Đề xuất cơ chế giá xăng dầu mới: Các cây xăng được bán giá khác nhau

Tại hội nghị lấy ý kiến về dự thảo nghị định thay thế các nghị định hiện hành về kinh doanh xăng dầu ngày 30/9, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết định hướng điều hành giá theo cơ chế thị trường đã được cấp có thẩm quyền thống nhất.

Theo dự thảo, nhà nước không trực tiếp quy định giá bán mà đưa ra công thức hình thành giá, gồm giá mua, cước phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh, lợi nhuận, thuế và phí. Chi phí kinh doanh do nhà nước quy định và dự kiến điều chỉnh 3 năm một lần theo CPI, trong khi giá mua, chi phí thực tế và lợi nhuận sẽ do doanh nghiệp quyết định.

Ông Linh cho biết khi bỏ cơ chế giá bán lẻ tối đa, mỗi doanh nghiệp có thể đưa ra mức giá riêng tùy thuộc vào giá mua, chi phí kinh doanh, lợi nhuận và chính sách chiết khấu. 'Phải chấp nhận chuyện mỗi cây xăng sẽ một giá', ông nói.

Theo ông, sự khác biệt về giá có thể xuất hiện ngay trong cùng một hệ thống, do doanh nghiệp đầu mối, thương nhân phân phối quyết định mức giá áp dụng cho từng hệ thống và chính sách chiết khấu cho đại lý, cửa hàng bán lẻ. Doanh nghiệp cũng sẽ chủ động hơn trong việc điều chỉnh chiết khấu thay vì thường xuyên kiến nghị mức chiết khấu như hiện nay.

Không chỉ khác nhau giữa các cửa hàng, giá xăng dầu còn có thể được điều chỉnh nhiều lần trong ngày nếu thị trường biến động. Theo ông Linh, doanh nghiệp có thể bán một mức giá vào buổi sáng và điều chỉnh tăng hoặc giảm vào buổi chiều.

Khi đó, doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ việc niêm yết và kê khai giá. Cơ quan quản lý sẽ chuyển mạnh sang hậu kiểm, tập trung kiểm tra việc áp dụng đúng công thức tính giá, các khoản chi phí, việc niêm yết, kê khai và thực hiện quy định về hóa đơn điện tử.

Về bình ổn giá, ông Linh cho biết nhà nước vẫn có các công cụ can thiệp trong những trường hợp cần thiết, nhưng sẽ ưu tiên sử dụng thuế, phí, dự trữ quốc gia và các biện pháp bảo đảm nguồn cung. Nhà nước cũng có thể sử dụng chính sách thuế để góp phần bình ổn thị trường, chấp nhận giảm một phần thu ngân sách trong những thời điểm cần thiết.

Bên cạnh đó, trách nhiệm của các thương nhân đầu mối trong việc bảo đảm tổng nguồn xăng dầu cho nền kinh tế sẽ được tăng cường, cùng với yêu cầu nâng cao năng lực dự trữ năng lượng.

Trường hợp giá xăng dầu biến động lớn, khoảng 15-20%, hoặc xảy ra các tình huống đặc biệt như chiến tranh, thị trường có biến động bất thường, nhà nước có thể áp dụng các biện pháp điều hành trở lại theo quy định.

Theo ông Linh, việc chuyển sang cơ chế thị trường sẽ làm tăng quyền chủ động của doanh nghiệp trong kinh doanh xăng dầu, đồng thời thay đổi cách thức quản lý từ điều hành trực tiếp sang giám sát và hậu kiểm.