Bùng nổ ngành chip, Việt Nam tiến gần nhóm 'nước có thu nhập cao'

Bùng nổ ngành chip, Việt Nam tiến gần nhóm 'nước có thu nhập cao'Bích Hợp-18/08/2026 10:39 (GMT+7)(VNF) - Ngành công nghiệp bán dẫn được xem là chìa khóa giúp Việt Nam thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, tiến gần hơn đến vị thế “quốc gia có thu nhập cao”.TIN LIÊN QUANĐiện xanh tạo lợi thế để Việt Nam hút vốn châu Âu17/08/2026 08:15Cơn sốt chip mở ra cơ hội bứt phá cho Việt NamSự phát triển của ngành công nghiệp bán dẫn tại Đông Nam Á đang định hình lại quỹ đạo phát triển kinh tế của khu vực, đưa Việt Nam và Philippines tiến gần hơn đến vị thế “quốc gia có thu nhập cao” mà nhiều nước đang hướng tới.Trong bảng phân loại được Ngân hàng Thế giới (WB) cập nhật vào tháng 7, Việt Nam và Philippines đã cùng bước lên nhóm “các quốc gia có thu nhập trung bình cao”. Thách thức tiếp theo đối với hai nền kinh tế này là giảm sự phụ thuộc vào lao động giá rẻ và phát triển các ngành công nghiệp tiên tiến hơn.WB định nghĩa một quốc gia có thu nhập trung bình cao là nước có tổng thu nhập quốc dân (GNI) bình quân đầu người từ 4.636 USD đến 14.375 USD trong năm 2025. Xét về GNI, Philippines và Việt Nam đang dần thu hẹp khoảng cách với Indonesia.Trong số 11 quốc gia thành viên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), chỉ có Singapore và Brunei được Ngân hàng Thế giới xếp vào nhóm "các quốc gia có thu nhập cao". (Ảnh: Reuters)Bộ trưởng Kinh tế, Kế hoạch và Phát triển Philippines Arsenio Balisacan cho biết tại một hội thảo do WB tổ chức ở Manila ngày 3/8 rằng việc Philippines được nâng hạng là kết quả của “cải cách cơ cấu, mở cửa nền kinh tế” và đầu tư vào nguồn nhân lực.Đông Nam Á đạt được sự thịnh vượng trong thời kỳ hậu chiến nhờ thu hút các nhà máy nước ngoài bằng lợi thế chi phí lao động thấp. Quá trình này bắt đầu với các ngành công nghiệp nhẹ như sản xuất hàng may mặc, sau đó mở rộng sang các lĩnh vực sản xuất như thiết bị gia dụng và lắp ráp ô tô.Hiện nay, trong bối cảnh đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu bùng nổ, Đông Nam Á đang chứng kiến tăng trưởng kinh tế được thúc đẩy bởi xuất khẩu chất bán dẫn và các sản phẩm điện tử khác. Việt Nam đang nổi lên ở vị trí dẫn đầu trong xu hướng này.Việt Nam đã nâng cao thu nhập quốc dân nhờ mô hình tăng trưởng dựa vào xuất khẩu. Việt Nam đã ký kết các hiệp định thương mại với nhiều quốc gia và khu vực trên thế giới, thu hút đầu tư nước ngoài và xây dựng các trung tâm sản xuất linh kiện điện tử, thiết bị điện.Tháng 6, tập đoàn LG Innotek của Hàn Quốc công bố kế hoạch xây dựng một nhà máy sản xuất chất nền bán dẫn tại Việt Nam, với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 1 tỷ USD.Theo các báo cáo, Samsung Electronics và Intel cũng đang xây dựng các cơ sở sản xuất chất bán dẫn mới hoặc mở rộng công suất tại Việt Nam. Ở khu vực doanh nghiệp trong nước, tập đoàn viễn thông quân đội Viettel đã bày tỏ quan tâm đến sản xuất chất bán dẫn, cùng với tập đoàn công nghệ thông tin hàng đầu Việt Nam FPT.Bên cạnh các công đoạn sản xuất chip ở khâu sau, vốn đòi hỏi nhiều nhân lực, Việt Nam cũng hướng tới tham gia các công đoạn ở khâu trước, bao gồm tạo hình mạch điện. Thiết kế và phát triển chip cũng nằm trong định hướng này.Chính phủ đã công bố kế hoạch đào tạo 50.000 chuyên gia bán dẫn vào năm 2030, đồng thời nỗ lực nâng cao chất lượng đào tạo về bán dẫn tại Đại học Bách khoa Hà Nội và các cơ sở giáo dục khác.Nếu Việt Nam tiếp tục tăng trưởng với tốc độ tương đương mức trung bình trong thập kỷ qua, GNI bình quân đầu người được dự báo sẽ vượt Thái Lan vào năm 2037 và Việt Nam có thể trở thành quốc gia có thu nhập cao vào khoảng năm 2040, theo một ước tính được báo Thái Lan The Nation công bố.Đông Nam Á trước bài toán thoát bẫy thu nhập trung bìnhPhilippines cũng đang cải tổ ngành công nghiệp bán dẫn, vốn tập trung vào các công đoạn hậu kỳ Tháng 4, nước này tham gia sáng kiến Pax Silica do Mỹ dẫn đầu, nhằm xây dựng chuỗi cung ứng chip AI giữa các quốc gia thân thiện. Chất bán dẫn và các sản phẩm điện tử khác hiện chiếm hơn 50% giá trị xuất khẩu hàng hóa của Philippines.Trong số các thành viên ASEAN, Singapore và Brunei đã đạt vị thế quốc gia có thu nhập cao. Bên cạnh nhóm “thu nhập trung bình cao”, WB còn phân loại các nền kinh tế vào nhóm “thu nhập thấp” và “thu nhập trung bình thấp”.Thái Lan và Indonesia gia nhập nhóm các quốc gia có thu nhập trung bình sớm hơn Việt Nam và nhiều nước ASEAN khác. Tuy nhiên, cả hai đều rơi vào bẫy thu nhập trung bình, khi tăng trưởng trì trệ do chậm phát triển các ngành công nghiệp tiên tiến.Thái Lan chưa cho thấy dấu hiệu rõ ràng về việc thoát khỏi bẫy này kể từ khi được xếp vào nhóm các quốc gia có thu nhập trung bình cao vào năm 2011. Nguyên nhân là quá trình phát triển các ngành công nghiệp tiên tiến diễn ra chậm, trong khi dân số già hóa nhanh hơn các nước láng giềng. Kết quả là tốc độ tăng trưởng kinh tế của Thái Lan đã giảm xuống mức thấp nhất khu vực.Indonesia, nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á, cũng đang trải qua giai đoạn tăng trưởng chậm hơn. Ngành sản xuất công nghiệp chưa phát triển tương xứng, dù sử dụng một lượng lớn lao động.Indonesia đang nỗ lực xây dựng ngành luyện kim và chế biến bằng cách cấm xuất khẩu quặng thô như nickel, song tiến triển vẫn hạn chế. Với nhiều lao động chỉ có trình độ trung học cơ sở hoặc thấp hơn, phát triển giáo dục nghề nghiệp tiếp tục là một thách thức.Để gia nhập hàng ngũ các quốc gia có thu nhập cao, các nền kinh tế cần thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp trong nước và chuyển dịch sang những ngành có giá trị gia tăng cao. Điều này đồng nghĩa với việc phải vượt ra khỏi mô hình trung tâm sản xuất cạnh tranh chủ yếu nhờ chi phí lao động thấp.Malaysia, quốc gia được xếp vào nhóm thu nhập trung bình cao từ năm 1996, từng phải vật lộn với tốc độ tăng trưởng trì trệ nhưng đã trở lại quỹ đạo tăng trưởng nhờ phát triển ngành công nghiệp bán dẫn. Nước này đang đẩy mạnh công nghệ đóng gói chip tiên tiến, đồng thời xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ hoạt động thiết kế và phát triển chip trong nước.Xuất khẩu thiết bị điện và chất bán dẫn của Malaysia gần đây tăng mạnh, góp phần đưa tăng trưởng GDP lên 6% trong quý II. Quốc gia này hiện được kỳ vọng trở thành nền kinh tế có thu nhập cao vào năm 2030.TheoNikkei AsiaThu hút FDI công nghệ cao: Cần củng cố niềm tin về sở hữu trí tuệThu hút FDI công nghệ cao: Cần củng cố niềm tin về sở hữu trí tuệTiêu điểm(VNF) - Việt Nam đã xác lập một tầm nhìn mới cho chiến lược thu hút FDI thông qua Nghị quyết số 10-NQ/TW. Trong cuộc trao đổi với VietnamFinance, ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), cho rằng bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ ngày càng trở thành yếu tố quan trọng khi Việt Nam hướng tới thu hút các dòng vốn đầu tư có hàm lượng công nghệ cao.