WB nâng dự báo tăng trưởng của Việt Nam lên 7,4% nhờ 'làn sóng' AI

Theo Báo cáo Cập nhật Kinh tế khu vực Đông Á và Thái Bình Dương (EAP) công bố ngày 6/10 của Ngân hàng Thế giới (World Bank-WB), kinh tế khu vực này dự kiến tăng trưởng 4,5% trong năm 2026. Trong đó, Việt Nam nổi lên như một điểm sáng khi được WB nâng dự báo tăng trưởng lên mức 7,4%, tăng 1,1 điểm phần trăm so với dự báo trước đó…

Theo đánh giá của WB, Việt Nam là nền kinh tế có thành tích tích cực nhất trong khu vực EAP. Nền kinh tế đã tăng tốc từ mức 8,02% của năm 2025 lên 8,18% trong nửa đầu năm 2026. Với nền tảng này, WB dự báo tăng trưởng cả năm 2026 của Việt Nam sẽ ở mức 7,4%, đánh dấu mức điều chỉnh tăng cao nhất (thêm 1,1 điểm phần trăm) trong khu vực.

Động lực đà tăng tốc này đến từ lĩnh vực sản xuất, xuất khẩu và đầu tư công. Trong tháng 8 năm 2026, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam tăng 22,4% so với cùng kỳ năm ngoái, đặc biệt ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ ở các mặt hàng điện tử và máy móc. Đáng chú ý, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện cũng đạt mức cao nhất trong vòng 5 năm qua.

Theo WB, sự phục hồi và vươn lên của Việt Nam gắn liền với vai trò ngày càng lớn trong chuỗi giá trị toàn cầu về hàng hóa liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Báo cáo chỉ ra rằng, xuất khẩu các sản phẩm AI đã đóng góp tới hơn 70% vào mức tăng trưởng xuất khẩu tổng thể của Việt Nam. Về mặt cơ cấu, các thiết bị lắp ráp như máy tính, máy chủ và bộ định tuyến chiếm khoảng 60% tổng giá trị xuất khẩu liên quan đến AI của Việt Nam, phần lớn trong số đó được xuất sang thị trường Hoa Kỳ để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng cuối cùng. Xuất khẩu các mặt hàng liên quan đến AI của Việt Nam đã tăng ít nhất gấp đôi so với mức trung bình của giai đoạn 2020-2022.

SỰ THÍCH ỨNG NHANH NHẠY TRONG ỨNG DỤNG AI

Không chỉ mạnh về sản xuất và xuất khẩu phần cứng, theo WB, Việt Nam còn cho thấy sự thích ứng nhanh nhạy trong việc ứng dụng AI vào đời sống và sản xuất. Mặc dù mức độ sử dụng AI trong dân chúng tại các nền kinh tế mới nổi ở EAP nhìn chung vẫn thấp hơn so với các nước phát triển, Việt Nam (cùng với Trung Quốc, Malayisa và Philppines) là một trong số ít các quốc gia có tỷ lệ sử dụng GenAI cá nhân tiệm cận với mức trung bình 20% của toàn cầu.

Các giải pháp AI 'quy mô nhỏ' (Small AI) đang mang lại những lợi ích rõ rệt trong ngắn hạn. Việt Nam đã ghi nhận những bước tiến lớn trong việc điều chỉnh công nghệ AI cho phù hợp với ngôn ngữ và dữ liệu địa phương.

Nổi bật là mô hình VinaLLaMA được tinh chỉnh riêng cho tiếng Việt. Bên cạnh đó, một ứng dụng huấn luyện viên AI (AI coach) dành riêng cho người nói tiếng Việt đã trở thành một trong những công cụ học ngoại ngữ phổ biến nhất cả nước.

Công nghệ AI cũng đang lan tỏa mạnh mẽ vào các ngành dịch vụ và y tế. Các hệ thống chẩn đoán hình ảnh y tế tích hợp AI đang hỗ trợ đắc lực cho các bệnh viện thiếu thốn nguồn lực trong việc cải thiện chất lượng chẩn đoán bệnh.

Trong ngành du lịch, các công cụ AI giúp các khách sạn nhỏ và công ty lữ hành tạo ra hình ảnh quảng cáo và điều chỉnh giá cả linh hoạt với chi phí thấp hơn rất nhiều.

Về mặt thị trường lao động, Việt Nam cũng ghi nhận nhu cầu mạnh mẽ về kỹ năng phát triển phần mềm, hoàn toàn phù hợp với định hướng tăng trưởng xuất khẩu phần mềm của quốc gia.

'CƠN GIÓ NGƯỢC' TỪ LẠM PHÁT VÀ CHI PHÍ NĂNG LƯỢNG

Tuy nhiên, bức tranh kinh tế Việt Nam không chỉ có những gam màu sáng. Theo WB, là một quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng, Việt Nam chịu ảnh hưởng từ việc giá dầu thế giới tăng cao sau những xung đột tại Trung Đông. Kim ngạch nhập khẩu dầu của Việt Nam đã ghi nhận mức tăng lớn nhất khu vực, với giá trị danh nghĩa tăng tới 36%.

Chi phí nhiên liệu, nhà ở và các dịch vụ tiện ích đắt đỏ đã đẩy lạm phát của Việt Nam từ mức 2,5% hồi đầu năm lên 4,24% vào tháng 8 năm 2026. Theo đó, WB dự báo lạm phát trung bình của Việt Nam trong năm 2026 sẽ ở mức 4,2%.

Một rủi ro kinh tế vĩ mô khác đáng lưu tâm là sự sụt giảm của dự trữ ngoại hối. Tốc độ tăng trưởng nhập khẩu của Việt Nam trong năm 2026 thậm chí còn nhanh hơn xuất khẩu. Nguyên nhân chủ yếu là do việc tích lũy hàng tồn kho điện tử và sự leo thang của giá chip cũng như giá nhiên liệu trên thị trường quốc tế. Hậu quả là dự trữ ngoại hối của Việt Nam đã sụt giảm, dự kiến sẽ rơi xuống mức tương đương chưa tới 2 tháng nhập khẩu trong năm 2026.

Để đối phó với cú sốc giá năng lượng, Chính phủ Việt Nam đã thực hiện nhiều biện pháp điều tiết, trong đó đáng chú ý là việc khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông công cộng và áp dụng các chính sách cắt giảm thuế nhiên liệu để hỗ trợ người tiêu dùng.

CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA MỞ RỘNG VÀ HÀM Ý PHÁT TRIỂN

Để duy trì động lực tăng trưởng, Việt Nam đang sử dụng mạnh mẽ các công cụ tài khóa. Kế hoạch đầu tư công của Việt Nam ghi nhận mức tăng tới 45%, khiến thâm hụt ngân sách ước tính mở rộng lên mức 3,7% GDP. Giai đoạn 2026-2030, kế hoạch đầu tư công của Việt Nam dự kiến sẽ tiếp tục được mở rộng, tập trung chủ yếu vào năng lượng, giao thông vận tải và logistics nhằm đưa tổng đầu tư tiến tới mức 40% GDP.

Báo cáo của WB nhấn mạnh rằng để biến tiềm năng của AI thành sự cải thiện năng suất thực chất và tạo ra nhiều việc làm tốt hơn, Việt Nam cần tiếp tục đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng số và hạ tầng năng lượng.

Các trung tâm dữ liệu phục vụ AI tiêu thụ một lượng điện năng khổng lồ, đòi hỏi Việt Nam phải nhanh chóng mở rộng công suất phát điện, đặc biệt là từ các nguồn năng lượng tái tạo, đồng thời nâng cấp mạng lưới truyền tải điện vốn đang có nguy cơ quá tải.