trước có thể là mạnh nhất kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố các mức thuế đối ứng vào tháng 4/2025. Nhận định này được đưa ra dựa trên dòng vốn ròng chảy vào các quỹ ETF do Central Huijin, một nhà đầu tư thuộc sở hữu nhà nước, nắm giữ.

'Hoạt động mua vào của đội ngũ quốc gia nhằm tạo ra một mức đáy cho thị trường. Một đợt phục hồi bền vững của thị trường vẫn phụ thuộc vào sự phục hồi của nhu cầu trong nước. Điều này có thể xảy ra khi Bắc Kinh không còn có thể dựa vào xuất khẩu để thúc đẩy tăng trưởng', các nhà phân tích viết trong báo cáo ngày 27/10.

Nhóm cổ phiếu phần cứng AI là một trong những lĩnh vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Chỉ số phụ ngành công nghiệp của CSI 300 đã giảm 23% kể từ đầu năm.

CATL, nhà sản xuất pin lớn nhất thế giới và là doanh nghiệp có tỷ trọng lớn nhất trong chỉ số này, chứng kiến giá cổ phiếu niêm yết tại Thâm Quyến giảm 37% từ đầu năm. Trong khi đó, CXMT, nhà sản xuất chip DRAM lớn nhất Trung Quốc, đã mất 20% giá trị trong tháng qua, sau đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) gây chú ý hồi tháng 7.

Đà lao dốc của nhóm cổ phiếu công nghệ diễn ra bất chấp những nỗ lực của Trung Quốc nhằm cạnh tranh với Mỹ trong lĩnh vực AI, thông qua các mô hình mã nguồn mở do những phòng nghiên cứu như DeepSeek và Moonshot phát triển.

Trước đó, vào tháng 9/2024, các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc từng tạo cú hích lớn cho thị trường chứng khoán trong nước khi công bố một gói biện pháp hỗ trợ, trong đó có cơ chế cấp vốn cho hoạt động mua lại cổ phiếu.

Đà tăng trưởng đang suy yếu

Tuy nhiên, kỳ vọng về các biện pháp kích thích quy mô lớn đã suy giảm trong năm nay, trong bối cảnh những dữ liệu gần đây cho thấy chi tiêu của chính phủ giảm trong 9 tháng đầu năm.

'Chính sách tài khóa đã chuyển sang trạng thái thắt chặt thay vì mở rộng', ông Kinger Lau, chiến lược gia trưởng về cổ phiếu Trung Quốc tại Goldman Sachs, nhận định. Ông cho rằng đây là một trong những bất ngờ lớn nhất so với những kỳ vọng được đặt ra hồi đầu năm.

Các nhà phân tích cũng cho rằng việc chính phủ tăng cường giám sát tài sản và các quỹ tín thác ở nước ngoài là một trong những nguyên nhân thúc đẩy hoạt động bán cổ phiếu, đặc biệt tại Hồng Kông. Một số chuyên gia phân tích thị trường suy đoán các nhà đầu tư giàu có đang tìm cách huy động tiền mặt để thanh toán những khoản thuế có thể phát sinh từ các nghĩa vụ tài chính kéo dài hàng chục năm.

'Xét về các yếu tố cơ bản, chúng tôi không nhận thấy thay đổi lớn nào, ngoại trừ vấn đề thuế đối với các quỹ tín thác ở nước ngoài', ông Kieron Poon, Giám đốc đầu tư phụ trách cổ phiếu châu Á tại Aberdeen Investments, cho biết.

Ông Lau bổ sung: 'Xét trên bình diện rộng, tôi cho rằng những diễn biến liên quan đến thuế chỉ là biểu hiện của chính sách tài khóa đang thắt chặt'.

Các số liệu kinh tế cho thấy đà tăng trưởng của Trung Quốc đang suy yếu trong năm nay, đặc biệt ở lĩnh vực tiêu dùng. Doanh số bán lẻ đã giảm trong tháng 5, lần đầu tiên kể từ cuối năm 2022, và duy trì ở mức thấp trong những tháng tiếp theo.

Đầu tư tài sản cố định giảm 7,2% so với cùng kỳ năm trước trong 9 tháng tính đến cuối tháng 9, bất chấp xuất khẩu tăng mạnh.

Tháng trước, Bắc Kinh công bố các khoản trợ cấp thế chấp mới nhằm hỗ trợ thị trường bất động sản. Tuy nhiên, biện pháp này được đánh giá là có quy mô khá khiêm tốn so với quy mô rộng lớn của thị trường, vốn đã chìm trong tình trạng suy thoái suốt 5 năm qua.

Trong tuần này, ban lãnh đạo cấp cao nhất của Đảng Cộng sản Trung Quốc đang tiến hành Hội nghị Trung ương 5 khóa XX (Hội nghị toàn thể lần thứ 5), với trọng tâm là vấn đề kỷ luật. Một số nhà phân tích vẫn đặt kỳ vọng vào khả năng Bắc Kinh sẽ điều chỉnh chính sách sau cuộc họp này.