Vì sao EIB và POW lỡ nhịp nâng hạng FTSE?

Vì sao EIB và POW lỡ nhịp nâng hạng FTSE?Hoàng Phan-04/09/2026 18:30 (GMT+7)(VNF) - EIB và POW cùng bị loại khỏi FTSE Vietnam Index và cũng chưa xuất hiện trong danh sách 117 cổ phiếu Việt Nam thuộc hệ thống GEIS sau nâng hạng.Chuyên đề:Cơ hội cho chứng khoán Việt từ danh sách cổ phiếu lọt rổ FTSE GEISTIN LIÊN QUAN‘Lọc’ rổ FTSE Vietnam Index trước thềm 'chốt' FTSE GEIS04/09/2026 17:30Kỳ rà soát bán niên ngày 4/9 của FTSE Russell xuất hiện những con số dễ gây chú ý: 21 cổ phiếu bị loại khỏi FTSE Vietnam Index, trong khi chỉ 3 mã được bổ sung. Song, khi đặt danh sách này cạnh kết quả phân loại cổ phiếu Việt Nam trong hệ thống chỉ số toàn cầu của FTSE sau nâng hạng, bức tranh lại khác.Trong 21 mã bị loại, 10 cổ phiếu vẫn nằm trong nhóm vốn hóa lớn, vừa và nhỏ toàn cầu của FTSE, 9 mã khác chuyển xuống nhóm vốn hóa siêu nhỏ. Chỉ còn Eximbank (HoSE:EIB) và PV Power (HoSE:POW) chưa xuất hiện ở cả hai nhóm.Nếu chỉ nhìn vào vốn hóa, EIB và POW hoàn toàn không phải những doanh nghiệp nhỏ. Tại thời điểm cuối tháng 6, EIB có vốn hóa ước khoảng 1,49 tỷ USD, còn POW vào khoảng 1,71 tỷ USD.Nghịch lý nằm ở chỗ, trong mắt một nhà cung cấp chỉ số toàn cầu, quy mô doanh nghiệp không phải là tất cả. Điều quan trọng hơn là bao nhiêu phần trong số vốn hóa đó thực sự có thể được nhà đầu tư quốc tế mua và nắm giữ. Và chính ở điểm này, EIB và POW cùng gặp trở ngại.EIB: Dành room cho cổ đông chiến lược, nhưng lại thu hẹp cánh cửa vào chỉ số toàn cầuTrường hợp EIB có lẽ là đáng chú ý nhất. Theo điều lệ Eximbank công bố tháng 5/2026, tổng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại ngân hàng được giới hạn ở mức không quá 6% vốn điều lệ.Mức này thấp hơn rất nhiều so với trần sở hữu nước ngoài tối đa 30% thường thấy ở các ngân hàng Việt Nam. Về mặt chiến lược, lựa chọn này có lý do riêng. Eximbank muốn dành dư địa để có thể tìm kiếm và bố trí cổ phần cho nhà đầu tư chiến lược nước ngoài trong tương lai.Nhưng chính quyết định ấy lại tạo ra một nghịch lý khác khi thị trường bước vào giai đoạn nâng hạng. FTSE không chỉ quan tâm đến việc một cổ phiếu có thanh khoản hay không, mà còn đánh giá tỷ lệ vốn thực sự có thể được nhà đầu tư quốc tế tiếp cận. Khi giới hạn sở hữu nước ngoài chỉ ở mức 6%, phần vốn hóa được coi là có thể đầu tư của EIB bị thu hẹp mạnh.Với vốn hóa toàn phần khoảng 1,49 tỷ USD tại cuối tháng 6, nếu áp mức 6%, phần vốn hóa có thể đầu tư về lý thuyết của EIB chỉ khoảng 90 triệu USD. Con số này tạo ra một khoảng cách rất lớn giữa quy mô ngân hàng và quy mô cổ phiếu thực sự "mở" cho dòng vốn quốc tế.Cổ phiếu EIB giảm gần 20% trong 3 tháng qua. Ảnh: InvestingChưa kể, EIB còn có thể rơi vào một khoảng trống khá đặc biệt trong hệ thống phân loại của FTSE: quá lớn để được xếp xuống nhóm vốn hóa siêu nhỏ, nhưng phần vốn hóa có thể đầu tư lại quá nhỏ để bước vào nhóm vốn hóa nhỏ.Theo các ngưỡng tham chiếu sử dụng cho kỳ rà soát tháng 9, ranh giới vốn hóa toàn phần của nhóm vốn hóa siêu nhỏ vào khoảng 1,42 tỷ USD, trong khi EIB ở quanh 1,49 tỷ USD.Ngân hàng có thể chỉ nhỉnh hơn ngưỡng của nhóm siêu nhỏ, nhưng lại còn cách khá xa ngưỡng cần thiết về phần vốn hóa có thể đầu tư để được xếp vào nhóm cao hơn. EIB không nhỏ, nhưng lại chưa đủ "mở". Đây là một nghịch lý khá điển hình của giai đoạn hậu nâng hạng: một doanh nghiệp có thể đủ lớn trên bảng điện, nhưng vẫn chưa đủ lớn trong mắt các quỹ đầu tư quốc tế nếu phần cổ phiếu mà họ có thể sở hữu quá hạn chế.Với Eximbank, nút thắt này càng đáng chú ý vì nó có thể bắt nguồn từ một lựa chọn mang tính chủ động. Ngân hàng muốn để dành chỗ cho cổ đông chiến lược, nhưng chính việc giữ giới hạn sở hữu nước ngoài ở mức thấp có thể đồng thời khiến cổ phiếu khó đáp ứng các tiêu chuẩn của chỉ số quốc tế.Ngay cả trong kịch bản giới hạn sở hữu nước ngoài được nâng trở lại 30%, bài toán chưa chắc lập tức được giải quyết. Với vốn hóa quanh 1,49 tỷ USD, phần vốn hóa có thể đầu tư lý thuyết vào khoảng 447 triệu USD, vẫn chỉ xấp xỉ ngưỡng cần thiết để được xem xét vào nhóm vốn hóa nhỏ. Điều đó cho thấy EIB không chỉ cần mở room, mà còn cần duy trì hoặc nâng quy mô vốn hóa nếu muốn cải thiện vị trí trong các kỳ rà soát sau.POW: Doanh nghiệp lớn, nhưng gần 80% vốn nằm ngoài phần tự do chuyển nhượngVới POW, điểm nghẽn lại nằm ở cơ cấu cổ đông. Sau đợt tăng vốn hoàn tất đầu năm 2026, PV Power có hơn 3 tỷ cổ phiếu lưu hành. Tuy nhiên, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) vẫn nắm 79,94% vốn.Như vậy, phần cổ phiếu còn lại trên thị trường tối đa chỉ vào khoảng 20,06%.Với FTSE, lượng cổ phần do Nhà nước hoặc cổ đông kiểm soát nắm giữ không được tính đầy đủ vào phần cổ phiếu tự do chuyển nhượng. Vì vậy, quy mô có thể đầu tư của POW nhỏ hơn rất nhiều so với vốn hóa toàn doanh nghiệp.Tại cuối tháng 6, POW có vốn hóa ước khoảng 1,71 tỷ USD. Nhưng nếu chỉ khoảng 20% cổ phần được coi là có thể đầu tư, phần vốn hóa thực sự tiếp cận được chỉ quanh 340-345 triệu USD.Một lần nữa, đây là khoảng cách khá xa so với quy mô doanh nghiệp trên sàn. POW vì thế rơi vào tình thế: vốn hóa toàn phần đủ lớn để không còn nằm trong vùng vốn hóa siêu nhỏ, nhưng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng lại khiến phần vốn hóa có thể đầu tư chưa đủ lớn để vào nhóm vốn hóa nhỏ.Cổ phiếu POW giảm hơn 6% trong 3 tháng qua. Ảnh: InvestingPV Power vừa hoàn tất một đợt tăng vốn lớn. Nhưng việc tăng số lượng cổ phiếu không đồng nghĩa với việc tăng khả năng tiếp cận đối với nhà đầu tư quốc tế, bởi PVN vẫn duy trì tỷ lệ sở hữu gần 80%.Đây cũng là lý do câu chuyện của POW mang tính cấu trúc dài hạn hơn EIB. Với Eximbank, một quyết định điều chỉnh giới hạn sở hữu nước ngoài có thể thay đổi nhanh tỷ lệ vốn mà nhà đầu tư ngoại được phép nắm giữ. Còn với POW, để tăng đáng kể tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, nhiều khả năng cần sự thay đổi trong cơ cấu sở hữu của cổ đông Nhà nước.Nếu giữ nguyên mức vốn hóa khoảng 1,71 tỷ USD, POW sẽ cần tỷ lệ vốn có thể đầu tư xấp xỉ 29% để tiến gần ngưỡng tham chiếu của nhóm vốn hóa nhỏ. Con số này cao hơn đáng kể mức khoảng 20% hiện tại.Thanh khoản, trong khi đó, chưa phải lời giải thuyết phục nhất cho việc hai cổ phiếu đứng ngoài hệ thống chỉ số toàn cầu của FTSE. POW thường xuyên giao dịch hàng triệu, thậm chí hàng chục triệu cổ phiếu mỗi phiên. EIB cũng không thuộc nhóm cổ phiếu kém thanh khoản trên HoSE. FTSE có các bài kiểm tra thanh khoản riêng dựa trên dữ liệu nhiều tháng, nên không thể loại trừ hoàn toàn yếu tố này, nhưng các giới hạn về tỷ lệ vốn có thể đầu tư vẫn nổi bật hơn rõ rệt.FTSE không công bố chi tiết một cổ phiếu thất bại ở tiêu chí nào. Vì vậy, chưa thể khẳng định EIB đứng ngoài GEIS chỉ vì giới hạn sở hữu nước ngoài 6%, hay POW đứng ngoài chỉ vì PVN nắm gần 80% vốn. Tuy nhiên, khi đối chiếu phương pháp của FTSE với dữ liệu sở hữu và vốn hóa, cả hai trường hợp đều chỉ về cùng một nút thắt: phần vốn hóa "mở" cho thị trường nhỏ hơn rất nhiều so với quy mô toàn doanh nghiệp.‘Lọc’ rổ FTSE Vietnam Index trước thềm 'chốt' FTSE GEIS‘Lọc’ rổ FTSE Vietnam Index trước thềm 'chốt' FTSE GEISTài chính(VNF) - 21 cổ phiếu vừa rời FTSE Vietnam Index, nhưng phần lớn trong số đó từng được FTSE Russell thêm vào danh mục FTSE GEIS.