Vì sao đồng rupee suy yếu dù kinh tế Ấn Độ tăng trưởng nhanh?

Thông thường, khi tốc độ tăng trưởng kinh tế của một nước vượt các nước cùng nhóm, đồng nội tệ của nước đó sẽ mạnh lên. Nhưng kinh tế Ấn Độ tăng trưởng nhanh hơn cả Trung Quốc, mà đồng rupee vẫn mất giá qua từng năm kể từ 2018…

Đồng rupee mất giá nhanh hơn từ năm ngoái, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump áp thuế quan cao đối với hàng hóa nhập khẩu từ Ấn Độ. Năm nay, cú sốc giá năng lượng do chiến tranh Mỹ - Iran tiếp tục khiến đồng tiền này liên tiếp chạm các mức thấp kỷ lục.

Theo hãng tin Bloomberg, đồng rupee suy yếu làm gia tăng gánh nặng chi phí nhập khẩu năng lượng vốn đã lớn của Ấn Độ, đồng thời thu hẹp nguồn lực của chính phủ dành cho trợ cấp và các chương trình hỗ trợ người dân.

Để ứng phó, vào cuối tháng 3 và đầu tháng 4 năm nay, Ngân hàng Trung ương Ấn Độ (RBI) đã triển khai hàng loạt biện pháp mạnh nhằm ngăn đà mất giá của đồng rupee. Chính phủ cũng cho phép tăng giá nhiên liệu và hạn chế nhập khẩu vàng. Tuy nhiên, các biện pháp này chỉ giúp đồng tiền tạm thời ổn định, trong khi dòng USD tiếp tục chảy ra khỏi Ấn Độ.

Đến tháng 10, RBI triển khai thêm các biện pháp hỗ trợ đồng rupee quyết liệt nhất kể từ cuộc khủng hoảng tiền tệ năm 2013.

NHỮNG NGUYÊN NHÂN ĐẰNG SAU ĐÀ SUY YẾU

Năm ngoái, đồng rupee chịu sức ép từ các biện pháp thuế quan mang tính trừng phạt của ông Trump và làn sóng rút vốn ngoại khỏi thị trường chứng khoán Ấn Độ. Khi đó, nhà đầu tư nước ngoài lo ngại về tác động của thuế quan Mỹ, trong khi định giá cổ phiếu Ấn Độ ở mức cao và lợi nhuận doanh nghiệp yếu.

Sang năm nay, chiến tranh Mỹ - Iran và giá năng lượng tăng vọt càng khiến sức ép lên đồng rupee lớn hơn. Do nhập khẩu phần lớn lượng dầu tiêu thụ trong nước, Ấn Độ phải chi nhiều ngoại tệ hơn, chủ yếu là USD, khi giá dầu tăng. Nhu cầu USD gia tăng đã gây thêm áp lực giảm giá lên đồng rupee.

Về dài hạn, đồng rupee còn chịu tác động từ những vấn đề cơ cấu của nền kinh tế. Lạm phát tương đối cao trong thời gian dài khiến hàng hóa Ấn Độ đắt lên so với hàng hóa của các nước khác, góp phần làm đồng nội tệ suy yếu. Áp lực lạm phát bắt nguồn từ giá lương thực biến động do nguồn cung chịu ảnh hưởng của thời tiết, cùng những bất cập trong chuỗi cung ứng và năng suất thấp ở một số bộ phận của khu vực kinh tế phi chính thức.

Đồng rupee mất giá khiến hàng nhập khẩu đắt hơn, làm tăng chi phí sinh hoạt của người dân và chi phí sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Tác động này đặc biệt lớn với Ấn Độ, nơi phụ thuộc nhiều vào nguồn cung nước ngoài đối với các mặt hàng thiết yếu như nhiên liệu, khí đốt dùng để nấu ăn, phân bón và hàng điện tử.

Đồng tiền suy yếu cũng có thể khiến nhà đầu tư nước ngoài ngần ngại, bởi giá trị khoản đầu tư tại Ấn Độ giảm khi quy đổi sang USD. Từ đầu năm đến nay, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ra hơn 30 tỷ USD cổ phiếu Ấn Độ. Dòng vốn rút đi khiến nước này gặp thêm khó khăn trong việc thu hút nguồn vốn để bù đắp thâm hụt tài khoản vãng lai.

Tuy nhiên, đồng rupee yếu cũng mang lại một số lợi ích. Hàng hóa và dịch vụ của Ấn Độ trở nên rẻ hơn đối với khách mua nước ngoài, nhờ đó có thể phần nào bù đắp tác động từ việc Mỹ tăng thuế quan. Đây cũng là lợi thế trong bối cảnh Ấn Độ tìm cách mở rộng quan hệ thương mại với các nước khác.

Các hộ gia đình nhận tiền từ người thân làm việc ở nước ngoài cũng được hưởng lợi, vì mỗi USD đổi được nhiều rupee hơn. Ấn Độ là nước nhận kiều hối lớn nhất thế giới, với tổng giá trị vượt 135 tỷ USD trong 12 tháng tính đến tháng 3/2025.

CÁC BIỆN PHÁP CỦA RBI VÀ CHÍNH PHỦ

Vào cuối tháng 3 và đầu tháng 4, RBI can thiệp mạnh vào thị trường ngoại hối để hỗ trợ đồng rupee. Cơ quan này vừa bán USD từ dự trữ ngoại hối, vừa sử dụng các hợp đồng phái sinh trên thị trường nước ngoài để cam kết bán USD vào một thời điểm trong tương lai.

Chính phủ cũng triển khai các biện pháp nhằm giảm nhu cầu ngoại tệ. Vào tháng 5, Ấn Độ chấm dứt chính sách giữ nguyên giá xăng kéo dài 4 năm, cho phép tăng giá bán lẻ để người tiêu dùng chia sẻ một phần chi phí do giá dầu thế giới tăng cao. Đồng thời, chính phủ hạn chế nhập khẩu vàng để giảm lượng ngoại tệ phải chi cho mặt hàng này.

Đến tháng 6, RBI triển khai thêm các biện pháp thu hút USD, trong đó có việc khuyến khích người Ấn Độ sống ở nước ngoài gửi tiền vào các ngân hàng trong nước. Các chương trình này huy động được số tiền kỷ lục 143,6 tỷ USD, góp phần đưa dự trữ ngoại hối lên gần 800 tỷ USD vào tháng 9.

Tuy nhiên, những nỗ lực trên vẫn chưa đủ để ngăn đồng rupee tiếp tục mất giá. Trong tháng này, RBI tăng lãi suất điều hành lần đầu tiên sau 3 năm, trong bối cảnh nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới cũng thắt chặt chính sách tiền tệ.

Sau đó, RBI triển khai các biện pháp khẩn cấp, trong đó có việc bán USD cho các nhà máy lọc dầu quốc doanh thông qua những ngân hàng được chỉ định. Cách này giúp các doanh nghiệp mua được USD để thanh toán tiền nhập khẩu dầu và nhiên liệu mà không phải mua trực tiếp trên thị trường giao ngay, qua đó giảm sức ép lên đồng rupee. RBI cũng siết quy định đối với các công cụ phái sinh ngoại hối nhằm hạn chế hoạt động đầu cơ vào khả năng đồng rupee tiếp tục mất giá.

Các biện pháp mới nhất giúp đồng rupee ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong 6 tháng. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng đồng tiền này khó thoát khỏi xu hướng mất giá dài hạn, khi lạm phát dai dẳng, sự phụ thuộc vào hàng nhập khẩu và dòng vốn ngoại rút khỏi Ấn Độ vẫn tiếp tục gây sức ép.

Nếu chiến tranh Mỹ - Iran kết thúc và giá dầu giảm, sức ép lên cán cân thanh toán của Ấn Độ có thể giảm bớt. Tuy nhiên, theo dữ liệu của RBI, ngay cả trước khi xung đột nổ ra, đồng rupee đã xuống mức thấp nhất trong gần 12 năm nếu tính theo tỷ giá hiệu dụng thực (REER). Chỉ số này đo giá trị đồng rupee so với các đồng tiền của những đối tác thương mại chính, sau khi điều chỉnh theo chênh lệch lạm phát.

RBI cũng có thể không muốn can thiệp quá mạnh để bảo vệ đồng rupee, bởi điều đó có thể cản trở mục tiêu dài hạn là mở rộng việc sử dụng đồng tiền này trên thị trường quốc tế. Cơ quan này từ lâu khẳng định chỉ can thiệp để hạn chế biến động quá mức, thay vì duy trì một mức tỷ giá cụ thể. Thống đốc RBI Sanjay Malhotra từng nhận định mức mất giá khoảng 3% mỗi năm là 'khá tự nhiên', do lạm phát tại Ấn Độ cao hơn ở các nền kinh tế phát triển.