‘Cơn đau đầu’ của FECON: Nợ đọng lớn, tồn kho cao, áp lực vốn nặng nề

‘Cơn đau đầu’ của FECON: Nợ đọng lớn, tồn kho cao, áp lực vốn nặng nềVĩnh Chi-03/09/2026 10:00 (GMT+7)(VNF) - Trong bối cảnh nợ đọng lớn, tồn kho cao, lại bị rút ngắn số ngày thanh toán cho nhà cung cấp, FECON chịu áp lực tài chính rất lớn. Doanh nghiệp xây dựng hàng đầu này đang phải tìm kiếm lối thoát bằng cách gọi vốn từ cổ đông, thay vì những đợt phát hành trái phiếu như trước.Trong héo ngoài tươiFECON (HoSE: FCN) mới đây đã tổ chức thành công phiên họp đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, thông qua kế hoạch kinh doanh đầy tham vọng: doanh thu thuần hợp nhất 5.600 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt 250 tỷ đồng, tăng lần lượt 15% và tăng 160% so với thực hiện năm 2025. Nếu đạt được, đây sẽ là những kỷ lục mới của doanh nghiệp này.Nhìn lại năm 2025, FECON cũng từng tham vọng, nhưng lại đã gây thất vọng khi lợi nhuận sau thuế hợp nhất chỉ 95 tỷ đồng, bằng 48% kế hoạch năm (200 tỷ đồng), trong đó lợi nhuận sau thuế thuộc về công ty mẹ chỉ 11 tỷ đồng, hoàn thành vỏn vẹn 18% kế hoạch năm (60 tỷ đồng). Dù vậy, điều an ủi là FECON vẫn tạo ra mức tăng trưởng mạnh, với doanh thu thuần tăng 44% và lợi nhuận sau thuế tăng 216%.Chuyện “trong héo ngoài tươi” của FECON không chỉ dừng lại ở bảng kết quả kinh doanh mà còn thể hiện sâu sắc ở bảng tài sản – nơi phô bày những áp lực tài chính nặng nề mà doanh nghiệp này phải gánh, không chỉ riêng với năm 2025.Điểm nghẽn lớn nhất trong bức tranh tài sản của FECON là nợ đọng. Tính đến cuối năm 2025, tổng giá trị các khoản phải thu đạt 3.866 tỷ đồng, chiếm 38% tổng tài sản. Mặc dù đã có cải thiện so với các năm trước đó, đây vẫn là một tỷ trọng lớn. Mặt khác, sự cải thiện này chỉ là “tạm thời”. Bán niên 2026, tỷ trọng các khoản phải thu lại tăng lên 40,5%, đạt giá trị 4.500 tỷ đồng, tăng 16% so với đầu năm.Việc các khoản phải thu gần như tăng đều đặn và liên tục duy trì tỷ trọng lớn trong cơ cấu tổng tài sản khiến vòng quay các khoản phải thu của FECON chậm lại rất đáng kể. Nếu năm 2022, số vòng quay còn được 1,82 thì sang năm 2023 chỉ còn 0,81, đến năm 2024 là 0,85 và sang năm 2025 là 1,2.Điều này dẫn đến số ngày thu tiền bình quân rất dài: năm 2022 là 200 ngày, năm 2023 tăng vọt lên 450 ngày, năm 2024 là 429 ngày, năm 2025 là 304 ngày.Song hành với các khoản phải thu là sự gia tăng của hàng tồn kho. Năm 2025, hàng tồn kho của FECON chiếm tới 34,3% tổng tài sản, đạt 3.489 tỷ đồng, tăng 2,07 lần so với năm trước. Điều này đồng nghĩa với việc có tới 72% tổng tài sản của doanh nghiệp bị “chôn” ở các khoản phải thu và hàng tồn kho.Hàng tồn kho lớn khiến vòng quay hàng tồn kho của FECON rất chậm: năm 2023 là 1,42, năm 2024 là 1,74, năm 2025 là 1,61.Hệ quả là số ngày tồn kho bình quân rất dài: năm 2023 là 257 ngày, năm 2024 là 210 ngày, năm 2025 là 227 ngày.Trong khi số ngày thu nợ và luân chuyển hàng tồn kho bình quân rất dài thì số ngày thanh toán bình quân của FECON lại lao dốc như “mất phanh”. Vòng quay các khoản phải trả năm 2023 còn được 2,68, năm 2024 đã lên 3,56, năm 2025 lên tiếp 4,68.Điều này dẫn đến số ngày thanh toán bình quân giảm từ 136 ngày (năm 2023) xuống 102 ngày (năm 2024) rồi chỉ còn 78 ngày (năm 2025).Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt của FECON vì thế trở nên “siêu dài”: năm 2023 là 571 ngày, năm 2024 là 537 ngày, năm 2025 là 453 ngày. Áp lực tài chính do đó vừa thường trực, vừa nặng nề. Trên thực tế, doanh nghiệp đã lâm vào tình trạng thiếu hụt vốn lưu động trong một số giai đoạn, gâyảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ cung ứng vật tư và tiến độ triển khai công tác dự ánUống nước biển giải khátĐể ứng phó với vấn đề thiếu hụt vốn lưu động, FECON chọn phương án dễ nhất là vay nợ. Những năm 2023 – 2025, giá trị nợ vay tăng từ 2.945 tỷ đồng (tăng 9% so với năm trước) lên 3.891 tỷ đồng (tăng 32% so với năm trước) rồi cán mốc 4.085 tỷ đồng (tăng 5% so với năm trước).Dòng tiền đi vay tăng mãnh liệt từ 2.943 tỷ đồng (năm 2023) lên 3.636 tỷ đồng (năm 2024, tăng 23% so với năm trước) rồi 5.577 tỷ đồng (năm 2025, tăng 53% so với năm trước), cho thấy “cơn khát tiền” là rất gay gắt.Hệ luỵ là chi phí tài chính duy trì ở mức rất cao: 2023 là 287 tỷ đồng, năm 2024 là 232 tỷ đồng, năm 2025 là 292 tỷ đồng. Tỷ lệ chi phí tài chính/doanh thu thuần vào khoảng 6%/năm. Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng bào mòn lợi nhuận của FECON trong những năm này.Năm 2024 và 2025, FECON lần lượt phát hành 3 gói trái phiếu: FCNH2325001 và FCNH2426001, FCN12501 trị giá lần lượt là 126 tỷ đồng, 120 tỷ đồng và 120 tỷ đồng. Cả 3 gói đều có kỳ hạn 18 tháng, lãi suất 11%/năm, với mục tiêu rõ ràng là “cơ cấu lại nợ” (một cách nói giảm nói tránh của việc huy động trái phiếu để trả nợ vay ngân hàng).Tuy nhiên, huy động trái phiếu không phải là cách làm bền vững, nên tại phiên họp đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, ban lãnh đạo FECON đã thuyết phục cổ đông thông qua kế hoạch tăng vốn.Cụ thể, FECON muốn phát hành khoảng 87,3 triệu cổ phiếu, huy động khoảng 877 tỷ đồng. Trong đó, hơn 55,1 triệu cổ phiếu phát hành cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ 20:7 (huy động 551 tỷ đồng); phát hành riêng lẻ 24,5 triệu cổ phiếu (giá chào 13.000 đồng/cổ phiếu, dự kiến huy động khoảng 318 tỷ đồng); phát hành hơn 7,8 triệu cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động – ESOP (huy động 7,8 tỷ đồng).Trong tổng số tiền dự kiến huy động được từ kế hoạch này, FECON chỉ đề ra 2 khoản chi cho kinh doanh là: 100 tỷ đồng mua máy móc thiết bị và 150 tỷ đồng bổ sung vốn lưu động, tương đương 28,5%. Số còn lại (71,5%) là dùng để trả nợ vay. Cần nói rõ hơn, khoản chi 150 tỷ đồng bổ sung vốn lưu động nằm ở thứ tự ưu tiên cuối cùng.Điều này một lần nữa cho thấy, việc phát hành tăng vốn là một “lối thoát trong danh dự” của ban lãnh đạo FECON trước áp lực tài chính nặng nề.Những năm qua, FECON đã thực hiện việc mở rộng đầu tư (bất động sản, năng lượng), nhằm thoát khỏi tình cảnh bế tắc của ngành xây dựng trong giai đoạn khó khăn tột cùng (2020 – 2023). Nhưng với sự khởi sắc trở lại của ngành xây dựng trong 2 năm trở lại đây, FECON đã chen chân được vào nhiều dự án lớn. Điều này đặt ra nhu cầu về việc rút chân ra khỏi một số dự án đầu tư được cho là kém hiệu quả, vừa là để tập trung cho các dự án xây lắp, vừa giảm bớt áp lực tài chính.Thế nhưng, việc rút chân này không dễ dàng. Năm 2022, FECON bán thành công dự án năng lượng Vĩnh Hảo 6 vào phút chót, cứu một bàn thua trông thấy cho kết quả kinh doanh năm này. Nhưng năm 2023, việc bán dự án năng lượng Quốc Vinh Sóc Trăng lại vô cùng gian nan - dù cho các thoả thuận đã được chốt xong, thương vụ cuối cùng vẫn đổ bể do bị “chặn” lại. Cho tới giờ, FECON vẫn phải đeo đẳng dự án năng lượng này và không biết khi nào mới có thể “đẩy” đi được.Với các dự án bất động sản, các cụm công nghiệp Danh Thắng – Đoan Bái và khu công nghiệp Hoà Yên (cùng ở Bắc Giang) sẽ không phải vấn đề, khu đô thị Nam Thái (Square City tại Phổ Yên, Thái Nguyên) cũng đã bán được một lượng hàng khá, nhưng một số dự án khác thì không hẳn đã “ngon” như: khu du lịch sinh thái tại Cao Bằng (quy mô 82ha đất), khu đô thị tại Hưng Yên (quy mô 218ha đất)… không chỉ bởi thị trường bất động sản hiện rất khó thanh khoản mà cuộc chơi giờ đã rất khác so với giai đoạn trước đó.FECON nhiều khả năng vẫn đang muốn định vị mình như một “ông kẹ” của ngành xây lắp hơn là bành trướng trên đa lĩnh vực, bất chấp đã xưng danh tập đoàn từ năm 2026 này. Một trong những bằng chứng là doanh nghiệp này vẫn nuôi kế hoạch mua sắm máy móc, thiết bị xây dựng với tổng giá trị khoảng 390 tỷ đồng để phục vụ cho các dự án xây lắp lớn, trong đó trọng tâm là 2 máy TBM (tức máy đào hầm, chuyên dùng cho các dự án hạ tầng ngầm như metroline).Nhưng trước khi ôm mộng xưng hùng, FECON sẽ phải giải quyết triệt để “gót chân A-sin” về tài chính. Nếu không, thị trường rất có thể lại sẽ chứng kiến FECON lặp lại vết xe đổ của Tập đoàn Xây dựng Hoà Bình nhiều năm trước, khi cũng đổ “tiền tấn” mua sắm máy móc, thiết bị để rồi khi gió đảo chiều, niềm kỳ vọng lại hoá thành nỗi đau.