Đại biểu Quốc hội kể bốn câu chuyện bất cập về độ trễ chính sách

Sáng 31/10, tiếp tục phiên họp toàn thể tại hội trường, Quốc hội thảo luận về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027.

Bốn câu chuyện về độ trễ chính sách

Phát biểu tại Quốc hội, đại biểu Trần Thị Vân (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Bắc Ninh) đã nêu bốn câu chuyện thực tiễn để chỉ rõ những bất cập trong phản ứng chính sách và tổ chức thực thi, qua đó kiến nghị các giải pháp nhằm khắc phục tình trạng chậm trễ trong xử lý vướng mắc, tháo gỡ khó khăn cho người dân và doanh nghiệp.

Câu chuyện đầu tiên được đại biểu Trần Thị Vân đề cập liên quan đến việc tổ chức giao thông trên những tuyến đường đang sửa chữa.

Theo đại biểu, trong quá trình sửa chữa đường, cơ quan chức năng đặt biển báo hạn chế tốc độ để bảo đảm an toàn cho người tham gia giao thông. Tuy nhiên, khi công trình đã hoàn thành, mặt đường thông thoáng, điều kiện lưu thông được khôi phục thì biển báo hạn chế tốc độ vẫn tồn tại, khiến người dân tiếp tục phải di chuyển theo tốc độ giới hạn.

Đại biểu cho rằng đây là minh chứng cho độ trễ trong việc chấm dứt chính sách khi điều kiện thực tế đã thay đổi.

Câu chuyện thứ hai liên quan trực tiếp đến hoạt động đầu tư công và những bất cập trong công bố giá vật liệu xây dựng.

Theo bà Vân, trên thực tế, có những dự án đã được bố trí vốn đầu tư công, có nhà thầu thực hiện nhưng giá vật liệu xây dựng được công bố lại thấp hơn nhiều so với giá thị trường.

Điều này khiến nhà thầu chưa triển khai đã đứng trước nguy cơ thua lỗ, kéo theo dự án chậm tiến độ và vốn đầu tư không thể giải ngân.

"Đây là độ trễ trong điều chỉnh chính sách trước biến động của thị trường", đại biểu nhấn mạnh.

Câu chuyện thứ ba được đại biểu dẫn chứng từ quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, khi nhiều trụ sở công dôi dư có thể được tận dụng để đầu tư xây dựng trường học.

Tuy nhiên, việc đề xuất sử dụng đất lại bị từ chối với lý do chưa phù hợp với quy hoạch đất giáo dục.

Đại biểu Trần Thị Vân cho biết, khoản 2 Điều 6 Nghị quyết 248 của Quốc hội đã có cơ chế cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trụ sở cơ quan sang đất giáo dục khi chưa có quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất.

Theo đại biểu, việc nguồn lực sẵn có chưa được khai thác do những vướng mắc trong triển khai là biểu hiện của độ trễ trong tổ chức thực hiện chính sách.

Ở câu chuyện thứ tư, bà Vân dẫn chứng cách ứng xử của chính quyền địa phương tại Phật Sơn, Trung Quốc, khi một quán lẩu gà bất ngờ nổi tiếng trên mạng xã hội, thu hút hàng nghìn khách mỗi ngày, gây áp lực đối với giao thông và hạ tầng công cộng.

Thay vì lúng túng, siết chặt quản lý hoặc đứng ngoài quan sát, chính quyền địa phương đã chủ động mở bãi đỗ xe, cải thiện giao thông, bố trí nhà vệ sinh, lực lượng hỗ trợ và kết nối các dịch vụ du lịch lân cận.

Theo đại biểu, từ một quán ăn nhỏ, chính quyền đã tạo ra cơ hội phát triển kinh tế cho cả khu vực.

"Đây là cách chính quyền phản ứng nhanh, chuyển một hiện tượng thị trường thành một cơ hội phát triển cho địa phương", đại biểu nhận định.

Từ bốn câu chuyện trên, đại biểu Trần Thị Vân cho rằng vấn đề hiện nay không phải là thiếu chính sách, mà là thiếu cơ chế phản ứng đủ nhanh và tinh thần dám chịu trách nhiệm để kết nối những nguồn lực riêng lẻ thành động lực và cơ hội phát triển.

"Độ trễ trong phản ứng chính sách và tổ chức thực thi đang là điểm nghẽn của năng lực quản trị và điều hành", đại biểu nhấn mạnh.

Đề xuất cơ chế đánh giá độ trễ chính sách

Từ những bất cập nêu trên, đại biểu Trần Thị Vân kiến nghị bốn nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phản ứng chính sách và tổ chức thực thi.

Thứ nhất, thiết lập cơ chế cảnh báo sớm và phản ứng nhanh đối với chính sách.

Theo đại biểu, khi các quy định bộc lộ bất cập, ảnh hưởng đến người dân và doanh nghiệp, cơ quan chức năng phải chủ động rà soát, điều chỉnh hoặc chấm dứt.

Đặc biệt, mỗi vướng mắc cần xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn xử lý cụ thể.

Thứ hai, quy định thời hạn phản ứng chính sách đối với những vấn đề cấp bách, tác động lớn đến sản xuất, kinh doanh và đầu tư.

Đại biểu đề nghị xây dựng cơ chế tiếp nhận, phân loại kiến nghị, xác định cơ quan chủ trì và thời hạn trả lời. Qua đó, chấm dứt tình trạng kiến nghị được chuyển qua nhiều cấp nhưng không xác định được cơ quan chịu trách nhiệm cuối cùng cũng như thời điểm có kết quả giải quyết.

Thứ ba, chuyển mạnh từ tư duy quản lý bằng quy trình, thủ tục sang quản lý theo mục tiêu và kết quả thực chất.

Bà Vân cho rằng cần đổi mới phương thức thanh tra, kiểm tra và đánh giá cán bộ, trong đó phân biệt rõ hành vi cố ý vi phạm, vụ lợi với những trường hợp chủ động đổi mới, dám đề xuất, dám chịu trách nhiệm trong khuôn khổ pháp luật nhưng gặp rủi ro khách quan.

Theo đại biểu, nếu không làm rõ được vấn đề này, tâm lý sợ sai, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm sẽ tiếp tục cản trở sự phát triển của đất nước.

Thứ tư, Quốc hội và Chính phủ cần xây dựng cơ chế đánh giá độ trễ chính sách, coi đây là tiêu chí quan trọng để đánh giá năng lực điều hành.

Đại biểu đề xuất cần đo lường cụ thể thời gian từ khi phát hiện vướng mắc đến khi được xử lý; từ khi tiếp nhận kiến nghị đến khi có kết quả thực chất.

Đồng thời, tăng cường giám sát của Quốc hội đối với những chính sách chậm được triển khai, những kiến nghị kéo dài và những cơ hội phát triển bị bỏ lỡ do chậm được thực thi.