Chi trả VAT khi bồi thường bảo hiểm: 'Để niềm tin không bị bào mòn bởi khoản tiền nhỏ'

Chi trả VAT khi bồi thường bảo hiểm: 'Để niềm tin không bị bào mòn bởi khoản tiền nhỏ'Xuân Thạch-27/08/2026 15:00 (GMT+7)(VNF) - Chuyên gia cho rằng, để niềm tin bảo hiểm không bị “bào mòn” bởi những khoản chi bồi thường nhỏ, khắc phục việc bồi thường thuế giá trị gia tăng (VAT) không thống nhất giữa các doanh nghiệp, cần sự vào cuộc của cả 3 bên: Cơ quan quản lý, doanh nghiệp bảo hiểm và người tham gia.TIN LIÊN QUANLP Life chính thức đổi tên thành bảo hiểm nhân thọ Sacom Life26/08/2026 13:514 nhóm khách hàng chịu chung một cách xử lý của DN bảo hiểmTiếp tục chia sẻ với Tạp chí Đầu tư Tài chính, chuyên gia kinh tế Trần Nguyên Đán phân tích rõ những trường hợp, người tham gia bảo hiểm đang phải chịu thiệt thòi bởi quy trình tính toán giá trị bồi thường và sự hướng dẫn chưa rõ ràng, thống nhất đến từ phía doanh nghiệp bảo hiểm.Nhóm thứ nhất, khách hàng là cá nhân không kinh doanh. Theo quy định, họ không được hoàn phần chi phí thuế VAT và khi đó, thuế là một phần của tổn thất thực tế. Nhóm thứ hai là doanh nghiệp nộp thuế theo phương pháp khấu trừ, sử dụng xe ô tô cho hoạt động chịu thuế, trường hợp nà​y phần thuế VAT không phải thiệt hại thực tế bởi họ tự kê khai, khấu trừ được.Nhiều khách hàng đang phải tự chịu chi phí thuế VAT trong nghiệp vụ bảo hiểm TNDS và vật chất xe.Nhóm thứ ba, đó là các tổ chức chỉ khấu trừ được một phần hoặc nộp thuế theo phương pháp trực tiếp. Nhóm này sẽ rơi vào vùng xám, nếu quy trình bồi thường chỉ đặt một câu hỏi có hay không mã số thuế, họ sẽ bị xếp chung với nhóm thứ hai và chịu thiệt phần chênh thuế VAT.Cuối cùng, nhóm thứ tư là bên thứ ba được bồi thường theo quy định củabảo hiểm trách nhiệm dân sự(TNDS). Đây là nhóm có khoảng trống rõ nhất trong quy định hiện này và phải tự chi trả thuế VAT mặc dù đó là thiệt hại thực tế của họ.Khoảng trống bồi thường cho bên thứ ba trong nghiệp vụ TNDSÔng Đán dẫn quy định về cơ chế ủy quyền sửa chữa tại Nghị định 181/2025, doanh nghiệp bảo hiểm ủy quyền cho người tham gia bảo hiểm sửa chữa tài sản, chi phí sửa chữa cùng vật tư, phụ tùng thay thế có hóa đơn giá trị gia tăng ghi tên người tham gia bảo hiểm, thì doanh nghiệp bảo hiểm được khấu trừ thuế giá trị gia tăng tương ứng với phần bồi thường đã thanh toán theo hóa đơn đứng tên người tham gia bảo hiểm.Quy định này được áp dụng cho quan hệ giữa doanh nghiệp bảo hiểm và người tham gia bảo hiểm. Bên thứ ba bị thiệt hại lại đứng ngoài quan hệ hợp đồng đó, điển hình như trường hợp của ông Trần Hiếu mà VietnamFinance đã phản ánh ở các bài viết trước.“Bên thứ ba không mua bảo hiểm, không có hợp đồng với doanh nghiệp bảo hiểm, mà chỉ là người có tài sản bị xâm phạm”, vị chuyên gia nói bản chất.Có khoảng trống bồi thường cho bên thứ ba trong nghiệp vụ TNDS xe cơ giới.Theo ông, khi phát sinh những vấn đề đó, thực tế có doanh nghiệp chi trả, cũng có nhiều bên từ chối “thẳng thừng”, nhưng cũng ít thấy văn bản nào trả lời, hướng dẫn cụ thể cho người tham gia để họ nhận được quyền lợi thoả đáng.Rất cần có những thông tin hướng dẫn ngay từ đầu về việc hóa đơn sửa chữa phương tiện nên đứng tên ai, doanh nghiệp bảo hiểm có được khấu trừ trên hóa đơn mang tên một người không phải khách hàng của mình hay không? Và nếu bên thứ ba là doanh nghiệp khấu trừ được thuế, thiệt hại thực tế của họ nên xác định trước thuế hay sau thuế.“Đây chính là điểm nghẽn, cần một hướng dẫn có tính liên thông giữa lĩnh vực bảo hiểm và lĩnh vực thuế hơn là để mỗi doanh nghiệp tự xử lý theo cách hiểu riêng. Không phải vì cách hiểu nào đang sai, mà vì nhiều cách hiểu khác nhau cùng tồn tại thì người bị thiệt hại sẽ nhận được kết quả khác nhau cho những vụ việc giống nhau”, ông Đán chỉ rõ.Để niềm tin không bị “bào mòn” bởi khoản bồi thường nhỏTừ những vấn đề vướng mắc nêu trên trong chi trả bồi thường phần thuế VAT trong nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới (TNDS và vật chất xe), ông Trần Nguyên Đán cho rằng, cần có sự chung tay vào cuộc của tất cả các bên gồm: Cơ quan quản lý, doanh nghiệp bảo hiểm và người tham gia.Về phía doanh nghiệp bảo hiểm, ông Đán đề xuất cân nhắc ba vấn đề và mỗi phương án đều có “mặt lợi – mặt hại” nhưng tựu trung sẽ giúp mọi thứ rõ ràng ngay từ đầu, hạn chế tối đa khiếu kiện từ người mua.Chuyên gia kinh tế Trần Nguyên Đán.Thứ nhất, đưa quy định về chi trả phần thuế VAT thành một điều khoản riêng, viết rõ trong quy tắc bảo hiểm và nhắc lại trong các bản tóm tắt quyền lợi gửi đến khách hàng. Việc này, cái giá phải trả là bộ quy tắc dài thêm và khâu phê duyệt sản phẩm mất thời gian nhưng về lâu dài, hạn chế các tranh chấp về chi phí này được lặp đi, lặp lại nhiều năm nay.Thứ hai, cần có quy trình rõ ràng về quy định thu thập tình trạng khấu trừ thuế của khách ngay từ khâu giao kết chứ không đợi tới lúc chi trả bồi thường. Việc này, sẽ phải thêm một trường thông tin trong quy trình bán hàng, điều mà đội ngũ bán hàng có thể không mong muốn, nhưng khi rủi ro xảy ra, hồ sơ đã đầy đủ để chọn đúng phương án ngay từ đầu.Thứ ba, cài đặt để hệ thống tự động chọn phương án theo nhóm khách hàng, thay vì để nhân viên, giám định viên bồi thường quyết định theo hiểu biết thói quen. Cái giá phải trả là chi phí quản lý, vận hành hệ thống, ng​ược lại kết quả thẩm định nhất quán, không còn phụ thuộc vào việc khách hàng có biết để hỏi hay không.Với cơ quan quản lý, ông Đán kiến nghị, cần một hướng dẫn chung cho tình huống bồi thường bên thứ ba, cùng một mẫu văn bản ủy quyền sửa chữa phương tiện thống nhất để hồ sơ khấu trừ không bị vướng ở khâu hoá đơn, chứng từ. Đảm bảo đúng quy định pháp luật bảo hiểm và pháp luật thuế.Đối với người tham gia là chủ phương tiện ô tô, có ba việc nên chủ động trước khi tham gia bảo hiểm. Đầu tiên, chia sẻ rõ với tư vấn viên rằng, mình có nhu cầu kê khai, khấu trừ thuế VAT nếu rủi ro xảy ra, ngay trước khitham gia mua bảo hiểm. Kế đến, lưu ý giữ lại hóa đơn cùng chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Trong quá trình trao đổi với doanh nghiệp bảo hiểm, cần hỏi rõ về cách xử lý phần thuế VAT, yêu cầu giấy uỷ quyền, tên trên hoá đơn sửa chữa là cá nhân, doanh nghiệp, hay người thứ ba bị thiệt hại trong nghiệp vụ bảo hiểm TNDS, trước khi đưa xe vào xưởng, gara sửa chữa.“Giá trị bồi thường không lớn trong từng vụ việc. Nhưng số lượt bồi thường xe cơ giới mỗi năm rất lớn, nên phần chênh cộng dồn lại không nhỏ và niềm tin bị bào mòn cũng cộng dồn theo cách tương tự”, ông Trần Nguyên Đán nêu quan điểm.Thêm phản ánh việc chi trả thuế VAT gửi đến toà soạn Tạp chí Đầu tư Tài chínhSau loạt bài về vấn đề trả hay không chi trả tiền thuế VAT trong bồi thường nghiệp vụ bảo hiểm TNDS và vật chất xe, đã có thêm nhiều người tham gia bảo hiểm gửi thông tin phản ánh về thực trạng một số doanh nghiệp từ chối chi trả thuế VAT, nhưng không có lý do thoả đáng hoặc hướng dẫn cụ thể cho khách hàng. VietnamFinance sẽ tiếp tục cung cấp thêm thông tin đến độc giả về chủ đề này.Bồi thường bảo hiểm xe cơ giới: Lý do nhiều khách hàng không được trả tiền thuế VATBồi thường bảo hiểm xe cơ giới: Lý do nhiều khách hàng không được trả tiền thuế VATTài chính cá nhân(VNF) - Ông Trần Nguyên Đán cho rằng, việc các doanh nghiệp bảo hiểm từ chối bồi thường tiền thuế giá trị gia tăng (VAT) cho người tham gia chủ yếu đến từ cách thiết kế quy trình tính toán bồi thường và sự hướng dẫn chưa rõ ràng từ giám định viên hoặc chăm sóc khách hàng.