Ưu đãi FDI tăng mạnh ở châu Á, Việt Nam cần làm gì để duy trì sức hút?

Theo Cục Thống kê, tổng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đăng ký vào Việt Nam tính đến ngày 31/5 đạt 24,81 tỷ USD, tăng 34,9% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, vốn FDI thực hiện đạt 9,75 tỷ USD, tăng 9,6% và là mức cao nhất trong giai đoạn 5 tháng đầu năm của 5 năm qua.

VốnFDIđăng ký vào Việt Nam trong5 tháng đầu năm giai đoạn 2022-2026

(đơn vị: tỷ USD)

Làn sóng tái định vị

Theo TS. Đặng Thảo Quyên, Đại học RMIT Việt Nam, trong bối cảnh FDI toàn cầu suy giảm do tác động của địa chính trị và xu hướng bảo hộ thương mại, dòng vốn quốc tế đang phân mảnh và tái cấu trúc theo hướng 'giảm phụ thuộc', kết quả thu hút FDI của Việt Nam là một tín hiệu rất tích cực.

Phân tích cụ thể, bà Quyên cho biết sự tăng mạnh của vốn đăng ký mới (tăng gần 200%) cho thấy một 'làn sóng tái định vị' của nhà đầu tư quốc tế đang đi vào giai đoạn quyết định, chứ không còn là giai đoạn thăm dò.

Trong những năm trước, xu hướng 'Trung Quốc +1' chủ yếu mang tính chiến lược phòng ngừa. Nhưng đến 2025–2026, dưới áp lực thuế quan, kiểm soát công nghệ và rủi ro địa chính trị, các doanh nghiệp buộc phải ra quyết định đầu tư thực chất – xây dựng năng lực sản xuất mới ngoài Trung Quốc.

Bên cạnh đó, việc vốn FDI thực hiện tiếp tục tăng ổn định cho thấy Việt Nam không chỉ thu hút được các cam kết đầu tư, mà còn duy trì được niềm tin trong quá trình triển khai dự án.

'Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu đang tái cấu trúc và cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt, đây là tín hiệu quan trọng giúp Việt Nam tiếp tục giữ vị thế là một điểm đến trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng của các tập đoàn quốc tế', bà Quyên nêu rõ.

Về triển vọng, bà Quyên cho rằng, Việt Nam vẫn đang có cơ hội lớn khi tiếp tục được xem là một điểm đến quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng của các tập đoàn quốc tế. Xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng, giảm phụ thuộc vào một thị trường duy nhất và tìm kiếm các trung tâm sản xuất mới vẫn đang tạo dư địa để Việt Nam thu hút thêm dòng vốn FDI chất lượng cao.

Cơ hội không còn mang tính 'tự nhiên'

Tuy nhiên, cơ hội này không còn mang tính 'tự nhiên' như giai đoạn trước, khi căng thẳng Mỹ – Trung ở mức cao và dòng vốn có xu hướng rời Trung Quốc rõ rệt. Khi môi trường quốc tế có dấu hiệu ổn định hơn về mặt hình thức, các tập đoàn sẽ có xu hướng cân nhắc kỹ hơn giữa chi phí dịch chuyển và lợi ích dài hạn, đồng thời phân bổ đầu tư theo mô hình đa điểm thay vì tập trung vào một quốc gia duy nhất.

"Điều này đồng nghĩa với việc Việt Nam sẽ phải cạnh tranh trực tiếp hơn với các nền kinh tế như Ấn Độ, Indonesia hay Thái Lan, vốn đang tích cực cải thiện môi trường đầu tư và đưa ra các gói ưu đãi quy mô lớn", bà Quyên nêu rõ.

Ở chiều trong nước, quá trình tái cấu trúc bộ máy và điều chỉnh chính sách đang diễn ra tương đối sâu rộng. Đây là một bước chuyển cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và cải thiện môi trường kinh doanh, nhưng trong ngắn hạn có thể tạo ra một 'khoảng trễ thể chế'.

"Nếu các cải cách thể chế trong nước được thực thi hiệu quả và tạo ra sự cải thiện rõ rệt về tính minh bạch, tính dự báo của chính sách, Việt Nam có thể bước vào một chu kỳ thu hút FDI mới – không chỉ dựa vào chi phí, mà dựa vào chất lượng của môi trường đầu tư", bà Quyên kỳ vọng.

Còn theo TS. Trần Toàn Thắng, Trưởng ban Quốc tế và Chính sách hội nhập, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, Bộ Tài chính, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt, dòng FDI thế hệ mới sẽ không còn đặt trọng tâm vào lợi thế lao động giá rẻ hay các ưu đãi về chi phí, mà hướng tới việc xây dựng hệ sinh thái đầu tư, nền tảng phát triển dài hạn và khả năng tận dụng thị trường trong nước.

Vì vậy, Việt Nam cần thay đổi động lực thu hút FDI, chuyển từ cạnh tranh bằng chi phí sang tạo dựng lợi thế về chất lượng nguồn nhân lực, năng lực kết nối chuỗi giá trị toàn cầu và phát huy hiệu quả từ các hiệp định thương mại tự do (FTA).

Đồng thời , cần chuyển mạnh sang các hình thức hỗ trợ đầu tư 'phi thuế', đồng thời thiết kế các ưu đãi có điều kiện, gắn với chiến lược thu hút FDI có chọn lọc của quốc gia. Trọng tâm là tiếp tục đơn giản hóa thủ tục đầu tư, minh bạch hóa chính sách, bảo đảm tính ổn định của pháp luật dài hạn và tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

'Khi môi trường đầu tư trở nên dễ dự đoán hơn, đây sẽ là lợi thế cạnh tranh quan trọng để Việt Nam thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới', ông Thắng tin tưởng.

Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2026 - Summer Summit

Thời gian: 11/06/2026
Địa điểm: L7 West Lake Hanoi by Lotte Hotels, Ballroom tầng 4, 683 Lạc Long Quân, Tây Hồ, Hà Nội

Vietnam Investment Forum 2026 - Summer Summit quy tụ đại diện cơ quan quản lý, lãnh đạo ngân hàng, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, giám đốc phân tích và các chuyên gia kinh tế độc lập, tập trung vào bức tranh vĩ mô, AI & Big Data và chiến lược tìm kiếm Alpha trong nửa cuối năm 2026.

Ba phiên thảo luận chính:

Phiên thảo luận 1: Vĩ mô 2026 - Việt Nam trước các cú sốc từ bên ngoài và cơ hội từ bên trong
Phiên thảo luận 2: AI & Big Data - Từ lợi thế ra quyết định đến thế hệ sản phẩm đầu tư mới
Phiên thảo luận 3: Cơ hội tìm kiếm Alpha trên thị trường chứng khoán và các kênh tài sản phổ biến

Tìm hiểu chương trình tại VIF 2026 Summer Summit.

Đặt vé ngay