Chín tháng đầu năm 2026, GDP Việt Nam tăng 9,01%, riêng quý III tăng 9,95%. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1% so với cùng kỳ. Thế nhưng, chỉ trong tháng 10, khối ngoại bán ròng hơn 24.000 tỷ đồng trên HOSE. Hai diễn biến trái chiều không nhất thiết phản ánh những đánh giá đối lập về Việt Nam, mà cho thấy sự khác biệt giữa vốn đầu tư sản xuất và vốn đầu tư tài chính.
Hai dòng vốn, hai thước đo kỳ vọng
TS. Lê Đức Khánh, Giám đốc Phân tích CTCP Chứng khoán VPS, nhận định kinh tế Việt Nam đang có động lực từ xuất nhập khẩu, FDI, đầu tư công và tiêu dùng nội địa. Tại tọa đàm trực tuyến '2027, Gửi tiết kiệm thôi đã đủ?!' do VPS tổ chức ngày 3/11, ông đề cập triển vọng của các doanh nghiệp xây dựng, thép, hóa chất, cảng biển và chế biến chế tạo khi hoạt động sản xuất, đầu tư tiếp tục mở rộng.
Tuy nhiên, hai dòng vốn không cùng đi theo một lịch trình. Quyết định xây dựng nhà máy thường dựa trên chiến lược kinh doanh nhiều năm. Trong khi đó, vốn đầu tư chứng khoán có thể phản ứng nhanh với lãi suất quốc tế, tỷ giá, định giá cổ phiếu và nhu cầu cơ cấu danh mục. FDI giải ngân tăng vì thế không bảo đảm khối ngoại lập tức mua ròng trên sàn.
Thử thách của thị trường nằm ở khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết. GDP là chỉ báo quan trọng, nhưng giá cổ phiếu còn chịu tác động của chi phí vốn, kỳ vọng lợi nhuận và rủi ro trong từng ngành.
Theo ông Khánh, tỷ giá, thanh khoản ngân hàng và nhu cầu tín dụng cuối năm 2026 vẫn tạo sức ép. Ngày 28/10, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giữ lãi suất ở mức 3,75–4%. Chính sách tiếp theo của Fed có thể ảnh hưởng tới dòng vốn quốc tế, còn Việt Nam cần cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng và ổn định vĩ mô.
 |
| Ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital tại Tọa đàm |
Ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital, cho rằng không thể chỉ nhìn lãi suất để đánh giá sức hấp dẫn của chứng khoán. 'Ta phải so sánh: tốc độ tăng của lãi suất với tốc độ tăng trưởng lợi nhuận thực của doanh nghiệp', ông nói. Tiền gửi có thể hấp dẫn hơn khi lãi suất tăng, nhưng cổ phiếu vẫn có cơ sở thu hút vốn nếu doanh nghiệp tăng trưởng tốt và định giá hợp lý.
Bởi vậy, triển vọng cuối năm khó quy về một kịch bản tăng giá đồng loạt. Ông Khánh kỳ vọng thị trường có thể phục hồi và tích lũy dần sau các nhịp điều chỉnh, nhưng lưu ý sự phân hóa khiến cơ hội giao dịch ngắn hạn chưa rộng mở.
 |
| Các diễn giả tham gia Tọa đàm |
Nâng hạng mở cửa, dòng vốn vẫn cần thời gian
Từ ngày 21/9/2026, Việt Nam chính thức được FTSE Russell xếp vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp. Cổ phiếu Việt Nam được đưa vào các bộ chỉ số toàn cầu theo bốn giai đoạn, đến tháng 9/2027. Nâng hạng mở thêm khả năng tiếp cận vốn quốc tế, nhưng không bảo đảm dòng tiền đến cùng lúc hay mọi cổ phiếu đều tăng giá.
Vấn đề dài hạn hơn là nâng chất lượng thị trường, từ hạ tầng giao dịch đến khả năng phục vụ nhà đầu tư tổ chức và huy động vốn cho doanh nghiệp. Theo ông Khánh, thị trường cổ phiếu, trái phiếu còn nhiều dư địa phát triển khi nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng.
Với nhà đầu tư cá nhân, khoảng cách giữa triển vọng vĩ mô và giá cổ phiếu đòi hỏi sự kiên nhẫn. Ông Khánh khuyến nghị 'đầu tư với tầm nhìn dài hơi hơn' thay vì tập trung quá nhiều vào biến động ngắn hạn. Một xu hướng kinh tế có thể kéo dài nhiều năm, còn cổ phiếu vẫn trải qua những đợt điều chỉnh bất ngờ.
Bà Lê Thị Lệ Hằng, Tổng Giám đốc CTCP Quản lý quỹ Sài Gòn (Saigon Capital), đề nghị phân chia tài sản theo thời hạn sử dụng: dự phòng cho nhu cầu đột xuất, ưu tiên ổn định với khoản cần dùng trong vài năm và chỉ cân nhắc tài sản tăng trưởng đối với nguồn vốn dài hạn. Với một khoản tiền sẵn có, bà gợi ý kết hợp tiền gửi và giải ngân từng phần thay vì dồn vốn vào một thời điểm.
Ở phần vốn dài hạn, đầu tư theo danh mục có quy tắc là một lựa chọn. VPS Smart Indexing (VSI), do VPS phối hợp cùng Saigon Capital phát triển, cho phép nhà đầu tư sở hữu trực tiếp cổ phiếu trong danh mục được quản lý theo chiến lược xác định trước. Riêng danh mục mẫu VSI01 được rà soát, tái cơ cấu hàng tháng dựa trên các tiêu chí về rủi ro và xu hướng giá.
Không phương pháp nào loại bỏ được biến động. Khi dòng vốn vào nền kinh tế thực và dòng tiền chứng khoán còn lệch nhịp, điều nhà đầu tư có thể chủ động là xác định thời hạn, mức rủi ro và kỷ luật phân bổ, thay vì cố dự báo chính xác phiên đảo chiều.