Cơn sốt lãi suất lan sang trái phiếu: Ngân hàng đẩy áp lực về tương lai

Cơn sốt lãi suất lan sang trái phiếu: Ngân hàng đẩy áp lực về tương laiMinh Anh-31/08/2026 09:30 (GMT+7)(VNF) - Từ tháng 6/2026, thị trường trái phiếu ngân hàng đã sôi động trở lại cả về quy mô phát hành lẫn mặt bằng lãi suất. Nhiều ngân hàng đẩy mạnh phát hành trái phiếu với lãi suất lên tới 10%/năm trong bối cảnh áp lực vốn tăng cao.Trái phiếu ngân hàng: Lộ trình lãi suất lên 10%/nămSở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) thông tin, tháng 7/2026 ghi nhận 19 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ với tổng giá trị 12.539 tỷ đồng. Trong đó, lĩnh vực ngân hàng có 13 đợt phát hành, huy động 7.900 tỷ đồng, chiếm 63% tổng giá trị phát hành trong tháng.Không chỉ tăng về quy mô phát hành, lãi suất trái phiếu ngân hàng cũng liên tục tăng mạnh và ghi nhận mặt bằng lãi suất cao hiếm thấy. Từ mức quanh 8%/năm vào cuối tháng 6, lãi suất trái phiếu ngân hàng nhanh chóng vọt lên 9%/năm trong tháng 7 và chính thức chạm ngưỡng 10%/năm ngay đầu tháng 8, cao hơn khoảng 3 - 4 điểm % so với cùng kỳ năm trước.Ngay cả những ngân hàng có lợi thế thanh khoản như Vietcombank hay BIDV cũng tham gia thị trường với các lô trái phiếu lớn. Trong đó, BIDV vừa phát hành thành công 2 lô trái phiếu, nâng tổng trị giá từ đầu năm đến nay lên 6.675 tỷ đồng. Các lô trái phiếu trên có lãi suất cố định 8,2%/năm. Vietcombank cũng vừa chào bán một lô trái phiếu với lãi suất cố định 7,9%/năm, cao hơn 3 điểm % so với lô phát hành cuối năm ngoái.MB mới đây hoàn tất phát hành 10 lô trái phiếu, huy động gần 6.000 tỷ đồng, lãi suất dao động 8,3% - 8,4%/năm. Đầu tháng 8 này, VPBank cũng huy động 1.000 tỷ đồng trái phiếu với lãi suất cố định 8,6%/năm cho kỳ hạn 3 năm. VietABank vừa phát hành lô trái phiếu 100 tỷ đồng, lãi suất lên đến 9%/năm, vượt xa lãi suất tiết kiệm được niêm yết cùng thời điểm. OCB cũng mới phát hành thành công 3.000 tỷ đồng, trong đó mức lãi suất cao nhất đạt 8,6%/năm.Trước đó, trong tháng 7, nhiều ngân hàng đã phát hành trái phiếu với lãi suất rất cao. Cụ thể, VietBank phát hành trái phiếu với lãi suất 9,7%/năm, con số này tại PVcomBank là 9,8%/năm, VietABank cũng phát hành lô trái phiếu 100 tỷ đồng với lãi suất tới 9%/năm.Đáng chú ý, Sacombank đã phát hành 3 lô trái phiếu trong tuần cuối tháng 7, tổng trị giá huy động 3.650 tỷ đồng. Điểm khiến thị trường xôn xao chính là mức lãi suất cố định 10%/năm áp dụng xuyên suốt kỳ hạn 6 năm của các lô trái phiếu này. Đây là mức lãi suất thuộc nhóm cao nhất trong các đợt phát hành của ngành ngân hàng tính từ đầu năm đến nay.Hiện lãi suất phát hành trái phiếu của nhóm “Big 4” ngân hàng dao động trong mức 7,9% - 8,5%/năm trong khi lãi suất trái phiếu của nhóm ngân hàng tư nhân trong vùng 9% - 10%/năm.Cảnh báo rủi ro khi ngân hàng mất cân đối nguồn vốnNguyên nhân chính khiến các ngân hàng đẩy mạnh phát hành trái phiếu là do sự mất cân đối giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn. Khi tăng trưởng tín dụng vượt xa tốc độ huy động tiền gửi từ dân cư, các ngân hàng buộc phải tìm đến kênh trái phiếu để bù đắp nguồn vốn ổn định, đáp ứng các yêu cầu an toàn hoạt động.Việc chấp nhận lãi suất lên tới 10% cho thấy nhu cầu huy động vốn dài hạn của các ngân hàng đang ở mức đáng kể, trong bối cảnh tăng trưởng tiền gửi khách hàng trong nửa đầu năm chỉ đạt khoảng 4,8%.Theo TS Phạm Ngọc Hương Quỳnh, giảng viên Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, nguyên nhân sâu xa nằm ở nhu cầu vốn trung và dài hạn đang gia tăng mạnh trong nền kinh tế. Các lĩnh vực như bất động sản, hạ tầng và sản xuất đều cần dòng vốn có thời hạn kéo dài nhiều năm, trong khi phần lớn tiền gửi dân cư vẫn tập trung ở kỳ hạn ngắn. Khoảng cách này buộc các ngân hàng phải tìm kiếm nguồn vốn ổn định hơn để giảm áp lực chênh lệch kỳ hạn. Song các ngân hàng phải chấp nhận trả mức lãi suất cao hơn tiền gửi thông thường để bù đắp cho thời gian nắm giữ dài và tính thanh khoản thấp hơn của trái phiếu.Các chuyên gia của FiinRatings nhận định nếu đợt phát hành cuối năm 2025 chủ yếu nhằm chủ động cơ cấu nguồn vốn cho kế hoạch tăng trưởng thì làn sóng phát hành hiện nay phản ánh áp lực vốn rõ nét hơn. Trong bối cảnh huy động dân cư tăng chậm và khả năng tiếp cận nguồn vốn trên thị trường liên ngân hàng có giới hạn, trái phiếu trở thành kênh bổ sung vốn quan trọng cho các tổ chức tín dụng.Còn ACBS đánh giá áp lực cạnh tranh nguồn vốn và nhu cầu cân đối tăng trưởng tín dụng khiến ngân hàng chấp nhận chi phí phát hành cao hơn. Ngân hàng buộc phải tăng mạnh lãi suất trái phiếu để thu hút vốn trong lúc nhà điều hành đang giám sát chặt lãi tiền gửi và yêu cầu các tổ chức tín dụng tuân thủ quy định trần tiết kiệm. Khi nhu cầu bổ sung vốn cấp 2 và đáp ứng nguồn vốn trung, dài hạn vẫn ở mức cao, hoạt động phát hành trái phiếu của ngành ngân hàng được dự báo sẽ tiếp tục duy trì trong thời gian tới.FiinRatings dự báo quy mô và mặt bằng lãi suất trái phiếu ngân hàng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Điều này thể hiện qua kế hoạch chào bán trái phiếu quy mô lớn của nhiều ngân hàng trong nửa cuối năm.VCBS cho rằng lãi suất phát hành bình quân của nhóm ngân hàng tăng lên mức phổ biến 9%/năm phản ánh áp lực chi phí vốn gia tăng khi tăng trưởng tín dụng vượt xa huy động và nhu cầu bổ sung nguồn vốn trung - dài hạn tiếp tục ở mức cao. Lãi suất phát hành trái phiếu ngân hàng hiện nay đã tiệm cận mức lãi suất cho vay, đồng nghĩa biên lợi nhuận của ngân hàng bị thu hẹp đáng kể.Dù trái phiếu ngân hàng được đánh giá là an toàn hơn so với trái phiếu doanh nghiệp nhờ sự giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý nhưng việc tăng nhanh lãi suất cũng làm dấy lên những lo ngại về thanh khoản. Báo cáo từ FiinRatings chỉ ra một dấu hiệu định lượng phổ biến ở các ngân hàng từng gặp sự cố thanh khoản là sự mất cân xứng giữa tăng trưởng tổng tài sản, dư nợ cho vay và tiền gửi khách hàng.Các chuyên gia của VCBS cảnh báo mặt bằng lãi suất dự báo duy trì ở ngưỡng cao có thể gây áp lực nhất định lên dòng tiền và khả năng thu xếp nguồn trả nợ, đặc biệt đối với các trái phiếu thả nổi. Mặt bằng lãi suất cao rất đáng lo bởi khoảng 52,44% giá trị trái phiếu doanh nghiệp đang lưu hành áp dụng cơ chế lãi suất thả nổi hoặc kết hợp, nên biến động lãi suất thị trường được truyền dẫn khá trực tiếp vào “coupon” và chi phí vốn của doanh nghiệp.Áp lực về nguồn vốn cũng gia tăng khi khối lượng trái phiếu đến hạn thanh toán vào những tháng cuối năm ở mức lớn. Theo thống kê của Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA) từ nay đến hết năm 2026 sẽ có khoảng 106.155 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn, trong đó riêng nhóm ngân hàng chiếm khoảng 20.756 tỷ đồng, tương đương 19,4% tổng giá trị.Điều này đồng nghĩa nhiều ngân hàng sẽ phải cân đối nguồn tiền để thanh toán các lô trái phiếu đến hạn, đồng thời tiếp tục huy động vốn mới nhằm đáp ứng nhu cầu kinh doanh và các yêu cầu về an toàn vốn. Và vòng tròn này sẽ lặp lại liên tục cho đến khi hạ nhiệt lãi suất. Đó như là cách ngân hàng đang đẩy bớt áp lực về tương lai.