VEIA và Bộ Công thương được giao phối hợp lập cơ chế cảnh báo sớm cho ngành điện tử xuất khẩu.
Xuất khẩu điện tử tăng nhanh, nhưng đang đặt ra yêu cầu lớn hơn về chủ động điều chỉnh cơ cấu thị trường, nguyên liệu, đảm bảo tính bền vững và giảm thiểu các biện pháp phòng vệ thương mại từ các thị trường nước ngoài.
Trước yêu cầu này, Chính phủ giao Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam (VEIA) phối hợp với Bộ Công thương thiết lập cơ chế cảnh báo sớm về những thay đổi liên quan đến thuế quan, quy tắc xuất xứ, hàng rào kỹ thuật, phòng vệ thương mại và nguy cơ chuyển tải bất hợp pháp.
Theo VEIA, bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục biến động, chính sách thương mại của các nền kinh tế lớn thay đổi nhanh và các biện pháp phòng vệ thương mại ngày càng được sử dụng phổ biến, yêu cầu này có ý nghĩa đặc biệt đối với ngành điện tử, vốn là lĩnh vực có độ mở và tỷ trọng xuất nhập khẩu rất lớn.
Nếu được tổ chức hiệu quả, cơ chế cảnh báo sớm sẽ giúp doanh nghiệp có thêm thời gian chuẩn bị trước các thay đổi từ thị trường, chủ động điều chỉnh nguồn cung, cơ cấu sản phẩm, thị trường xuất khẩu cũng như hoàn thiện hồ sơ chứng minh xuất xứ.
"Ngành điện tử có mức độ hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, linh kiện và quá trình sản xuất trở thành yêu cầu tất yếu", bà Đỗ Thị Thúy Hương, Phó chủ tịch VEIA nhấn mạnh.
Đây không chỉ là điều kiện để doanh nghiệp đáp ứng quy tắc xuất xứ và hưởng ưu đãi thuế quan, mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng duy trì uy tín của hàng hóa Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Vì vậy, cảnh báo sớm không chỉ giúp doanh nghiệp 'đi trước' một bước trước các thay đổi về chính sách, mà còn góp phần hạn chế rủi ro phòng vệ thương mại và chuyển tải bất hợp pháp, qua đó bảo vệ thị trường xuất khẩu trong dài hạn.
Việt Nam đã thu hút được nhiều tập đoàn điện tử, bán dẫn lớn và trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất toàn cầu. Tuy nhiên, mức độ tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng vẫn còn hạn chế, trong khi nhiều linh kiện, vật liệu và thiết bị có giá trị cao vẫn phải nhập khẩu.
Minh chứng, 8 tháng năm 2026, xuất khẩu nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 101 tỷ USD, tăng 51%, trong khi nhập khẩu đạt 161,6 tỷ USD, tăng 68,3%, đưa nhóm hàng này vào trạng thái nhập siêu khoảng 60,5 tỷ USD.
Trên bình diện chung, khi quy mô xuất khẩu hàng hóa gia tăng, cũng kéo theo nhiều vụ điều tra phòng vệ thương mại. Trong một số trường hợp, do bị động, xuất khẩu bị thu hẹp đáng kể do chịu thuế cao.
Tính đến hết tháng 5/2026, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam đã đối mặt với 321 vụ việc điều tra phòng vệ thương mại, trong đó chống bán phá giá và tự vệ là hai hình thức điều tra chiếm tỷ lệ cao nhất. Mỹ là thị trường khởi xướng nhiều vụ việc điều tra nhất đối với hàng hóa Việt Nam, với hơn 80 vụ việc.