ĐBQH: 'Thu hồi đất cần tránh tạo ra các thửa đất méo mó, chia cắt'

ĐBQH: 'Thu hồi đất cần tránh tạo ra các thửa đất méo mó, chia cắt'Tiểu Vy-21/08/2026 10:16 (GMT+7)(VNF) - Đại biểu Quốc hội khi Nhà nước đầu tư đường giao thông hoặc các dự án hạ tầng lớn, nếu chỉ thu hồi phần đất nằm trong ranh giới dự án, khu vực xung quanh có thể phát sinh những thửa đất nhỏ, méo mó, bị chia cắt hoặc không còn khả năng sử dụng hiệu quả.Chuyên đề:Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVISáng 21/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về định hướng sửa đổi Luật Đất đai. Nhiều đại biểu đề nghị hoàn thiện cơ chế thu hồi, bồi thường và tái định cư theo hướng vừa bảo đảm tiến độ dự án, vừa hạn chế đất đai bị chia cắt, lãng phí và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người dân.Thu hồi đất cần tính đến cả phần diện tích còn lạiPhó đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình Lê Văn Thế cho rằng chính sách thu hồi đất cần được xem xét rộng hơn phạm vi ranh giới của từng công trình. Theo ông, khi Nhà nước đầu tư đường giao thông hoặc các dự án hạ tầng lớn, nếu chỉ thu hồi phần đất nằm trong ranh giới dự án, khu vực xung quanh có thể phát sinh những thửa đất nhỏ, méo mó, bị chia cắt hoặc không còn khả năng sử dụng hiệu quả.Đại biểu Lê Văn Thế. (Ảnh: Media Quốc hội)Đặc biệt với đất nông nghiệp, phần diện tích còn lại có thể khó tiếp cận, không thuận lợi cho canh tác, thậm chí mất giá trị sử dụng. Vì vậy, công tác giải phóng mặt bằng cần tính đến cả hiệu quả sử dụng đất và việc tổ chức không gian sau khi dự án hoàn thành, thay vì chỉ bảo đảm đủ mặt bằng để xây dựng công trình.Dự thảo Luật quy định trường hợp người sử dụng đất đề nghị Nhà nước thu hồi phần diện tích còn lại của thửa đất, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét, quyết định và thực hiện bồi thường, hỗ trợ.Tuy nhiên, ông Thế cho rằng nếu chỉ dựa vào nhu cầu của từng hộ dân, một dự án có thể phát sinh tình trạng người muốn thu hồi, người muốn giữ lại. Khi đó, những thửa đất nhỏ, méo mó hoặc không còn khả năng sử dụng hiệu quả vẫn tồn tại, gây khó khăn cho việc tổ chức không gian chung.Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung các tiêu chí khách quan để đánh giá phần đất còn lại ngay từ khi lập phương án thu hồi, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Nếu phần đất này vẫn có thể khai thác hiệu quả, quyền lựa chọn của người dân cần được tôn trọng. Ngược lại, nếu cần thu hồi để chỉnh trang, tổ chức lại không gian rộng hơn, phải có căn cứ pháp lý rõ ràng, phù hợp quy hoạch và xác định cụ thể phạm vi, phương án thực hiện.Thực tế, tình trạng đất đai bị chia cắt, hình dạng bất hợp lý sau các dự án mở đường đã xuất hiện tại một số đô thị lớn. Tại Hà Nội, sau khi mở rộng đường vành đai 1, phường Láng rà soát 21 trường hợp nhà, đất không đủ điều kiện xây dựng, trong đó có 4 thửa có diện tích dưới 1 m².UBND phường Láng đã yêu cầu các chủ sở hữu thống nhất với hộ liền kề để hợp thửa, hợp khối, phục vụ cải tạo và chỉnh trang đô thị.Đại biểu đề nghị siết tiêu chí thu hồi đất khi đã thỏa thuận 75%Liên quan đến cơ chế thu hồi đất, Phó đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị cân nhắc quy định cho phép Nhà nước thu hồi phần diện tích còn lại trong trường hợp nhà đầu tư đã thỏa thuận được trên 75% diện tích và trên 75% số người sử dụng đất.Phó đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga.Theo bà Nga, khi nhà đầu tư đã thỏa thuận được phần lớn diện tích nhưng Nhà nước tiếp tục thu hồi 25% còn lại, quan hệ giữa các bên sẽ chuyển từ thỏa thuận dân sự sang sử dụng quyền lực công. Vì vậy, quyết định thu hồi không nên chỉ căn cứ vào hai tỷ lệ 75%.Cơ quan có thẩm quyền cần xem xét thêm quy mô dự án, số người chưa đồng thuận, loại đất bị thu hồi, đặc biệt là đất ở, cũng như mức độ ảnh hưởng đến nơi ở và sinh kế của người dân. Cùng một tỷ lệ 75% nhưng số lượng người và diện tích chịu tác động có thể hoàn toàn khác nhau.Dự thảo cũng quy định mức bồi thường cho người bị thu hồi đất không thấp hơn mức trung bình của giá đất đã thỏa thuận. Đại biểu đề nghị làm rõ cách xác định mức giá trung bình, phạm vi giao dịch được sử dụng và phương pháp tính trong trường hợp giá thỏa thuận giữa các hộ có chênh lệch lớn.Theo bà Nga, nếu các tiêu chí này không được quy định rõ, cơ chế nhằm bảo vệ người bị thu hồi đất có thể trở thành nguyên nhân phát sinh tranh chấp mới.Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Đại Thắng đồng tình với cách tiếp cận chuyển từ bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống cho người có đất bị thu hồi.Ông đề nghị cụ thể hóa yêu cầu bảo đảm người dân có nơi ở, điều kiện sống và sinh kế bằng hoặc tốt hơn trước khi bị thu hồi đất. Các hình thức bồi thường cũng cần được quy định theo thứ tự ưu tiên và điều kiện áp dụng rõ ràng.Theo đó, người dân nên được ưu tiên bố trí đất có cùng mục đích sử dụng hoặc nhà ở tái định cư. Bồi thường bằng tiền chỉ nên thực hiện khi không có quỹ đất, quỹ nhà phù hợp hoặc theo nguyện vọng của người bị thu hồi.Phương án bồi thường, tái định cư cần được đánh giá dựa trên những tiêu chí cụ thể như vị trí, diện tích, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và điều kiện duy trì sinh kế.Đối với phần giá trị đất tăng thêm, ông Thắng đề nghị nghiên cứu cơ chế để Nhà nước và xã hội được hưởng phần lợi ích hợp lý từ quy hoạch, đầu tư hạ tầng, chuyển mục đích sử dụng đất và mở rộng không gian đô thị.Quốc hội dự kiến tiếp tục xem xét và thông qua Luật Đất đai sửa đổi tại kỳ họp tháng 10.