Bảo hiểm phi nhân thọ: Lợi nhuận vẫn tăng đều, cảnh báo rủi ro từ những ‘biến số’

Đa phần thu từ đầu tư tài chính tăng, duy trì lợi nhuận

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý 3/2026 của Công ty Cổ phần PVI, doanh thu trong quý đạt 7.866 tỷ đồng, tăng nhẹ so với cùng kỳ, luỹ kế 9 tháng doanh thu phí đạt 24.791 tỷ đồng, tăng 15% so với năm trước đó và đạt gần 83% kế hoạch năm đề ra (30.000 tỷ đồng). Về lợi nhuận, mặc dù lợi nhuận trước thuế quý giảm nhẹ còn 507 tỷ đồng (9 tháng năm 2025 là gần 547 tỷ đồng), nhưng luỹ kế 9 tháng, PVI đạt gần 1.750 tỷ đồng lãi, tăng gần 18% so với cùng kỳ.

Đáng chú ý, doanh thu từ hoạt động tài chính đạt 1.296 tỷ đồng, tăng 23% so với cùng kỳ năm ngoái.

Một doanh nghiệp bảo hiểm khác cũng đạt được con số tăng trưởng lợi nhuận ấn tượng là bảo hiểm ABIC, tính riêng quý 3/2026, lợi nhuận kế toán trước thuế đạt 105 tỷ đồng, tăng gần 56% so với quý 3/2025 (khoảng 68 tỷ đồng). Kéo theo lợi nhuận trước thuế 9 tháng đạt 333 tỷ đồng, tăng thêm 33% so với cùng kỳ.

Trong giải trình về lợi nhuận có sự tăng trưởng vượt trội, bảo hiểm ABIC nhấn mạnh việc doanh thu tài chính tăng mạnh, đạt 58 tỷ đồng, tăng 47% so với cùng kỳ, chủ yếu đến từ lãi tiền gửi ngân hàng và đạt 150 tỷ đồng trong 9 tháng, có thêm 40 tỷ so với con số cùng kỳ 2025 (110 tỷ đồng).

Bảo hiểm DBV ghi nhận, lợi nhuận trước thuế của bảo hiểm DBV trong quý 3/2026 đạt gần 9 tỷ đồng, tăng trưởng 160% so với cùng kỳ năm 2025 khi con số lợi nhuận âm 15,7 tỷ đồng. Trong 9 tháng, lợi nhuận trước thuế đạt 13,3 tỷ đồng, tăng thêm hơn 10 tỷ đồng so với cùng kỳ (chỉ đạt 3,1 tỷ đồng). Về doanh thu từ hoạt động tài chính, DBV đạt hơn 25 tỷ trong quý 3 và luỹ kế đạt gần 53 tỷ đồng, đều tăng trưởng tốt.

Tính đến thời điểm này, theo BCTC công bố, chỉ có bảo hiểm MIC ghi nhận kết quả lợi nhuận giảm so với cùng kỳ. Cụ thể, MIC có lợi nhuận trước thuế gần 351 tỷ đồng, lãi sau thuế gần 279 tỷ đồng, giảm 9% so với cùng kỳ năm trước. Riêng lợi nhuận sau thuế quý 3/2026 của bảo hiểm MIC chỉ đạt 84 tỷ đồng, giảm gần 32% so với cùng kỳ năm 2025 (123 tỷ đồng).

Về tình hình đầu tư tài chính của MIC, thu từ hoạt động tài chính quý 3 đạt 92 tỷ đồng, giảm 17% so với cùng kỳ, trong 9 tháng con số này là 256 tỷ đồng, giảm 10 tỷ so với cùng kỳ 2025 (266 tỷ đồng).

Giải trình cho sự sụt giảm này, bảo hiểm MIC cho biết, nguyên nhân do doanh thu thuần hoạt động kinh doanh bảo hiểm tăng gần 21% (đạt 4.657 tỷ đồng) nhưng đi kèm là tổng chi phí hoạt động cũng tăng cao, 27,3% so với cùng kỳ. Trong khi đó, lợi nhuận từ hoạt động tài chính giảm 24,3%, dẫn đến lợi nhuận sau thuế của DN trong quý giảm.

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng doanh thu phí bảo hiểm quý 3/2026 ước đạt gần 58.000 tỷ đồng, tăng 2,8% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung trong 9 tháng năm 2026, tổng doanh thu phí bảo hiểm ước đạt gần 176.000 tỷ đồng, tăng trưởng nhẹ 2,4%. Trong đó, riêng doanh thu phí bảo hiểm phi nhân thọ đạt 74.100 tỷ đồng, tăng 15,1% và đây vẫn là động lực tăng trưởng chính của ngành.

Dự báo 2 bức tranh lợi nhuận trong quý 4/2026

Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, TS. Trần Nguyên Đán, thành viên Hội đồng Khoa học - Viện Chiến lược Chính sách Kinh tế Phương Nam đánh giá, trong bối cảnh lãi suất tăng dẫn đến lợi nhuận của đa phần doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ đều được hưởng lợi.

Ông phân tích, hợp đồng bảo hiểm phi nhân thọ phần lớn có thời hạn một năm, tiền phí giữ lại không lâu trước khi phải chi bồi thường, nên danh mục đầu tư thiên về tiền gửi ngắn hạn. Theo số liệu, đến cuối năm 2025, danh mục đầu tư của nhóm doanh nghiệp phi nhân thọ và tái bảo hiểm niêm yết (không tính tập đoàn đầu ngành) vào khoảng 60.227 tỷ đồng, trong đó tỷ trọng ngắn hạn lên tới 85,6%. Danh mục ngắn sẽ tái tục nhanh, nên khối này hưởng mức lãi suất mới sớm hơn.

Nhưng quỹ đầu tư của phi nhân thọ nhỏ so với quy mô phí, nên phần lãi tài chính chỉ 'bù' được một phần khi nghiệp vụ đi xuống. Doanh thu phí phi nhân thọ 9 tháng năm 2026 tăng hơn 15% theo số liệu Cục Thống kê, song trong quý 2, một số doanh nghiệp niêm yết vẫn ghi nhận lãi gộp nghiệp vụ giảm từ khoảng 37% đến 45% bởi chi bồi thường tăng nhanh hơn doanh thu.

Dự báo về bức tranh lợi nhuận các DN bảo hiểm phi nhân thọ trong quý tới và cả năm, ông cho rằng, mấu chốt khi dự báo lợi nhuận quý 4/2026 mảng bảo hiểm phi nhân thọ nằm ở độ trễ của tác động. Lãi suất tăng hôm nay chưa chuyển thành thu nhập của doanh nghiệp bảo hiểm ngay bởi phần lớn tài sản đầu tư nằm ở tiền gửi có kỳ hạn và trái phiếu, những khoản này chỉ hưởng mức lãi suất mới khi đáo hạn rồi được tái tục. Do đó, lợi nhuận sẽ được thể hiện rõ nhất trên báo cáo tài chính rơi vào quý 4/2026 và nửa đầu năm 2027, hơn là các quý trước đó.

'Tôi nghiêng về khả năng biên lợi nhuận ròng quý 4 của ngành tiếp tục cao hơn cùng kỳ năm trước, nhưng ngược lại cũng có những yếu tố sẽ có thể gây ảnh hưởng', vị chuyên gia nhìn nhận.

Lý giải cho nhận định này, theo ông Đán, quý 4 hàng năm thường là mùa mưa bão ở miền Trung, thậm chí miền Bắc, mảng tài sản và xe cơ giới của khối phi nhân thọ hay phát sinh bồi thường lớn vào thời điểm này.

Cuối năm cũng là lúc doanh nghiệp rà soát và trích lập bổ sung dự phòng, nhất là với bảo hiểm sức khỏe khi chi phí y tế tăng. Ngoài ra, một số công ty chứng khoán đã dự báo lãi suất huy động có thể đã gần đỉnh và hạ dần từ quý 4/2026. Nếu điều đó xảy ra, phần lợi thế từ lãi suất sẽ 'mỏng' dần trong năm 2027.

'Hợp lý hơn cả là lợi nhuận trước thuế năm 2026 của toàn ngành phi nhân thọ nhiều khả năng cao hơn năm 2025 một cách rõ rệt, nhưng tốc độ tăng nửa cuối năm sẽ chậm hơn nửa đầu. Phần tăng trưởng cũng sẽ dồn vào các doanh nghiệp bảo hiểm có quỹ đầu tư tích lũy lớn bởi bối cảnh lãi suất tốt. Ngược lại, phương án kém thuận lợi là bồi thường thiên tai cuối năm và trích lập dự phòng vượt dự kiến, khi đó lợi nhuận cả năm vẫn tăng nhưng mức tăng bị thu hẹp đáng kể', ông Đán nêu kịch bản.