Vĩ mô Việt Nam

Xây thể chế và mở khu công nghiệp xanh: Hà Nội đón dòng vốn FDI thế hệ mới

Vietnamfinance
· 14 giờ trước

Thể chế mở đường cho các nhà đầu tư chiến lược

Trong cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), lợi thế về thị trường, nhân lực hay hạ tầng chỉ phát huy đầy đủ khi được hỗ trợ bởi một hệ thống thể chế minh bạch, linh hoạt và có khả năng đáp ứng nhu cầu của những dự án quy mô lớn. Với Hà Nội, Luật Thủ đô năm 2026 đang tạo thêm dư địa để thành phố chủ động thiết kế các cơ chế thu hút đầu tư phù hợp với định hướng phát triển mới.

Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, thay thế Luật Thủ đô năm 2024. Một trong những nội dung đáng chú ý là cơ chế thu hút nhà đầu tư chiến lược, được quy định tại Điều 26 và cụ thể hóa bằng Nghị quyết số 46/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố Hà Nội, có hiệu lực cùng ngày với Luật.

Theo nghị quyết này, Hà Nội xác định 17 lĩnh vực, ngành nghề ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược. Danh mục bao gồm các lĩnh vực có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng như công nghiệp chế tạo, sản xuất mạch tích hợp bán dẫn, linh kiện và vi mạch điện tử; công nghệ số; trung tâm đổi mới sáng tạo và nghiên cứu, phát triển (R&D); đào tạo nhân lực công nghệ cao; nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; xử lý ô nhiễm môi trường và đô thị thông minh.

Luật Thủ đô năm 2026 mở rộng dư địa chính sách cho Hà Nội trong thu hút nhà đầu tư chiến lược, ưu tiên các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và nghiên cứu, phát triển.

Đáng chú ý, cơ chế dành cho nhà đầu tư chiến lược không chỉ dừng ở việc xác định lĩnh vực ưu tiên, mà còn gắn các chính sách hỗ trợ với những điều kiện và cam kết cụ thể. Nhà đầu tư phải đáp ứng yêu cầu về năng lực tài chính, tiến độ thực hiện dự án, ứng dụng công nghệ số, đào tạo nguồn nhân lực, chuyển giao công nghệ và hợp tác với doanh nghiệp trong nước. Các yêu cầu về bảo vệ môi trường, quốc phòng và an ninh cũng được đặt ra trong quá trình triển khai.

Về chính sách hỗ trợ, nhà đầu tư đủ điều kiện có thể được xem xét miễn, giảm tiền thuê đất, thuê mặt nước theo từng lĩnh vực và quy định tương ứng. Một số dự án thuộc lĩnh vực công nghiệp công nghệ số, sản xuất chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ số được quy định cơ chế ưu đãi riêng về đất đai.

Song song với cơ chế thu hút nhà đầu tư chiến lược, Luật Thủ đô năm 2026 mở rộng cơ sở để thành phố xây dựng chính sách phát triển khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung và các hoạt động đổi mới sáng tạo. Những cơ chế này tạo thêm không gian để Hà Nội phát triển các mô hình thử nghiệm công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu và thương mại hóa sản phẩm, đồng thời tăng khả năng kết nối giữa khu vực đầu tư nước ngoài với trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp nội địa.

Khu công nghiệp xanh trở thành lợi thế cạnh tranh mới

Bên cạnh thể chế, chất lượng hạ tầng công nghiệp là yếu tố quyết định khả năng tiếp nhận các dự án FDI thế hệ mới. Với những nhà đầu tư hoạt động trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn, thiết bị công nghệ hay sản xuất chính xác, địa điểm đầu tư không chỉ cần quỹ đất và kết nối giao thông, mà còn phải bảo đảm nguồn điện, nước, hạ tầng số, dịch vụ kỹ thuật và các điều kiện môi trường phù hợp.

Trong bối cảnh đó, Hà Nội đang định hướng phát triển hệ thống khu công nghiệp theo hướng hiện đại, xanh và sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn. Ngày 29/6/2026, UBND thành phố ban hành Quyết định số 80/2026/QĐ-UBND, quy định tiêu chí khu công nghiệp, cụm công nghiệp sinh thái, cùng lộ trình, cơ chế và chính sách hỗ trợ chuyển đổi các khu, cụm công nghiệp đang hoạt động sang mô hình sinh thái.

Đây là bước cụ thể hóa định hướng tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn trong phát triển công nghiệp. Theo ông Phạm Hoài Trung, Chuyên gia ESG, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam (VGA), quá trình phát triển khu công nghiệp thế hệ mới cần được nhìn nhận vượt ra ngoài việc bổ sung cây xanh hay gắn nhãn sinh thái. Trọng tâm là chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào quy mô sang nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, năng lượng và nước, đồng thời tăng tính minh bạch của dữ liệu vận hành.

Đối với dòng vốn FDI, chuyển đổi xanh ngày càng có ý nghĩa thực tiễn. Các tập đoàn quốc tế phải đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về môi trường, xã hội và quản trị trong chuỗi cung ứng. Vì vậy, một khu công nghiệp có hạ tầng đồng bộ, hệ thống xử lý môi trường đạt chuẩn và lộ trình chuyển đổi xanh rõ ràng sẽ giúp nhà đầu tư chủ động hơn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất của thị trường quốc tế.

Theo định hướng thu hút FDI giai đoạn 2026-2030, Hà Nội đặt mục tiêu thu hút 25 tỷ USD vốn FDI đăng ký, trong đó khoảng 50% vốn thu hút mới hướng vào công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, R&D và công nghiệp xanh. Thành phố cũng đặt mục tiêu nâng tỷ lệ khu công nghiệp sinh thái lên 40% vào năm 2030.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Hà Nội đang thúc đẩy phát triển các khu công nghiệp mới, đồng thời triển khai chuyển đổi các khu, cụm công nghiệp hiện hữu. Các dự án hạ tầng công nghiệp mới như Phú Nghĩa, Đông Anh, Phú Đông và Tân Thắng nằm trong nhóm được thành phố quan tâm triển khai, bên cạnh việc tiếp tục hoàn thiện hạ tầng tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc và Khu công nghệ cao sinh học.

Hà Nội đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, số hóa quy trình giải quyết hồ sơ và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan nhằm rút ngắn thời gian xử lý, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và nhà đầu tư triển khai dự án. (Ảnh minh họa)

Cải cách thủ tục để rút ngắn đường đi của dòng vốn

Thể chế thuận lợi và hạ tầng hiện đại cần được kết nối với một quy trình hành chính hiệu quả. Với các dự án FDI, thời gian hoàn tất thủ tục đầu tư, tiếp cận đất đai, thẩm định xây dựng và kết nối hạ tầng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân cũng như quyết định lựa chọn địa điểm của nhà đầu tư.

Hà Nội đang thúc đẩy đơn giản hóa thủ tục đầu tư, số hóa quy trình và mở rộng việc giải quyết hồ sơ trên môi trường điện tử. Theo thông tin về kế hoạch thu hút FDI năm 2026, thành phố tiếp tục triển khai các thủ tục đầu tư trực tuyến toàn trình, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và tăng cường hướng dẫn nhà đầu tư trong quá trình thực hiện dự án.

Một hướng triển khai đáng chú ý là áp dụng quy trình 'làn xanh' đối với các dự án đáp ứng điều kiện, nhằm tập trung phối hợp xử lý hồ sơ và đẩy nhanh tiến độ giải quyết thủ tục. Theo thông tin được công bố về tình hình thu hút FDI chín tháng đầu năm, Hà Nội đang thúc đẩy hoàn tất thủ tục đối với một số dự án sử dụng đất có quy mô vốn lớn, trong đó có các hồ sơ được áp dụng quy trình này.

Với những dự án công nghệ cao, yêu cầu về tiến độ càng trở nên quan trọng do nhà đầu tư thường phải phối hợp nhiều hạng mục cùng lúc, từ nhập khẩu máy móc, lắp đặt dây chuyền, tuyển dụng lao động đến kiểm định chất lượng và kết nối với chuỗi cung ứng. Việc giảm thời gian xử lý thủ tục, tăng khả năng dự báo và cung cấp đầu mối hỗ trợ rõ ràng có thể giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong lập kế hoạch đầu tư.

Từ cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026 đến chính sách phát triển khu công nghiệp sinh thái và số hóa thủ tục đầu tư, các bước đi của Hà Nội đang hướng tới một môi trường đầu tư có tính chọn lọc và khả năng cạnh tranh cao hơn. Thành phố đặt mục tiêu thu hút 25 tỷ USD vốn FDI đăng ký trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời nâng tỷ trọng dòng vốn vào công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, R&D và công nghiệp xanh.