Bảo hiểm thất nghiệp: Cầu nối đưa người lao động sớm trở lại thị trường lao động

Sau 17 năm triển khai, bảo hiểm thất nghiệp không chỉ hỗ trợ người lao động vượt qua giai đoạn mất việc mà đang từng bước trở thành 'cầu nối' giúp họ tìm việc mới, nâng cao kỹ năng và sớm quay trở lại thị trường lao động.

Ông Trần Tuấn Tú, Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp, Cục Việc làm (Bộ Nội vụ) cho biết điều quan trọng nhất của chính sách bảo hiểm thất nghiệp không phải là chi trả trợ cấp, mà là giúp người lao động sớm quay lại làm việc. Trợ cấp thất nghiệp chỉ là một trong các chế độ của chính sách. Mục tiêu cốt lõi là hỗ trợ người lao động nhanh chóng tìm được việc làm mới thông qua tư vấn, giới thiệu việc làm, hỗ trợ học nghề và kết nối với doanh nghiệp.

Theo ông Phạm Xuân Vinh, Trung tâm Quốc gia về dịch vụ việc làm (Bộ Nội vụ), tổng số lượt người được tư vấn, giới thiệu việc làm tháng 7/2026 là 308.658 lượt người, tăng 8,3% so với tháng 6/2026 và tăng 43,7% so với cùng kỳ tháng 7/2025.

Số lượt người được tư vấn, giới thiệu việc làm tháng 7/2026 bằng 320,8% số người nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp, tỷ lệ này tăng 79,2% so với tháng 6/2026 (241,6%). Đưa tổng số lượt người được tư vấn, giới thiệu việc làm từ đầu năm đến nay là 1.558.667 lượt người, tăng 32% so với cùng kỳ năm 2025 (1.181.139 lượt người).

Từ thực tiễn tại địa phương, ông Nguyễn Thế Hùng, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Phú Thọ, cho biết ngay khi người lao động đến làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp, cán bộ trung tâm đồng thời tìm hiểu nhu cầu việc làm, trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề và kinh nghiệm để tư vấn vị trí phù hợp.

Hoạt động tư vấn hiện được thực hiện trực tiếp, qua điện thoại, nền tảng số, sàn giao dịch việc làm và các hội nghị kết nối doanh nghiệp. Công nghệ giúp tiếp cận thông tin tuyển dụng thuận lợi hơn, song cũng là thách thức với người lớn tuổi hoặc lao động vùng sâu, vùng xa còn hạn chế kỹ năng số.

Theo ông Hùng, hiệu quả tư vấn không nên đo bằng số lượt tư vấn hay số vị trí được giới thiệu, mà bằng số người thực sự tìm được việc làm phù hợp. Vì vậy, cần nâng cao năng lực tư vấn viên, đẩy mạnh chuyển đổi số, đa dạng hóa kênh tuyển dụng, tăng các phiên giao dịch việc làm và mở rộng kết nối với doanh nghiệp.

Cùng với đó, cần hoàn thiện cơ sở dữ liệu thị trường lao động, tăng cường chia sẻ thông tin giữa cơ quan quản lý, Trung tâm Dịch vụ việc làm và doanh nghiệp; đồng thời đẩy mạnh truyền thông để người lao động hiểu đúng ý nghĩa của chính sách.

Theo ông Trần Tuấn Tú, các quy định về bảo hiểm thất nghiệp trong Luật Việc làm năm 2025 được xây dựng trên cơ sở đánh giá khả năng cân đối Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp trong dài hạn, nhằm bảo đảm an toàn quỹ, quyền lợi của người tham gia và tính bền vững của chính sách.

Liên quan đến đề xuất thành lập quỹ dự phòng riêng để ứng phó với khủng hoảng, dịch bệnh hoặc thiên tai, ông Tú cho rằng chưa cần thiết phải tách thành một quỹ độc lập. Luật Việc làm năm 2025 đã tạo cơ sở pháp lý để Chính phủ quyết định biện pháp hỗ trợ phù hợp từ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp khi phát sinh tình huống bất khả kháng.

Theo ông, Quỹ phải được quản lý, sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng, công khai, minh bạch và không ảnh hưởng đến khả năng chi trả trong dài hạn. Đồng thời, năng lực dự báo, phân tích thị trường lao động cần được nâng cao để chủ động hơn trước các biến động kinh tế.

Các chuyên gia cho rằng hiệu quả của bảo hiểm thất nghiệp không nên chỉ đánh giá qua số người hưởng trợ cấp, mà quan trọng hơn là số người được hỗ trợ tìm việc mới, duy trì việc làm hoặc nhanh chóng trở lại thị trường lao động. Cùng với giải quyết trợ cấp, cần tăng cường tư vấn, kết nối cung - cầu lao động, hỗ trợ học nghề và bồi dưỡng kỹ năng.

Quá trình đào tạo cần gắn với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp. Sự phối hợp giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp, Trung tâm Dịch vụ việc làm và doanh nghiệp sẽ giúp người lao động được trang bị đúng kỹ năng thị trường cần, giảm thời gian thất nghiệp và nguy cơ tái thất nghiệp.

Bên cạnh đó, hoàn thiện cơ sở dữ liệu về lao động, việc làm và bảo hiểm thất nghiệp, tăng cường kết nối dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương sẽ góp phần rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, hạn chế trục lợi và bảo đảm các chế độ được giải quyết kịp thời, đúng đối tượng.

Những biến động của thị trường lao động cho thấy bảo hiểm thất nghiệp cần tiếp tục đổi mới theo hướng chủ động, linh hoạt, thích ứng tốt hơn với rủi ro, qua đó bảo vệ người lao động và hỗ trợ doanh nghiệp ổn định sản xuất.