Bài toán hậu nâng hạng: Nâng chất lượng doanh nghiệp để giữ chân dòng tiền

Bài toán hậu nâng hạng: Nâng chất lượng doanh nghiệp để giữ chân dòng tiềnHà Lê-23/09/2026 16:15 (GMT+7)(VNF) - Việc Việt Nam chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi mở ra cơ hội thu hút thêm dòng vốn quốc tế, nhưng theo các chuyên gia, nâng hạng mới chỉ là điều kiện cần. Bài toán lớn hơn là làm thế nào để thị trường chứng khoán thực sự trở thành một trụ cột huy động vốn dài hạn cho nền kinh tế, đồng thời nâng cao chất lượng doanh nghiệp, năng lực quản trị và khả năng hấp thụ dòng vốn.Tại cuộc họp báo giới thiệu Hội nghị thường niên lần thứ 31 - Diễn đàn Chứng khoán châu Á (ASF AGM 31), đại diện Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam (VASB) và Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA) cho rằng thời điểm tổ chức diễn đàn tại Hà Nội có ý nghĩa đặc biệt khi Việt Nam vừa bước sang một giai đoạn mới trên thị trường vốn quốc tế.Đây cũng là lần đầu tiên Việt Nam đăng cai sự kiện thường niên của Diễn đàn Chứng khoán châu Á, diễn đàn được khởi xướng bởi Hiệp hội Chứng khoán Nhật Bản (JSDA).Sau nâng hạng, doanh nghiệp niêm yết phải 'nâng chất'Theo bà Hoàng Hải Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VASB, việc Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi là kết quả của quá trình dài cải cách thể chế, hạ tầng và điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư quốc tế. Tuy nhiên, nâng hạng mới là một dấu mốc trong quá trình phát triển thị trường vốn."Bản chất vấn đề ở đây là tạo một thị trường tiếp cận được gần hơn với nhà đầu tư quốc tế", bà Hải Anh nói.Bà Hoàng Hải Anh,Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VASB chia sẻ tại sự kiệnTheo bà, cải thiện hạ tầng và đáp ứng các tiêu chí nâng hạng mới tạo ra điều kiện cần. Để thu hút dòng vốn bền vững, Việt Nam cần một chiến lược phát triển đồng bộ, trong đó xác định rõ vị trí và lợi thế cạnh tranh của thị trường.Kinh nghiệm khu vực cho thấy mỗi thị trường có một hướng định vị riêng. Singapore hướng tới vai trò cửa ngõ vốn quốc tế vào châu Á; Malaysia tập trung vào dòng vốn Hồi giáo; trong khi Thái Lan chú trọng lợi thế thanh khoản. Từ định vị đó, các thị trường xây dựng chính sách và chương trình phát triển tương ứng.Với Việt Nam, câu chuyện sau nâng hạng vì thế không chỉ nằm ở lượng vốn có thể thu hút, mà còn ở khả năng tạo ra những điều kiện để dòng vốn được phân bổ hiệu quả vào nền kinh tế.Ông Phạm Phú Khôi, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VBMA, cho biết nâng hạng trước hết tạo tác động trực tiếp đến thị trường cổ phiếu khi các quỹ đầu tư thụ động phải phân bổ vốn theo chỉ số.Theo ông, một số ước tính cho rằng dòng vốn từ các quỹ này có thể vào thị trường Việt Nam khoảng 1,2-1,5 tỷ USD, thậm chí có dự báo khoảng 2 tỷ USD. Dòng vốn vào cổ phiếu cũng có thể tạo hiệu ứng lan tỏa sang các cấu phần khác của thị trường vốn, trong đó có trái phiếu.Tuy nhiên, khả năng thu hút vốn không chỉ phụ thuộc vào các tiêu chí nâng hạng. Theo Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VASB Hoàng Hải Anh, chất lượng doanh nghiệp là một trong những yếu tố quyết định sức hấp dẫn dài hạn của thị trường."Hạ tầng và đưa thị trường chứng khoán đến gần hơn với các nhà đầu tư quốc tế mới chỉ là một phần", bà Hải Anh nhận định.Theo bà, hạ tầng thị trường có thể tạo ra môi trường thuận lợi hơn cho nhà đầu tư, nhưng chất lượng doanh nghiệp mới quyết định khả năng hấp thụ dòng vốn. Bà ví hạ tầng thị trường như "biển báo và đường ở trên giao thông"; để hệ thống vận hành hiệu quả còn phụ thuộc vào chất lượng phương tiện và người tham gia.Điều này cũng đặt yêu cầu nâng cao năng lực doanh nghiệp, từ quản trị, chất lượng hoạt động đến khả năng đáp ứng các chuẩn mực ngày càng cao của nhà đầu tư quốc tế.Nội dung này nằm trong trọng tâm của phiên chuyên đề về Việt Nam tại Hội nghị thường niên lần thứ 31 của Diễn đàn Chứng khoán châu Á (ASF AGM 31), với chủ đề "Đầu tư vào Việt Nam - Vươn mình trong kỷ nguyên mới". Hai nội dung chính của phiên là phương thức huy động vốn cho nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới và quá trình từ nâng hạng thị trường đến trở thành trụ cột vốn của nền kinh tế.38 triệu tỷ đồng và bài toán tìm vốnCơ hội từ nâng hạng diễn ra trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu đang biến động mạnh. Theo ông Phạm Phú Khôi, những thay đổi về địa chính trị, giá dầu, lạm phát và chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn đang tác động trực tiếp đến chi phí vốn và quyết định phân bổ tài sản của nhà đầu tư.Đối với thị trường trái phiếu, mặt bằng lãi suất quốc tế cao làm tăng chi phí huy động vốn bên ngoài. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn cần chuẩn bị năng lực tiếp cận thị trường quốc tế."Đây là giai đoạn chúng ta cần chuẩn bị để nâng cao nội lực", ông Khôi nói.Ông Phạm Phú Khôi, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VBMA chia sẻ tại sự kiệnMột trong những điều kiện quan trọng là cải thiện xếp hạng tín nhiệm của Chính phủ và doanh nghiệp. Theo ông Khôi, mức tín nhiệm cao hơn sẽ giúp Việt Nam tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế với kỳ hạn dài hơn và chi phí thấp hơn.Điều này cho thấy mối liên hệ giữa câu chuyện nâng hạng cổ phiếu và sự phát triển của toàn bộ thị trường vốn. Nếu nâng hạng tạo thêm dòng tiền vào cổ phiếu, việc phát triển thị trường trái phiếu sẽ mở rộng thêm kênh huy động vốn dài hạn cho nền kinh tế.Áp lực huy động vốn càng rõ khi nhu cầu vốn trung và dài hạn được đặt ra ở quy mô khoảng 38 triệu tỷ đồng.Theo ông Khôi, giữa nhu cầu vốn của nền kinh tế và khả năng cung ứng hiện tại của hệ thống ngân hàng đang tồn tại một khoảng cách đáng kể. Việc thu hẹp khoảng cách này đòi hỏi phải xác định thêm các nguồn vốn ngoài tín dụng ngân hàng."Để bù đắp khoảng cách đó, rõ ràng phải xác định nguồn vốn sẽ đến từ đâu", ông Khôi nói.Theo đại diện VBMA, một hướng là tiếp cận nguồn vốn quốc tế thông qua vay và phát hành trái phiếu. Hướng khác là đẩy mạnh IPO, bán vốn tại các doanh nghiệp nhà nước có giá trị để đưa nguồn lực tài sản vào nền kinh tế.Bên cạnh vốn quốc tế, nguồn lực trong nước cũng cần được khai thác hiệu quả hơn. Bà Hải Anh dẫn kinh nghiệm Nhật Bản với chương trình NISA, được triển khai trong nhiều năm nhằm thúc đẩy chuyển dịch một phần tài sản từ tiết kiệm sang đầu tư.Trong quá trình này, nhà đầu tư tổ chức và ngành quỹ có vai trò quan trọng trong việc kết nối nguồn vốn dài hạn với thị trường."Các nhà đầu tư tổ chức và các quỹ chính là cầu nối để thị trường vốn quốc tế vào Việt Nam", bà Hải Anh nói.Như vậy, bài toán vốn không chỉ nằm ở việc thu hút thêm dòng tiền từ bên ngoài. Thị trường vốn cần đồng thời mở rộng các kênh huy động, phát triển nhà đầu tư tổ chức và tạo điều kiện để nguồn lực trong nước tham gia sâu hơn vào quá trình đầu tư.Hút vốn đã khó, giữ dòng tiền càng khóDòng vốn quốc tế ngày càng chịu tác động bởi những tiêu chí vượt ra ngoài quy mô và tốc độ tăng trưởng. ESG, tài chính xanh, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang trở thành những nội dung quan trọng đối với thị trường vốn.Theo bà Hải Anh, ESG đã vượt qua giai đoạn chỉ được xem là bộ tiêu chuẩn khuyến khích doanh nghiệp thực hiện. Các tiêu chí này ngày càng gắn với quyết định phân bổ vốn quốc tế và trở thành một yếu tố cạnh tranh của cả thị trường vốn và doanh nghiệp."ESG đã trở thành một yếu tố quyết định cạnh tranh", bà Hải Anh nói.Chuyển đổi số và AI cũng đang trở thành một phần của thị trường vốn, kéo theo những yêu cầu mới về dữ liệu, rủi ro công nghệ và quản trị tuân thủ. Đây là những nội dung được đưa vào chương trình thảo luận của ASF AGM 31, cùng với kinh nghiệm ứng dụng AI trong tài chính tại các thị trường như Ấn Độ, Hàn Quốc và Singapore.Việt Nam lần đầu đăng cai Hội nghị thường niên Diễn đàn Chứng khoán châu ÁTuy nhiên, trước những xu hướng mới, các vấn đề nền tảng của thị trường vẫn cần được giải quyết, trong đó có chất lượng doanh nghiệp và năng lực quản trị.Theo bà Hải Anh, Nhật Bản và Hàn Quốc là những thị trường có thể tham khảo về cách xây dựng các chương trình dài hạn nhằm nâng cao năng lực doanh nghiệp và cải thiện quản trị.Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu liên tục dịch chuyển, việc chuẩn bị năng lực thị trường vì thế cần được thực hiện trước khi dòng tiền tìm đến."Câu hỏi thu hút vốn phải được đặt ra từ khoảng 5 năm trước", bà Hải Anh nói. Theo bà, khi các điều kiện thị trường đã được chuẩn bị đồng bộ, khả năng thu hút vốn sẽ trở nên tự nhiên hơn.Bán sản phẩm tương đương 1 cốc trà đá để hút hàng triệu người đầu tư quỹBán sản phẩm tương đương 1 cốc trà đá để hút hàng triệu người đầu tư quỹTài chính(VNF) - Để đạt mục tiêu quy mô tương đương 5% GDP vào năm 2030, ngành quỹ cần nâng số nhà đầu tư từ hơn 700.000 lên khoảng 2,5 triệu người. Như vậy, trong 4 năm tới, ngành quỹ cần thu hút thêm gần 1,8 triệu nhà đầu tư, tương đương tăng khoảng 3,6 lần so với hiện nay. Bài toán này đặt ra yêu cầu đổi mới từ sản phẩm, cách tiếp cận đến hạ tầng và thói quen đầu tư.