Tin tức thị trường

3.500 tỷ USD 'bay hơi', chứng khoán Trung Quốc chưa thấy đáy

Vietnamfinance
· 9 giờ trước

Triển vọng thị trường ngày càng u ám

Thị trường chứng khoán lớn thứ hai thế giới đã mất 3.500 tỷ USD giá trị kể từ khi đạt đỉnh vào tháng 5. Đà lao dốc càng trở nên nghiêm trọng trong tuần trước, đẩy chỉ số CSI 300 (thước đo chuẩn của thị trường chứng khoán đại lục) vào thị trường giá xuống (bear market).

Trong khi đó, chỉ số công nghệ Hang Seng Tech tại Hồng Kông gần như xóa sạch toàn bộ thành quả đạt được kể từ khi Bắc Kinh triển khai gói hỗ trợ tăng trưởng quy mô lớn cách đây hai năm.

Nguyên nhân cốt lõi khiến giới đầu tư bi quan là thực tế ngày càng rõ ràng rằng tình trạng tiêu dùng suy yếu kéo dài, cùng tâm lý cạnh tranh bằng mọi giá giữa các doanh nghiệp, đang bào mòn lợi nhuận trên nhiều lĩnh vực, từ ngân hàng, sản xuất xe điện đến phát triển mô hình trí tuệ nhân tạo (AI).

Triển vọng thị trường càng thêm u ám khi ngày càng nhiều nhà đầu tư cho rằng giới lãnh đạo Trung Quốc không vội vàng thúc đẩy nền kinh tế đang tăng trưởng chậm lại, bởi tốc độ hiện tại vẫn được xem là có thể chấp nhận được.

'Còn quá sớm để kết luận rằng điều tồi tệ nhất đã qua', ông Ulrich Urbahn, Giám đốc chiến lược và nghiên cứu đa tài sản tại Berenberg, nhận định.

Theo ông, mối lo ngại lớn nhất hiện nay vẫn nằm ở khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Thế mạnh của Trung Quốc trong sản xuất và xuất khẩu chưa được chuyển hóa một cách nhất quán thành nhu cầu nội địa mạnh hơn, khả năng định giá tốt hơn và lợi nhuận doanh nghiệp cao hơn.

Mùa công bố kết quả kinh doanh quý III đã khởi đầu không mấy khả quan. Contemporary Amperex Technology Co. Ltd. (CATL), tập đoàn sản xuất pin hàng đầu Trung Quốc, ghi nhận lợi nhuận thấp hơn dự báo, phản ánh tình trạng nhu cầu suy yếu và cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Dự báo lợi nhuận năm 2026 của các doanh nghiệp thuộc chỉ số MSCI China đã giảm hơn 4% kể từ cuối tháng 3. Trong cùng giai đoạn, dự báo lợi nhuận của các doanh nghiệp thuộc chỉ số Hang Seng Tech giảm mạnh hơn, tới trên 13%. Chỉ số này chủ yếu bao gồm các công ty Internet Trung Quốc đang mắc kẹt trong cuộc chiến giá cả trên thị trường thương mại điện tử.

Đáng chú ý, ngay cả khi kỳ vọng lợi nhuận đã được điều chỉnh giảm, các doanh nghiệp thuộc MSCI China đã công bố kết quả kinh doanh vẫn ghi nhận lợi nhuận trung bình thấp hơn 9% so với dự báo đồng thuận của thị trường. Nếu xu hướng này tiếp diễn, đây sẽ là quý có mức chênh lệch bất lợi giữa lợi nhuận thực tế và dự báo lớn thứ hai trong vòng hai năm qua.

Trong số những doanh nghiệp gây thất vọng có China Mobile Ltd., công ty đang đầu tư xây dựng hạ tầng AI. Lợi nhuận ròng trong 9 tháng đầu năm của doanh nghiệp này giảm 8% so với cùng kỳ năm trước do áp lực chi phí. Trong khi đó, Ganfeng Lithium Group Co., tập đoàn lớn trong lĩnh vực vật liệu, cũng không đạt kỳ vọng của thị trường do giá giảm.

'CATL là ví dụ điển hình nhất cho những gì đang diễn ra: một doanh nghiệp có năng lực đổi mới xuất sắc và đang tạo ra những sản phẩm ấn tượng, nhưng lại trở thành nạn nhân của cạnh tranh khốc liệt và áp lực thu hẹp biên lợi nhuận', ông Jason Lemire, Giám đốc đầu tư tại Bold Wealth Partners, nhận định.

Ông cho rằng cạnh tranh tại Trung Quốc được khuyến khích và nhìn chung diễn ra rất khốc liệt, tạo ra môi trường không thực sự có lợi cho các cổ đông.

Áp lực lợi nhuận ngày càng lớn

Sức ép lên lợi nhuận đang khiến nhiều doanh nghiệp Trung Quốc rơi vào tình trạng thiếu tiền mặt, đặc biệt là các tập đoàn Internet lớn đang chạy đua huy động vốn để đầu tư vào những dự án xây dựng hạ tầng AI tốn kém.

Tình trạng này buộc một số doanh nghiệp phải tìm đến thị trường chứng khoán để huy động thêm vốn. Một ví dụ là đợt phát hành cổ phiếu bổ sung trị giá 10 tỷ USD của Alibaba Group Holding Ltd. Tuy nhiên, việc phát hành thêm cổ phiếu cũng làm pha loãng giá trị sở hữu của các cổ đông hiện hữu, qua đó tạo thêm sức ép lên cổ phiếu doanh nghiệp.

'Tôi luôn ưu tiên các doanh nghiệp Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan hơn các doanh nghiệp Trung Quốc, bởi họ có khả năng tạo ra lợi nhuận tốt hơn', ông Stanley Tang, Giám đốc danh mục đầu tư cấp cao tại Sumitomo Mitsui DS Asset Management, cho biết.

Theo ông, rất khó để xác định Trung Quốc có thể làm gì để đảo ngược tình hình hiện nay. Ngay cả việc tiếp tục thúc đẩy nội địa hóa công nghệ cũng chưa chắc đủ sức hỗ trợ giá cổ phiếu.

Niềm tin suy yếu của nhà đầu tư còn được phản ánh qua nhiều chỉ báo khác. Giá trị giao dịch trên thị trường chứng khoán đại lục đang dao động quanh mức thấp nhất kể từ tháng 7 năm ngoái. Trong khi đó, dư nợ giao dịch ký quỹ – hình thức đầu tư sử dụng tiền vay để mua cổ phiếu – đã giảm xuống mức thấp nhất trong vòng một năm.

Trước đà suy giảm của thị trường, chính quyền Trung Quốc đã phải huy động các nguồn vốn nhà nước nhằm ngăn giá cổ phiếu lao dốc mất kiểm soát.

Dù vậy, đợt bán tháo gần đây cũng khiến cổ phiếu Trung Quốc trở nên hấp dẫn hơn trong mắt một bộ phận nhà đầu tư. Chẳng hạn, chi nhánh Trung Quốc của Bridgewater Associates cho biết họ đã chuyển sang trạng thái 'lạc quan thận trọng' đối với cổ phiếu trong nước.

Theo tổ chức này, đà giảm của thị trường trong quý III chủ yếu xuất phát từ những hạn chế về thanh khoản, trong khi định giá cổ phiếu chưa ở mức quá cao. Bridgewater cũng cho rằng định hướng chính sách khuyến khích hình thành nguồn vốn dài hạn, cùng với khả năng lợi suất trái phiếu thấp thúc đẩy dòng tiền chuyển sang cổ phiếu, có thể tạo thêm động lực cho thị trường.

Tuy nhiên, những quan điểm lạc quan như vậy chưa thể xóa bỏ sự hoài nghi của giới đầu tư. Nhiều người cho rằng các biện pháp giải cứu của nhà nước có thể chỉ mang tính tạm thời, trong khi triển vọng dài hạn của thị trường vẫn ảm đạm do các nhà hoạch định chính sách chưa sẵn sàng triển khai những gói kích thích quy mô lớn để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

GDP Trung Quốc trong quý III tăng 4,5% so với cùng kỳ năm trước, đưa tốc độ tăng trưởng trong 9 tháng đầu năm trở lại phạm vi mục tiêu cả năm của chính phủ, từ 4,5-5%.

Việc đạt được mục tiêu tăng trưởng đã tạo thêm cơ sở để chính quyền Trung Quốc tiếp tục duy trì cách tiếp cận hỗ trợ kinh tế từng bước, thay vì triển khai những biện pháp kích thích mạnh tay. Cách tiếp cận này giúp Bắc Kinh tránh gây sức ép lên kỷ luật tài khóa, đồng thời không phải tiếp tục hạ chi phí vay vốn vốn đã ở mức thấp kỷ lục.

'Các nhà hoạch định chính sách cảm thấy hài lòng với bản chất của tăng trưởng kinh tế hiện nay', ông William Bratton, Giám đốc bộ phận nghiên cứu cổ phiếu tiền mặt khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại BNP Paribas, nhận định.

Theo ông, có thể các nhà hoạch định chính sách đang chủ động giữ lại nguồn lực để sử dụng vào thời điểm khác, hoặc về mặt quan điểm, họ không tin rằng những biện pháp kích thích tài khóa là cần thiết. Dù vì lý do nào, hiện chưa có dấu hiệu cho thấy Bắc Kinh cấp bách muốn sử dụng các công cụ tài khóa để thúc đẩy tiêu dùng trên quy mô lớn.