Dòng tiền thụ động tăng dần theo các đợt phân bổ
Theo UBCKNN, tại các kỳ đánh giá tháng 9/2025 và tháng 3/2026, FTSE Russell đã xác nhận lộ trình đưa Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Kết quả này phản ánh quá trình cải cách thể chế, hoàn thiện khung pháp lý, hạ tầng và năng lực vận hành của thị trường trong những năm qua.
Hội nghị có sự tham gia của Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, Lãnh đạo Bộ Tài chính, UBCKNN, FTSE Russell, Ngân hàng Thế giới, Đại sứ quán Vương quốc Anh tại Việt Nam, các sở giao dịch chứng khoán, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), cùng nhiều tổ chức tài chính, quỹ đầu tư và doanh nghiệp niêm yết trong và ngoài nước.
Nghi thức đánh cồng tại Hội nghị đánh dấu Việt Nam chính thức tham gia hệ thống chỉ số thị trường mới nổi thuộc FTSE Global Equity Index Series.
Một trong những tác động được thị trường quan tâm sau nâng hạng là khả năng tiếp cận dòng vốn từ các quỹ đầu tư quốc tế, bao gồm quỹ thụ động mô phỏng chỉ số và các quỹ chủ động sử dụng FTSE làm tham chiếu.
Trao đổi bên lề Hội nghị, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch UBCKNN cho biết, FTSE Russell sẽ thực hiện phân bổ theo từng giai đoạn trong vòng một năm. Tỷ trọng ở lần đầu là 10%, các lần tiếp theo lần lượt là 20%, 35% và 35%.
Theo đó, riêng tỷ trọng phân bổ trong đợt thứ hai đã gấp đôi lần đầu, đồng nghĩa quy mô vốn của các quỹ thụ động vào Việt Nam trong lần phân bổ tiếp theo sẽ lớn hơn.
'Vì vậy, nguồn vốn của các quỹ thụ động vào Việt Nam trong lần phân bổ thứ hai sẽ lớn hơn so với lần đầu', ông Hải cho biết.
Một yếu tố khác có thể hỗ trợ dòng vốn là xu hướng gia tăng số lượng nhà đầu tư tham gia các quỹ thụ động dành cho thị trường mới nổi trên thế giới. Theo Phó Chủ tịch UBCKNN, bên cạnh tỷ lệ phân bổ tương đối 20% ở đợt tiếp theo, cơ quan quản lý kỳ vọng giá trị tuyệt đối của dòng tiền có thể lớn hơn nhờ sự tăng trưởng của nhóm quỹ này.
Dù vậy, nâng hạng mới tạo ra điều kiện để dòng vốn tiếp cận thị trường. Khả năng hấp thụ vốn thực tế còn tùy thuộc vào chất lượng vận hành, mức độ minh bạch cũng như số lượng cổ phiếu Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn của những bộ chỉ số quốc tế.
Sau nâng hạng, yêu cầu giám sát càng cao
Việc bước vào nhóm thị trường mới nổi cũng kéo theo yêu cầu cao hơn về kỷ luật và chất lượng thị trường, nhất là trong các kỳ cơ cấu danh mục của FTSE Russell.
Theo ông Bùi Hoàng Hải, tăng cường giám sát giao dịch không chỉ dành riêng cho kỳ đổi rổ hiện tại mà cần được duy trì trong các kỳ cơ cấu sau. Mục tiêu là bảo đảm kỷ luật, kỷ cương, đồng thời củng cố niềm tin của cả nhà đầu tư trong nước và quốc tế.
Các tổ chức xếp hạng và nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt quan tâm đến chất lượng hình thành giá, trong đó giá cổ phiếu cần phản ánh các yếu tố cơ bản của doanh nghiệp, không bị chi phối bởi những hành vi làm sai lệch thị trường.
Bởi vậy, công tác giám sát vừa có ý nghĩa bảo đảm trật tự thị trường, vừa tạo nền tảng cho sự phát triển ổn định và duy trì niềm tin của nhà đầu tư.
Cột mốc nâng hạng vì thế không đồng nghĩa quá trình cải cách đã hoàn tất. Theo ông Hải, UBCKNN và Bộ Tài chính đang tiếp tục triển khai một số nhiệm vụ, đáng chú ý là cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) cho thị trường cổ phiếu, chuẩn bị phương án cho cơ chế giao dịch OTA và tiếp tục rà soát các vấn đề liên quan tới tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa.
Đi cùng các giải pháp về cơ chế, hạ tầng là yêu cầu tiếp tục nâng hiệu quả quản lý, tăng cường giám sát và duy trì niềm tin của nhà đầu tư.
Vốn hóa lớn chưa đủ để vào rổ chỉ số
Ở cấp độ doanh nghiệp, câu chuyện đáng chú ý sau nâng hạng là không phải cổ phiếu có quy mô vốn hóa lớn nào cũng đương nhiên được các bộ chỉ số quốc tế lựa chọn.
Theo ông Hải, ngoài 27 cổ phiếu Việt Nam được đưa vào các rổ chỉ số toàn cầu FTSE, vẫn còn khá nhiều doanh nghiệp lớn trên thị trường đứng ngoài danh sách. Thậm chí, có doanh nghiệp không xuất hiện trong danh sách 90 cổ phiếu thuộc rổ Micro.
Một trong những nguyên nhân là tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Có doanh nghiệp chịu giới hạn room ngoại; cũng có trường hợp dù không hoạt động trong ngành nghề hạn chế đầu tư nước ngoài nhưng trong quá trình hoạt động vẫn tồn tại những yếu tố khiến tỷ lệ sở hữu nước ngoài bị giới hạn, ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng tiêu chí của chỉ số.
Một điểm nghẽn khác là tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float). Khi sở hữu tại doanh nghiệp tập trung quá lớn, lượng cổ phiếu thực tế mà nhà đầu tư bên ngoài, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài, có thể tiếp cận sẽ bị thu hẹp.
Bên cạnh room ngoại và free float, chất lượng quản trị công ty, công bố thông tin và tính minh bạch cũng ngày càng được các định chế đầu tư quốc tế coi trọng. Điều đó cho thấy quy mô vốn hóa và thanh khoản không phải những điều kiện duy nhất quyết định khả năng một cổ phiếu được dòng vốn quốc tế lựa chọn.
'Khi chúng ta đã mở được cửa, nhà đầu tư nước ngoài sẽ đầu tư bao nhiêu, thị trường có thể huy động và thu hút được bao nhiêu vốn còn phụ thuộc vào chính nội lực của doanh nghiệp', ông Hải nhấn mạnh.
Để tận dụng cơ hội từ nâng hạng, theo Phó Chủ tịch UBCKNN, doanh nghiệp cần chủ động xử lý các vấn đề liên quan tới tỷ lệ sở hữu nước ngoài và mức độ tập trung sở hữu, đồng thời nâng cao chất lượng quản trị, công bố thông tin và tính minh bạch trong hoạt động.
Nhìn rộng hơn, tác động của nâng hạng vì thế không chỉ nằm ở lượng vốn có thể chảy vào trong một vài kỳ cơ cấu danh mục. Việc tiếp cận nhóm nhà đầu tư tổ chức quốc tế với các tiêu chuẩn cao hơn cũng tạo thêm áp lực để doanh nghiệp và thị trường tiếp tục nâng chuẩn.
Sau gần 30 năm phát triển, gia nhập nhóm thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell là một cột mốc mới của chứng khoán Việt Nam. Cánh cửa tiếp cận vốn quốc tế đã rộng hơn, nhưng quy mô dòng tiền đi qua cánh cửa đó sẽ còn phụ thuộc vào tiến trình cải cách của thị trường và khả năng nâng chất lượng của chính các doanh nghiệp niêm yết.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn
Sự hiện diện của quý vị ngày hôm nay là minh chứng rõ nét cho sự quan tâm ngày càng lớn của cộng đồng các nhà đầu tư đối với thị trường tài chính nói chung và thị trường chứng khoán Việt Nam nói riêng.
Việt Nam đang không ngừng nỗ lực khẳng định là một điểm đến đầu tư năng động, hấp dẫn và giàu tiềm năng đối với các nhà đầu tư trong khu vực và trên thế giới.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ, Việt Nam luôn kiên định với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, cải thiện môi trường đầu tư - kinh doanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tăng trưởng xanh; đồng thời ưu tiên thu hút các dòng vốn chất lượng, dài hạn, gắn với chuyển giao tri thức, công nghệ và quản trị tiên tiến, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
Thời gian qua, thị trường vốn Việt Nam tiếp tục ghi nhận những chuyển biến tích cực với nhiều cải cách về thể chế, vận hành, độ mở và đối thoại với cộng đồng nhà đầu tư quốc tế, đóng góp vào sự ổn định, phát triển của hệ thống tài chính quốc gia và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế.
Khung khổ pháp lý, chính sách trong lĩnh vực thị trường vốn đã có nhiều bước tiến, tập trung vào ba nhóm trọng tâm.
Thứ nhất, nâng cao chất lượng quản trị và kỷ luật thị trường, tăng cường hiệu quả điều hành, giám sát và xử lý vi phạm.
Thứ hai, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài; cải thiện khả năng tiếp cận thị trường theo thông lệ quốc tế.
Thứ ba, hoàn thiện hành lang pháp lý cho các mô hình thị trường và sản phẩm mới, phù hợp với xu hướng phát triển của thị trường vốn hiện đại.
Đây là những bước tiến quan trọng nhằm thực hiện mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, phát triển thị trường theo hướng hiện đại, hiệu quả, minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Chính nhờ những bước cải thiện kịp thời, cùng quyết tâm cao của Chính phủ, Bộ Tài chính, UBCKNN và các tổ chức thị trường, FTSE Russell đã công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp trong kỳ đánh giá tháng 9/2025 và tiếp tục khẳng định trong kỳ đánh giá tháng 3/2026 vừa qua.
Tuy nhiên, nâng hạng không phải là điểm kết thúc, mà là một bước tiến mới, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với thị trường và các cơ quan quản lý trong bối cảnh tài chính toàn cầu tiếp tục biến động.
Việt Nam cần tiếp tục chủ động, linh hoạt, sẵn sàng hoàn thiện cơ chế, chính sách và thiết chế quản lý, giám sát thị trường.
Trên tinh thần đó, Chính phủ và Bộ Tài chính đã ban hành, triển khai đồng bộ các định hướng, chiến lược phát triển thị trường vốn và thị trường chứng khoán đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Trọng tâm là tiếp tục nâng cao tính thanh khoản và chất lượng thị trường; hiện đại hóa hạ tầng; tăng cường các công cụ quản trị rủi ro; đa dạng hóa sản phẩm; thu hút các dòng vốn dài hạn, bền vững; đồng thời nâng cao năng lực quản trị, giám sát và độ mở của thị trường.
Đây cũng là nền tảng quan trọng để Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn với thị trường tài chính quốc tế, phát huy hiệu quả các nguồn lực phục vụ đầu tư và phát triển kinh tế.
Chúng tôi sẵn sàng lắng nghe ý kiến của cộng đồng quốc tế, tiếp thu những kinh nghiệm tốt, tiếp tục cải cách mạnh mẽ hơn nữa, hướng tới xây dựng một thị trường vốn minh bạch, an toàn, hiệu quả, có sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư.
Tôi hy vọng hội nghị hôm nay sẽ mở ra một diễn đàn đối thoại cởi mở và thực chất, nơi các nhà quản lý, tổ chức quốc tế và cộng đồng nhà đầu tư cùng chia sẻ góc nhìn, tăng cường kết nối và tìm kiếm những cơ hội hợp tác mới.
Với nền tảng cải cách đã được xây dựng và những bước tiến mới của thị trường, chúng tôi tin tưởng quan hệ hợp tác với cộng đồng tài chính quốc tế sẽ ngày càng được củng cố, mở rộng, đóng góp tích cực vào sự phát triển của thị trường vốn Việt Nam.