Bộ trưởng Bộ Xây dựng: Siết chặt 'dự án ma', cấm nhận cọc dự án chưa đủ điều kiện

Ngày 30/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm khi thảo luận về dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), trong đó có quy định về đặt cọc, năng lực tài chính của chủ đầu tư và xây dựng cơ sở dữ liệu thị trường.

Siết điều kiện nhận đặt cọc

Liên quan đến quy định đặt cọc trong kinh doanh bất động sản, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết dự thảo luật đã quy định cụ thể tại khoản 5 Điều 18 về điều kiện nhận tiền đặt cọc đối với dự án bất động sản.

Đồng thời, khoản 5 Điều 5 quy định nghiêm cấm hành vi nhận tiền đặt cọc khi dự án chưa đủ điều kiện theo quy định. Khoản 6 Điều 18 cũng quy định việc xử lý hành vi vi phạm về đặt cọc theo pháp luật dân sự.

Theo Bộ trưởng, để một dự án đủ điều kiện nhận đặt cọc, chủ đầu tư phải trải qua nhiều trình tự, thủ tục, trong đó có yêu cầu hoàn thành phần móng. Đây là cơ chế nhằm bảo đảm chỉ những chủ đầu tư thực hiện dự án nghiêm túc, đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý mới được nhận tiền từ khách hàng.

Đối với khoản 5% bảo lãnh tại ngân hàng, Bộ trưởng cho biết quy định này nhằm bảo đảm việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người mua. Ông nhấn mạnh, chủ đầu tư phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trong suốt quá trình triển khai dự án, từ tiền sử dụng đất, thuế đến chi phí xây dựng, nghiệm thu và bàn giao công trình.

Khi dự án hoàn thành, chủ đầu tư cũng cần nhanh chóng thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận cho người mua để thu hồi khoản tiền còn lại.

Trước ý kiến đại biểu Quốc hội về tình trạng 'dự án ma', dự án thiếu minh bạch thông tin nhưng vẫn được quảng bá, giao dịch trên thị trường, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết sẽ tiếp thu và hướng tới siết chặt các điều kiện quản lý.

Theo ông, những quy định trong lần sửa đổi này nhằm hạn chế rủi ro, bảo vệ quyền lợi người dân, đồng thời tạo môi trường ổn định để doanh nghiệp hoạt động.

Yêu cầu chủ đầu tư bảo đảm vốn chủ sở hữu 15%

Một nội dung khác được đại biểu Quốc hội quan tâm là điều kiện về vốn chủ sở hữu 15% khi thực hiện dự án bất động sản.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, trước khi có chủ trương đầu tư, khi dự án đã có quy hoạch chung được phê duyệt và doanh nghiệp đăng ký tham gia thực hiện thông qua đấu thầu hoặc chỉ định thầu, doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện về vốn chủ sở hữu theo quy định.

Trong đó, mức vốn chủ sở hữu 15% phải được bảo đảm theo yêu cầu. Bộ trưởng đề nghị các cơ quan có thẩm quyền tại địa phương thực hiện nghiêm các điều kiện đối với doanh nghiệp tham gia dự án, tránh tình trạng nhà đầu tư không đủ năng lực tài chính nhưng vẫn được lựa chọn làm chủ đầu tư.

Đáng chú ý, về hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu nhà ở, thị trường bất động sản, Bộ trưởng cho biết Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 đã có quy định từ Điều 71 đến Điều 76. Tuy nhiên, một số nội dung chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn, chất lượng thông tin và khả năng kết nối dữ liệu còn hạn chế.

Do đó, dự thảo luật sửa đổi lần này bổ sung mô hình triển khai hệ thống thông tin tập trung, xây dựng mã định danh điện tử cho từng loại bất động sản và chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản; đồng thời thiết lập cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành về đất đai, thuế, xây dựng và các lĩnh vực liên quan.

Theo Bộ trưởng, mã định danh điện tử là công cụ giúp Nhà nước quản lý, giám sát thị trường hiệu quả hơn, hạn chế gian lận, đầu cơ và trục lợi. Người dân, doanh nghiệp cũng có thể tra cứu, xác thực thông tin bất động sản, qua đó giảm thủ tục và chi phí giao dịch.

Thông tin về tiến độ triển khai, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết Bộ Xây dựng đã hoàn thành xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin và hệ thống phần mềm phục vụ thu thập, kết nối, lưu trữ, cung cấp dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản. Hệ thống đã được kết nối với một số cơ sở dữ liệu quốc gia để chia sẻ, khai thác và đối chiếu thông tin.

Bộ Xây dựng cũng đã khởi tạo, bàn giao tài khoản quản trị cho các địa phương trên cả nước. Từ ngày 30/7, các địa phương từng bước khởi tạo tài khoản cho cơ sở liên ngành và chủ đầu tư dự án để thực hiện báo cáo theo quy định.

Đến nay, hệ thống đã đồng bộ và tạo lập 12.200 tài khoản người dùng, ghi nhận thông tin 66.302 giao dịch bất động sản, 816 dự án bất động sản và 18.106 chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản. Trong đó, 3.746 chứng chỉ được cập nhật thông tin thông qua thủ tục hành chính trên hệ thống.

Bộ trưởng cho biết việc cập nhật, bổ sung và hoàn thiện dữ liệu vẫn đang được tiếp tục triển khai, hướng tới xây dựng thị trường bất động sản minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.